Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowania
Strona główna

Antropologia sztuki

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2525-s1ETN2Z-ASZ
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0213) Sztuki plastyczne Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Antropologia sztuki
Jednostka: Wydział Humanistyczny
Grupy: Etnologia s1, przedmioty obowiązkowe dla 1 semestru 2 roku
Punkty ECTS i inne: 3.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

przedmiot obligatoryjny
Całkowity nakład pracy studenta:

Godziny realizowane z udziałem nauczycieli: udział w konwersatoriach: 30 godz.

Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta: 60 godz. obejmuje: - czytanie literatury – tekstów do dyskusji podczas zajęć - przygotowanie prezentacji ze studium przypadku - przygotowanie do egzaminu

Łącznie: 30 + 60 godz. = 90 godz. (3 ECTS)
Efekty uczenia się - wiedza:

W1: Student/ka zna i rozumie zakres przedmiotowy etnologii i antropologii kulturowej oraz innych nauk o kulturze i powiązania antropologii kulturowej z innymi naukami humanistycznymi i społecznymi badającymi zjawiska kulturowe wraz z odnośną terminologią (na podst. K_W02).


W2: Student/ka zna i rozumie w zaawansowanym stopniu - złożoność i zmienność kultury oraz różnorodność metod jej interpretacji. Strukturę i instytucje społeczne oraz ich wpływ na miejsce i rolę jednostki w społeczeństwie (na podst. K_W06).
Efekty uczenia się - umiejętności:

U1: Potrafi napisać opracowanie na zadany temat z zakresu antropologii sztuki, z zastosowaniem warsztatu naukowego (K_U11).


U2: Potrafi prawidłowo interpretować zjawiska społeczne oraz analizować ich przyczyny i przebieg w ramach posiadanej wiedzy o procesach społecznych powiązanych ze sztuką (K_U13).
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

K1: Student/ka jest gotowa rozstrzygać problemy etyczne związane z odpowiedzialnością za prowadzone badania i publikację ich wyników oraz odczuwania potrzeby ochrony światowego dziedzictwa kulturowego (na podst. K_K03).
Metody dydaktyczne:

Wykład konwersatoryjny

Wykład problemowy

Metody ćwiczeniowe, metody terenowe

Studium przypadku - referaty studenckie
Metody dydaktyczne eksponujące:

- pokaz
Metody dydaktyczne podające:

- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy
Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa
- klasyczna metoda problemowa
- obserwacji
- pomiaru w terenie
- referatu
- studium przypadku
Metody dydaktyczne w kształceniu online:

- metody odnoszące się do autentycznych lub fikcyjnych sytuacji
- metody rozwijające refleksyjne myślenie
- metody służące prezentacji treści
Skrócony opis:

Zajęcia mają na celu ukazanie antropologicznej perspektywy na sztukę z głównym uwzględnieniem sztuki w przestrzeni publicznej, sztuki performatywnej, oraz przecinania się sztuki i życia społecznego. W ramach przedmiotu zostanie przybliżona oraz omówiona problematyka rozwoju i obszaru badawczego antropologii sztuki. Studenci zostaną zapoznani z antropologiczną refleksją i badaniami w zakresie sztuki.
Pełny opis:

Zajęcia mają na celu ukazanie antropologicznej perspektywy na sztukę z głównym uwzględnieniem sztuki w przestrzeni publicznej, sztuki performatywnej, oraz przecinania się działań z pola sztuki i problemów społecznych, zagadnień post-humanistycznych oraz badań posługujących się sztuką. Na zajęciach poruszane są zagadnienienia dotyczące związków sztuki, kultury i natury oraz kulturowych sposobów odczytywania. Prowadzona będzie też refleksja nad twórczością oddolną i wernakularną, a także sztuką jako środkiem propagandowym oraz sposobem wyrażania sprzeciwu i oporu. Zajęcia dotykać będą także zagadnień związanych z rolą sztuki w wytwarzaniu przestrzeni publicznej, budowania zaangażowania społecznego, wymiany społecznej i wreszcie sztuki jako metodologii badań.
Literatura:

Literatura:

Elżbieta Matynia, Demokracja performatywna, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, Wrocław 2008.

Caroline Levine, Od prowokacji do demokracji. Czyli o tym, dlaczego potrzebna nam sztuka, MUZA SA, Warszawa 2013.

Wojciech Dudzik, Karnawały w kulturze, Sic!, Warszawa, 2005.

Agnieszka Sosnowska, Performans oporu, Bęc Zmiana, Warszawa, 2018. Sztuka ze społecznością, Jaśmina Wójcik,Igor Stokfiszewski, Izabela Jasińska red.,Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2018.

Nicolas Bourriaud, Estetyka relacyjna, MOCAK, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie, Kraków 2012.

Magdalena Hasiuk, Etos i utopia w działaniach Teatru Węgajty, “Konteksty” 3:226-236.

Grzegorz Godlewski, Animacja i antropologia, Animacja Kultury. Doświadczenie i przyszłość, red. G. Godlewski, I. Kurz, A. Mencwel, M., Instytut Kultury Polskiej UW, Warszawa 2002.

Eugenio Barba, Teatr. Samotność, rzemiosło, bunt. Instytut Kultury Polskiej, Warszawa 2003.

Maria Mendel, Pedagogika miejsca wspólnego. Miasto i szkoła, Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk 2017.

Agnieszka Wołodźko, Spotkania i mikroutopie. Sztuka partycypacyjna w Skandynawii, Kultury ponad kulturą, Gdańsk 2017.

Claire Bishop, Sztuczne piekła. Sztuka partycypacyjna i polityka widowni, Bęc Zmiana, Warszawa 2015.

Artur Żmijewski, Stosowane sztuki społeczne, „Krytyka Polityczna” 2007, nr 11/12.

Karol Sienkiewicz, Patriota wszechświata. O Pawle Althamerze, Karakter, MSN, Kraków-Warszawa 2017.

Susan Finley, Carmen Vonk, Madeleine L. Finley, At Home, At School: Critical Arts-Based Research as Public Pedagogy, “Cultural Studies Critical Methodologies” 14(6), 2014, s. 619-625.

Etnografia/Animacja/Sztuka. Nierozpoznane wymiary rozwoju kulturalnego, red. Tomasz Rakowski, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2013.
Metody i kryteria oceniania:

Formą zaliczenia wykładu jest test pisemny.

Student musi wziąć udział w 50% zajęć (bez odrabiania na dyżurach)

Podstawą do otrzymania oceny są:

a) Test pisemny z tematyki zajęć obejmujący treści lektur i znajomość omawianych dzieł sztuki. Zaliczenie pisemne składa się z krótkiej odpowiedzi na pytania dotyczące tematyki zajęć w formie tekstu ciągłego z próbą indywidualnej analizy wybranego zagadnienia z zakresu antropologii sztuki - studium przypadku. Student/ka opisuje i dokonuje krytycznej analizy wybranego zjawiska w sztuce (dzieło, artysta, grupa artystyczna, kierunek, nurt, teoria etc.)

b) Przygotowanie prezentacji – studiów przypadku związanych tematycznie z danymi zajęciami. Sposób oceniania: Ostateczna ocena obejmie wynik testu oraz przygotowanie prezentacji.
Praktyki zawodowe:

nie dotyczy

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2022/23" (zakończony)

Okres: 2022-10-01 - 2023-02-19
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maja Dobiasz-Krysiak
Prowadzący grup: Maja Dobiasz-Krysiak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin
Skrócony opis:

Antropologia sztuki. Sztuka w przestrzeni publicznej

W ramach przedmiotu zostanie przybliżona oraz omówiona problematyka rozwoju i obszaru badawczego antropologii sztuki. Studenci zostaną zapoznani z antropologiczną refleksją i badaniami w zakresie sztuki.
Pełny opis:

Zajęcia mają na celu ukazanie antropologicznej perspektywy na sztukę z głównym uwzględnieniem sztuki w przestrzeni publicznej, sztuki performatywnej, oraz przecinania się sztuki i życia codziennego, społecznego.

Zagadnienia poruszane na zajęciach:

1) Kraj-obrazy

• Wynalezienie natury - opozycja natura-kultura - kulturowe sposoby odczytywania natury - wyłanianie się zainteresowania krajoznawstwem - kulturowe uwarunkowania postrzegania przyrody

Przykłady:

Ogrody wiktoriańskie:

Sztuka site specific, land art

• Krajobrazy codzienności - krajobrazy wspólne - antropologia codzienności - niewidzialne miasta - wyroby - handmade - praca ludzkich rąk

Przykłady:

Dacza - działka - mikrokosmos

Twórczość wernakularna

2) Sztuka jako propaganda i sprzeciw - pomniki w przestrzeni publicznej - przestrzeń jako miejsce pamięci - usuwanie i demontaż pomników - artystyczne interwencje w pomniki - guerilla art - pamiec i zapominanie - rozpad architektury propagandowej - cancel culture vs. retain and explain

Przykłady:

Demontaż Pomnika w Legnicy

Pomnik Armii Czerwonej w Sofii

3) Performowanie oporu - karnawał w kulturze - karnawalizacja - odwrócenie - świat na opak - wentyl bezpieczeństwa - reprodukcja porządku społecznego

Przykłady:

Akademia Ruchu

Pomarańczowa Alternatywa

Wspólnota Leeeżeć

4) Wytwarzanie przestrzeni publicznej - demokracja performatywna - aksamitne rewolucje - marsz przez instytucje - obywatele za sprawą teatru - publiczne/prywatne a oficjalne/nieoficjalne - logika awangardy - awangarda a demokracja

Przykłady:

Interdyscyplinarna Placówka Twórczo-Badawcza „Pracownia” , Wieś Godki

5) Sztuka ze społecznością - sztuka zaangażowana społecznie - sztuka współtworzona przez społeczność - sztuka jako pułapka - sprawczość sztuki

Przykłady

Daniel Rycharski, badania Weroniki Plińskiej nad "Tęczą" Julity Wójcik

● Community arts – animacja kultury utopia realizowana - antropologia stosowana

Przykłady:

Teatr Węgajty

● Barter, czyli sztuka wymiany - antropolog jako dzieło sztuki - barter w animacji kultury

Przykłady: Odin Teatret i Kirsten Hastrup

● Sztuka miejsca wspólnego - pedagogika miejsca wspólnego - pedagogika w miejscu - spotkania i mikroutopie

Przykłady:

Badania Agnieszki Wołodźko nad sztuką społeczną w Skandynawii

6) Sztuka w społeczności - sztuka partycypacyjna - sztuka o tematyce społecznej - stosowane sztuki społeczne

Przykłady:

Paweł Althamer

Park Rzeźby na Bródnie

7) Sztuka jako metodologia badań - artysta jako badacz - człowiek inwencyjny/innowacyjny - tworzenie jako badanie - człowiek jako badacz - przyjemność badania:

Przykłady:

Susan Finley, Carmen Vonk, Madeleine L. Finley, At Home, At School

Etnografia/Animacja/Sztuka. Nierozpoznane wymiary rozwoju kulturalnego
Literatura:

1) Kraj-obrazy

• Wynalezienie natury

Rebecca Solnit, Zew włóczęgi. Opowieści wędrowne, Karakter, Kraków 2018.

Georg Simmel, Rama obrazu, Most i drzwi, Oficyna Naukowa, Warszawa 2006.

John Urry, Phillip Macnaghten, Alternatywne przyrody, Scholar, Warszawa, 2005.

Ogrody wiktoriańskie:

https://gardenculturemagazine.com/victorian-gardens-their-history-significance-and-essential-elements/

https://www.nationaltrust.org.uk/features/victorian-garden-designs-1837-1901

Camera obscura: https://www.visitisleofman.com/experience/great-union-camera-obscura-p1292471

Sztuka site specific, land art

Land art festiwal: http://landart.lubelskie.pl/realizacje/

Robert Smithson, Spiral Jetty: https://youtu.be/v-N3vbH52bQ

• Krajobrazy codzienności

Łukasz Zaremba, Polobrazy, krajobraz i to, co wspólne, "Widok", 2014 (8) Powrót krajobrazu. https://www.pismowidok.org/pl/archiwum/2014/8-powrot-krajobrazu/polobrazy-krajobraz-i-to-co-wspolne

Roch Sulima, Antropologia codzienności, WUJ, Kraków 2000.

Dacza - działka - mikrokosmos: Dzieło-działka, MEK Kraków, 2012.

Twórczość wernakularna:

Marek Krajewski red., Niewidzialne miasto, Bęc Zmiana, Warszawa 2012

Olga Drenda, Wyroby. Pomysłowość wokół nas, Karakter, 2018.

CASE STUDY:

2) Sztuka jako propaganda i sprzeciw,

Karolina Kuszyk, Pomnik Polaka Pobożnego, Poniemieckie, Czarne 2019.

Sylwia Siedlecka, Buzłudża, Złote piachy, Czarne 2019.

Demontaż Pomnika w Legnicy

https://tvn24.pl/wroclaw/legnica-demontaz-pomnika-wdziecznosci-dla-armii-radzieckiej-ra824640-2358285

Pomnik Armii Czerwonej w Sofii

https://b2-biznes.pl/radziecki-pomnik-w-bulgarii-przemalowany-na-amerykanskich-superbohaterow-interweniuje-ambasada/

Cancel culture vs. retain and explain

https://kulturaliberalna.pl/2021/02/17/kaftanski-zniszczyc-zapomniec-wytlumaczyc-cancel-culture/

CASE STUDY:

3) Performowanie oporu

Wojciech Dudzik, Karnawały w kulturze, Sic!, Warszawa, 2005.

Agnieszka Sosnowska, Performans oporu, Bęc Zmiana, Warszawa, 2018.

Akademia Ruchu, https://artmuseum.pl/pl/filmoteka/artysci/akademia-ruchu

Pomarańczowa Alternatywa, https://artmuseum.pl/pl/archiwum/archiwum-polskiego-performansu/2669

http://www.orangealternativemuseum.pl/

Wspólnota Leeeżeć, https://artmuseum.pl/pl/filmoteka/artysci/wspolnota-leeezec

CASE STUDY:

4) Wytwarzanie przestrzeni publicznej

Elżbieta Matynia, Demokracja performatywna, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, Wrocław 2008.

Caroline Levine, Od prowokacji do demokracji. Czyli o tym, dlaczego potrzebna nam sztuka, MUZA SA, Warszawa 2013.

Pracownia Olsztyńska,

o Interdyscyplinarna Placówka Twórczo-Badawcza „Pracownia”, Sztuka otwarta. Parateatr II. Działania integracyjne, red. Ewa Dawidejt-Jastrzębska, wyd. Ośrodek Teatru Otwartego „Kalambur”, Wrocław 1981/1982, s. 62-72.

o Anna Wyka, Niektóre awangardowe środowiska wzorotwórcze w Polsce, niepublikowana praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Andrzeja Sicińskiego, Polska Akademia Nauk, Instytut Filozofii i Socjologii, Zakład Badań nad Stylami Życia, Warszawa 1983.

5) Sztuka ze społecznością

● Sztuka ze społecznością, Jaśmina Wójcik,Igor Stokfiszewski, Izabela Jasińska red.,Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2018.

Nicolas Bourriaud, Estetyka relacyjna, MOCAK, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie, Kraków 2012.

● Community arts – animacja kultury

Nick Clements,Creative collaboration, Sound of the Heart Publishers, 2004.

Magdalena Hasiuk, Etos i utopia w działaniach Teatru Węgajty, “Konteksty” 3:226-236.

Grzegorz Godlewski, Animacja i antropologia, Animacja Kultury. Doświadczenie i przyszłość, red. G. Godlewski, I. Kurz, A. Mencwel, M., Instytut Kultury Polskiej UW, Warszawa 2002.

● Barter, czyli sztuka wymiany,

Clifford Geertz, Sztuka jako system kulturowy, Wiedza lokalna, Kraków 2005.

Eugenio Barba, Teatr. Samotność, rzemiosło, bunt. Instytut Kultury Polskiej, Warszawa 2003.

Marta Juszczuk, Barter jako metoda animacji kultury, Animacja Kultury. Doświadczenie i przyszłość, red. G. Godlewski, I. Kurz, A. Mencwel, M., Instytut Kultury Polskiej UW, Warszawa 2002.

● Sztuka miejsca wspólnego,

Maria Mendel, Pedagogika miejsca wspólnego. Miasto i szkoła, Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk 2017.

Agnieszka Wołodźko, Spotkania i mikroutopie. Sztuka partycypacyjna w Skandynawii, Kultury ponad kulturą, Gdańsk 2017.

6) Sztuka w społeczności

Claire Bishop, Sztuczne piekła. Sztuka partycypacyjna i polityka widowni, Bęc Zmiana, Warszawa 2015.

Artur Żmijewski, Stosowane sztuki społeczne, „Krytyka Polityczna” 2007, nr 11/12.

Paweł Althamer:

Karol Sienkiewicz, Patriota wszechświata. O Pawle Althamerze, Karakter, MSN, Kraków-Warszawa 2017.

https://artmuseum.pl/pl/filmoteka/artysci/pawel-althamer

Park Rzeźby na Bródnie

https://artmuseum.pl/pl/wystawy/park-rzezby-na-brodnie

7) Sztuka jako metodologia badań

● Artysta jako badacz:

Hal Foster, Artysta jako etnograf?, Powrót Realnego. Awangarda u schyłku XX wieku, Kraków 2012.

Józef Kozielecki, O człowieku wielowymiarowym. Eseje psychologiczne, PIW, Warszawa 1988.

Józef Kozielecki, Portret badacza, [w:] Koncepcje psychologiczne człowieka, PIW, Warszawa 1980, str.252-255.

Henk Slager, The pleasure of research, Hatje Cantz Verlag, Ostfildern 2015.

● Działanie twórcze jako badanie:

Susan Finley, Carmen Vonk, Madeleine L. Finley, At Home, At School: Critical Arts-Based Research as Public Pedagogy, “Cultural Studies Critical Methodologies” 14(6), 2014, s. 619-625.

Susan Finley, Critical Arts-Based Inquiry Performances of Resistance Politics, Sage Handbook of Qualitative Research, ed. Norman K. Denzin & Yvonna S. Lincoln, Sage 2017, s. 561-575.

Etnografia/Animacja/Sztuka. Nierozpoznane wymiary rozwoju kulturalnego, red. Tomasz Rakowski, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2013.
Uwagi:

Formą zaliczenia wykładu jest egzamin. Obejmuje on pracę pisemną i dyskusję nad nią z prowadzącym.

Studenci w pracy pisemnej dokonują próby indywidualnej analizy wybranego zagadnienia z zakresu antropologii sztuki, podejmując rodzaj studium przypadku. Opisują i dokonują krytycznej refleksji wybranego zjawiska w sztuce (dzieło, artysta, grupa artystyczna, kierunek, nurt, teoria etc) w perspektywie społeczno-kulturowej analizy. Objętość min. 10 stron znormalizowanego maszynopisu. Dyskusja z prowadzącym dotyczy zawartości pracy w odniesieniu do zagadnień poruszanych w toku zajęć.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2023/24" (zakończony)

Okres: 2023-10-01 - 2024-02-19
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maja Dobiasz-Krysiak
Prowadzący grup: Maja Dobiasz-Krysiak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin
Skrócony opis:

Antropologia sztuki. Sztuka w przestrzeni publicznej

W ramach przedmiotu zostanie przybliżona oraz omówiona problematyka rozwoju i obszaru badawczego antropologii sztuki. Studenci zostaną zapoznani z antropologiczną refleksją i badaniami w zakresie sztuki.
Pełny opis:

Zajęcia mają na celu ukazanie antropologicznej perspektywy na sztukę z głównym uwzględnieniem sztuki w przestrzeni publicznej, sztuki performatywnej, oraz przecinania się sztuki i życia codziennego, społecznego.

Zagadnienia poruszane na zajęciach:

1) Kraj-obrazy

• Wynalezienie natury - opozycja natura-kultura - kulturowe sposoby odczytywania natury - wyłanianie się zainteresowania krajoznawstwem - kulturowe uwarunkowania postrzegania przyrody

Przykłady:

Ogrody wiktoriańskie:

Sztuka site specific, land art

• Krajobrazy codzienności - krajobrazy wspólne - antropologia codzienności - niewidzialne miasta - wyroby - handmade - praca ludzkich rąk

Przykłady:

Dacza - działka - mikrokosmos

Twórczość wernakularna

2) Sztuka jako propaganda i sprzeciw - pomniki w przestrzeni publicznej - przestrzeń jako miejsce pamięci - usuwanie i demontaż pomników - artystyczne interwencje w pomniki - guerilla art - pamiec i zapominanie - rozpad architektury propagandowej - cancel culture vs. retain and explain

Przykłady:

Demontaż Pomnika w Legnicy

Pomnik Armii Czerwonej w Sofii

3) Performowanie oporu - karnawał w kulturze - karnawalizacja - odwrócenie - świat na opak - wentyl bezpieczeństwa - reprodukcja porządku społecznego

Przykłady:

Akademia Ruchu

Pomarańczowa Alternatywa

Wspólnota Leeeżeć

4) Wytwarzanie przestrzeni publicznej - demokracja performatywna - aksamitne rewolucje - marsz przez instytucje - obywatele za sprawą teatru - publiczne/prywatne a oficjalne/nieoficjalne - logika awangardy - awangarda a demokracja

Przykłady:

Interdyscyplinarna Placówka Twórczo-Badawcza „Pracownia” , Wieś Godki

5) Sztuka ze społecznością - sztuka zaangażowana społecznie - sztuka współtworzona przez społeczność - sztuka jako pułapka - sprawczość sztuki

Przykłady

Daniel Rycharski, badania Weroniki Plińskiej nad "Tęczą" Julity Wójcik

● Community arts – animacja kultury utopia realizowana - antropologia stosowana

Przykłady:

Teatr Węgajty

● Barter, czyli sztuka wymiany - antropolog jako dzieło sztuki - barter w animacji kultury

Przykłady: Odin Teatret i Kirsten Hastrup

● Sztuka miejsca wspólnego - pedagogika miejsca wspólnego - pedagogika w miejscu - spotkania i mikroutopie

Przykłady:

Badania Agnieszki Wołodźko nad sztuką społeczną w Skandynawii

6) Sztuka w społeczności - sztuka partycypacyjna - sztuka o tematyce społecznej - stosowane sztuki społeczne

Przykłady:

Paweł Althamer

Park Rzeźby na Bródnie

7) Sztuka jako metodologia badań - artysta jako badacz - człowiek inwencyjny/innowacyjny - tworzenie jako badanie - człowiek jako badacz - przyjemność badania:

Przykłady:

Susan Finley, Carmen Vonk, Madeleine L. Finley, At Home, At School

Etnografia/Animacja/Sztuka. Nierozpoznane wymiary rozwoju kulturalnego
Literatura:

1) Kraj-obrazy

• Wynalezienie natury

Rebecca Solnit, Zew włóczęgi. Opowieści wędrowne, Karakter, Kraków 2018.

Georg Simmel, Rama obrazu, Most i drzwi, Oficyna Naukowa, Warszawa 2006.

John Urry, Phillip Macnaghten, Alternatywne przyrody, Scholar, Warszawa, 2005.

Ogrody wiktoriańskie:

https://gardenculturemagazine.com/victorian-gardens-their-history-significance-and-essential-elements/

https://www.nationaltrust.org.uk/features/victorian-garden-designs-1837-1901

Camera obscura: https://www.visitisleofman.com/experience/great-union-camera-obscura-p1292471

Sztuka site specific, land art

Land art festiwal: http://landart.lubelskie.pl/realizacje/

Robert Smithson, Spiral Jetty: https://youtu.be/v-N3vbH52bQ

• Krajobrazy codzienności

Łukasz Zaremba, Polobrazy, krajobraz i to, co wspólne, "Widok", 2014 (8) Powrót krajobrazu. https://www.pismowidok.org/pl/archiwum/2014/8-powrot-krajobrazu/polobrazy-krajobraz-i-to-co-wspolne

Roch Sulima, Antropologia codzienności, WUJ, Kraków 2000.

Dacza - działka - mikrokosmos: Dzieło-działka, MEK Kraków, 2012.

Twórczość wernakularna:

Marek Krajewski red., Niewidzialne miasto, Bęc Zmiana, Warszawa 2012

Olga Drenda, Wyroby. Pomysłowość wokół nas, Karakter, 2018.

CASE STUDY:

2) Sztuka jako propaganda i sprzeciw,

Karolina Kuszyk, Pomnik Polaka Pobożnego, Poniemieckie, Czarne 2019.

Sylwia Siedlecka, Buzłudża, Złote piachy, Czarne 2019.

Demontaż Pomnika w Legnicy

https://tvn24.pl/wroclaw/legnica-demontaz-pomnika-wdziecznosci-dla-armii-radzieckiej-ra824640-2358285

Pomnik Armii Czerwonej w Sofii

https://b2-biznes.pl/radziecki-pomnik-w-bulgarii-przemalowany-na-amerykanskich-superbohaterow-interweniuje-ambasada/

Cancel culture vs. retain and explain

https://kulturaliberalna.pl/2021/02/17/kaftanski-zniszczyc-zapomniec-wytlumaczyc-cancel-culture/

CASE STUDY:

3) Performowanie oporu

Wojciech Dudzik, Karnawały w kulturze, Sic!, Warszawa, 2005.

Agnieszka Sosnowska, Performans oporu, Bęc Zmiana, Warszawa, 2018.

Akademia Ruchu, https://artmuseum.pl/pl/filmoteka/artysci/akademia-ruchu

Pomarańczowa Alternatywa, https://artmuseum.pl/pl/archiwum/archiwum-polskiego-performansu/2669

http://www.orangealternativemuseum.pl/

Wspólnota Leeeżeć, https://artmuseum.pl/pl/filmoteka/artysci/wspolnota-leeezec

CASE STUDY:

4) Wytwarzanie przestrzeni publicznej

Elżbieta Matynia, Demokracja performatywna, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, Wrocław 2008.

Caroline Levine, Od prowokacji do demokracji. Czyli o tym, dlaczego potrzebna nam sztuka, MUZA SA, Warszawa 2013.

Pracownia Olsztyńska,

o Interdyscyplinarna Placówka Twórczo-Badawcza „Pracownia”, Sztuka otwarta. Parateatr II. Działania integracyjne, red. Ewa Dawidejt-Jastrzębska, wyd. Ośrodek Teatru Otwartego „Kalambur”, Wrocław 1981/1982, s. 62-72.

o Anna Wyka, Niektóre awangardowe środowiska wzorotwórcze w Polsce, niepublikowana praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Andrzeja Sicińskiego, Polska Akademia Nauk, Instytut Filozofii i Socjologii, Zakład Badań nad Stylami Życia, Warszawa 1983.

5) Sztuka ze społecznością

● Sztuka ze społecznością, Jaśmina Wójcik,Igor Stokfiszewski, Izabela Jasińska red.,Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2018.

Nicolas Bourriaud, Estetyka relacyjna, MOCAK, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie, Kraków 2012.

● Community arts – animacja kultury

Nick Clements,Creative collaboration, Sound of the Heart Publishers, 2004.

Magdalena Hasiuk, Etos i utopia w działaniach Teatru Węgajty, “Konteksty” 3:226-236.

Grzegorz Godlewski, Animacja i antropologia, Animacja Kultury. Doświadczenie i przyszłość, red. G. Godlewski, I. Kurz, A. Mencwel, M., Instytut Kultury Polskiej UW, Warszawa 2002.

● Barter, czyli sztuka wymiany,

Clifford Geertz, Sztuka jako system kulturowy, Wiedza lokalna, Kraków 2005.

Eugenio Barba, Teatr. Samotność, rzemiosło, bunt. Instytut Kultury Polskiej, Warszawa 2003.

Marta Juszczuk, Barter jako metoda animacji kultury, Animacja Kultury. Doświadczenie i przyszłość, red. G. Godlewski, I. Kurz, A. Mencwel, M., Instytut Kultury Polskiej UW, Warszawa 2002.

● Sztuka miejsca wspólnego,

Maria Mendel, Pedagogika miejsca wspólnego. Miasto i szkoła, Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk 2017.

Agnieszka Wołodźko, Spotkania i mikroutopie. Sztuka partycypacyjna w Skandynawii, Kultury ponad kulturą, Gdańsk 2017.

6) Sztuka w społeczności

Claire Bishop, Sztuczne piekła. Sztuka partycypacyjna i polityka widowni, Bęc Zmiana, Warszawa 2015.

Artur Żmijewski, Stosowane sztuki społeczne, „Krytyka Polityczna” 2007, nr 11/12.

Paweł Althamer:

Karol Sienkiewicz, Patriota wszechświata. O Pawle Althamerze, Karakter, MSN, Kraków-Warszawa 2017.

https://artmuseum.pl/pl/filmoteka/artysci/pawel-althamer

Park Rzeźby na Bródnie

https://artmuseum.pl/pl/wystawy/park-rzezby-na-brodnie

7) Sztuka jako metodologia badań

● Artysta jako badacz:

Hal Foster, Artysta jako etnograf?, Powrót Realnego. Awangarda u schyłku XX wieku, Kraków 2012.

Józef Kozielecki, O człowieku wielowymiarowym. Eseje psychologiczne, PIW, Warszawa 1988.

Józef Kozielecki, Portret badacza, [w:] Koncepcje psychologiczne człowieka, PIW, Warszawa 1980, str.252-255.

Henk Slager, The pleasure of research, Hatje Cantz Verlag, Ostfildern 2015.

● Działanie twórcze jako badanie:

Susan Finley, Carmen Vonk, Madeleine L. Finley, At Home, At School: Critical Arts-Based Research as Public Pedagogy, “Cultural Studies Critical Methodologies” 14(6), 2014, s. 619-625.

Susan Finley, Critical Arts-Based Inquiry Performances of Resistance Politics, Sage Handbook of Qualitative Research, ed. Norman K. Denzin & Yvonna S. Lincoln, Sage 2017, s. 561-575.

Etnografia/Animacja/Sztuka. Nierozpoznane wymiary rozwoju kulturalnego, red. Tomasz Rakowski, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2013.
Uwagi:

Formą zaliczenia wykładu jest egzamin. Obejmuje on pracę pisemną i dyskusję nad nią z prowadzącym.

Studenci w pracy pisemnej dokonują próby indywidualnej analizy wybranego zagadnienia z zakresu antropologii sztuki, podejmując rodzaj studium przypadku. Opisują i dokonują krytycznej refleksji wybranego zjawiska w sztuce (dzieło, artysta, grupa artystyczna, kierunek, nurt, teoria etc) w perspektywie społeczno-kulturowej analizy. Objętość min. 10 stron znormalizowanego maszynopisu. Dyskusja z prowadzącym dotyczy zawartości pracy w odniesieniu do zagadnień poruszanych w toku zajęć.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2024/25" (zakończony)

Okres: 2025-02-24 - 2025-09-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maja Dobiasz-Krysiak
Prowadzący grup: Maja Dobiasz-Krysiak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin
Skrócony opis:

Antropologia sztuki. Sztuka w przestrzeni publicznej

W ramach przedmiotu zostanie przybliżona oraz omówiona problematyka rozwoju i obszaru badawczego antropologii sztuki. Studenci zostaną zapoznani z antropologiczną refleksją i badaniami w zakresie sztuki.
Pełny opis:

Zajęcia mają na celu ukazanie antropologicznej perspektywy na sztukę z głównym uwzględnieniem sztuki w przestrzeni publicznej, sztuki performatywnej, oraz przecinania się sztuki i życia codziennego, społecznego.

Zagadnienia poruszane na zajęciach:

1) Kraj-obrazy

• Wynalezienie natury - opozycja natura-kultura - kulturowe sposoby odczytywania natury - wyłanianie się zainteresowania krajoznawstwem - kulturowe uwarunkowania postrzegania przyrody

Przykłady:

Ogrody wiktoriańskie:

Sztuka site specific, land art

• Krajobrazy codzienności - krajobrazy wspólne - antropologia codzienności - niewidzialne miasta - wyroby - handmade - praca ludzkich rąk

Przykłady:

Dacza - działka - mikrokosmos

Twórczość wernakularna

2) Sztuka jako propaganda i sprzeciw - pomniki w przestrzeni publicznej - przestrzeń jako miejsce pamięci - usuwanie i demontaż pomników - artystyczne interwencje w pomniki - guerilla art - pamiec i zapominanie - rozpad architektury propagandowej - cancel culture vs. retain and explain

Przykłady:

Demontaż Pomnika w Legnicy

Pomnik Armii Czerwonej w Sofii

3) Performowanie oporu - karnawał w kulturze - karnawalizacja - odwrócenie - świat na opak - wentyl bezpieczeństwa - reprodukcja porządku społecznego

Przykłady:

Akademia Ruchu

Pomarańczowa Alternatywa

Wspólnota Leeeżeć

4) Wytwarzanie przestrzeni publicznej - demokracja performatywna - aksamitne rewolucje - marsz przez instytucje - obywatele za sprawą teatru - publiczne/prywatne a oficjalne/nieoficjalne - logika awangardy - awangarda a demokracja

Przykłady:

Interdyscyplinarna Placówka Twórczo-Badawcza „Pracownia” , Wieś Godki

5) Sztuka ze społecznością - sztuka zaangażowana społecznie - sztuka współtworzona przez społeczność - sztuka jako pułapka - sprawczość sztuki

Przykłady

Daniel Rycharski, badania Weroniki Plińskiej nad "Tęczą" Julity Wójcik

● Community arts – animacja kultury utopia realizowana - antropologia stosowana

Przykłady:

Teatr Węgajty

● Barter, czyli sztuka wymiany - antropolog jako dzieło sztuki - barter w animacji kultury

Przykłady: Odin Teatret i Kirsten Hastrup

● Sztuka miejsca wspólnego - pedagogika miejsca wspólnego - pedagogika w miejscu - spotkania i mikroutopie

Przykłady:

Badania Agnieszki Wołodźko nad sztuką społeczną w Skandynawii

6) Sztuka w społeczności - sztuka partycypacyjna - sztuka o tematyce społecznej - stosowane sztuki społeczne

Przykłady:

Paweł Althamer

Park Rzeźby na Bródnie

7) Sztuka jako metodologia badań - artysta jako badacz - człowiek inwencyjny/innowacyjny - tworzenie jako badanie - człowiek jako badacz - przyjemność badania:

Przykłady:

Susan Finley, Carmen Vonk, Madeleine L. Finley, At Home, At School

Etnografia/Animacja/Sztuka. Nierozpoznane wymiary rozwoju kulturalnego
Literatura:

1) Kraj-obrazy

• Wynalezienie natury

Rebecca Solnit, Zew włóczęgi. Opowieści wędrowne, Karakter, Kraków 2018.

Georg Simmel, Rama obrazu, Most i drzwi, Oficyna Naukowa, Warszawa 2006.

John Urry, Phillip Macnaghten, Alternatywne przyrody, Scholar, Warszawa, 2005.

Ogrody wiktoriańskie:

https://gardenculturemagazine.com/victorian-gardens-their-history-significance-and-essential-elements/

https://www.nationaltrust.org.uk/features/victorian-garden-designs-1837-1901

Camera obscura: https://www.visitisleofman.com/experience/great-union-camera-obscura-p1292471

Sztuka site specific, land art

Land art festiwal: http://landart.lubelskie.pl/realizacje/

Robert Smithson, Spiral Jetty: https://youtu.be/v-N3vbH52bQ

• Krajobrazy codzienności

Łukasz Zaremba, Polobrazy, krajobraz i to, co wspólne, "Widok", 2014 (8) Powrót krajobrazu. https://www.pismowidok.org/pl/archiwum/2014/8-powrot-krajobrazu/polobrazy-krajobraz-i-to-co-wspolne

Roch Sulima, Antropologia codzienności, WUJ, Kraków 2000.

Dacza - działka - mikrokosmos: Dzieło-działka, MEK Kraków, 2012.

Twórczość wernakularna:

Marek Krajewski red., Niewidzialne miasto, Bęc Zmiana, Warszawa 2012

Olga Drenda, Wyroby. Pomysłowość wokół nas, Karakter, 2018.

CASE STUDY:

2) Sztuka jako propaganda i sprzeciw,

Karolina Kuszyk, Pomnik Polaka Pobożnego, Poniemieckie, Czarne 2019.

Sylwia Siedlecka, Buzłudża, Złote piachy, Czarne 2019.

Demontaż Pomnika w Legnicy

https://tvn24.pl/wroclaw/legnica-demontaz-pomnika-wdziecznosci-dla-armii-radzieckiej-ra824640-2358285

Pomnik Armii Czerwonej w Sofii

https://b2-biznes.pl/radziecki-pomnik-w-bulgarii-przemalowany-na-amerykanskich-superbohaterow-interweniuje-ambasada/

Cancel culture vs. retain and explain

https://kulturaliberalna.pl/2021/02/17/kaftanski-zniszczyc-zapomniec-wytlumaczyc-cancel-culture/

CASE STUDY:

3) Performowanie oporu

Wojciech Dudzik, Karnawały w kulturze, Sic!, Warszawa, 2005.

Agnieszka Sosnowska, Performans oporu, Bęc Zmiana, Warszawa, 2018.

Akademia Ruchu, https://artmuseum.pl/pl/filmoteka/artysci/akademia-ruchu

Pomarańczowa Alternatywa, https://artmuseum.pl/pl/archiwum/archiwum-polskiego-performansu/2669

http://www.orangealternativemuseum.pl/

Wspólnota Leeeżeć, https://artmuseum.pl/pl/filmoteka/artysci/wspolnota-leeezec

CASE STUDY:

4) Wytwarzanie przestrzeni publicznej

Elżbieta Matynia, Demokracja performatywna, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, Wrocław 2008.

Caroline Levine, Od prowokacji do demokracji. Czyli o tym, dlaczego potrzebna nam sztuka, MUZA SA, Warszawa 2013.

Pracownia Olsztyńska,

o Interdyscyplinarna Placówka Twórczo-Badawcza „Pracownia”, Sztuka otwarta. Parateatr II. Działania integracyjne, red. Ewa Dawidejt-Jastrzębska, wyd. Ośrodek Teatru Otwartego „Kalambur”, Wrocław 1981/1982, s. 62-72.

o Anna Wyka, Niektóre awangardowe środowiska wzorotwórcze w Polsce, niepublikowana praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Andrzeja Sicińskiego, Polska Akademia Nauk, Instytut Filozofii i Socjologii, Zakład Badań nad Stylami Życia, Warszawa 1983.

5) Sztuka ze społecznością

● Sztuka ze społecznością, Jaśmina Wójcik,Igor Stokfiszewski, Izabela Jasińska red.,Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2018.

Nicolas Bourriaud, Estetyka relacyjna, MOCAK, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie, Kraków 2012.

● Community arts – animacja kultury

Nick Clements,Creative collaboration, Sound of the Heart Publishers, 2004.

Magdalena Hasiuk, Etos i utopia w działaniach Teatru Węgajty, “Konteksty” 3:226-236.

Grzegorz Godlewski, Animacja i antropologia, Animacja Kultury. Doświadczenie i przyszłość, red. G. Godlewski, I. Kurz, A. Mencwel, M., Instytut Kultury Polskiej UW, Warszawa 2002.

● Barter, czyli sztuka wymiany,

Clifford Geertz, Sztuka jako system kulturowy, Wiedza lokalna, Kraków 2005.

Eugenio Barba, Teatr. Samotność, rzemiosło, bunt. Instytut Kultury Polskiej, Warszawa 2003.

Marta Juszczuk, Barter jako metoda animacji kultury, Animacja Kultury. Doświadczenie i przyszłość, red. G. Godlewski, I. Kurz, A. Mencwel, M., Instytut Kultury Polskiej UW, Warszawa 2002.

● Sztuka miejsca wspólnego,

Maria Mendel, Pedagogika miejsca wspólnego. Miasto i szkoła, Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk 2017.

Agnieszka Wołodźko, Spotkania i mikroutopie. Sztuka partycypacyjna w Skandynawii, Kultury ponad kulturą, Gdańsk 2017.

6) Sztuka w społeczności

Claire Bishop, Sztuczne piekła. Sztuka partycypacyjna i polityka widowni, Bęc Zmiana, Warszawa 2015.

Artur Żmijewski, Stosowane sztuki społeczne, „Krytyka Polityczna” 2007, nr 11/12.

Paweł Althamer:

Karol Sienkiewicz, Patriota wszechświata. O Pawle Althamerze, Karakter, MSN, Kraków-Warszawa 2017.

https://artmuseum.pl/pl/filmoteka/artysci/pawel-althamer

Park Rzeźby na Bródnie

https://artmuseum.pl/pl/wystawy/park-rzezby-na-brodnie

7) Sztuka jako metodologia badań

● Artysta jako badacz:

Hal Foster, Artysta jako etnograf?, Powrót Realnego. Awangarda u schyłku XX wieku, Kraków 2012.

Józef Kozielecki, O człowieku wielowymiarowym. Eseje psychologiczne, PIW, Warszawa 1988.

Józef Kozielecki, Portret badacza, [w:] Koncepcje psychologiczne człowieka, PIW, Warszawa 1980, str.252-255.

Henk Slager, The pleasure of research, Hatje Cantz Verlag, Ostfildern 2015.

● Działanie twórcze jako badanie:

Susan Finley, Carmen Vonk, Madeleine L. Finley, At Home, At School: Critical Arts-Based Research as Public Pedagogy, “Cultural Studies Critical Methodologies” 14(6), 2014, s. 619-625.

Susan Finley, Critical Arts-Based Inquiry Performances of Resistance Politics, Sage Handbook of Qualitative Research, ed. Norman K. Denzin & Yvonna S. Lincoln, Sage 2017, s. 561-575.

Etnografia/Animacja/Sztuka. Nierozpoznane wymiary rozwoju kulturalnego, red. Tomasz Rakowski, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2013.
Uwagi:

Formą zaliczenia wykładu jest egzamin. Obejmuje on pracę pisemną i dyskusję nad nią z prowadzącym.

Studenci w pracy pisemnej dokonują próby indywidualnej analizy wybranego zagadnienia z zakresu antropologii sztuki, podejmując rodzaj studium przypadku. Opisują i dokonują krytycznej refleksji wybranego zjawiska w sztuce (dzieło, artysta, grupa artystyczna, kierunek, nurt, teoria etc) w perspektywie społeczno-kulturowej analizy. Objętość min. 10 stron znormalizowanego maszynopisu. Dyskusja z prowadzącym dotyczy zawartości pracy w odniesieniu do zagadnień poruszanych w toku zajęć.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2025/26" (w trakcie)

Okres: 2025-10-01 - 2026-02-22

Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maja Dobiasz-Krysiak
Prowadzący grup: Maja Dobiasz-Krysiak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Antropologia sztuki. Sztuka i społeczeństwo

W ramach przedmiotu zostanie przybliżona oraz omówiona problematyka rozwoju i obszaru badawczego antropologii sztuki. Studenci zostaną zapoznani z antropologiczną refleksją i badaniami w zakresie sztuki.
Pełny opis:

Zagadnienia omawiane w trakcie kolejnych zajęć: Zagadnienia poruszane na zajęciach:

1) Kraj-obrazy • Wynalezienie natury - opozycja natura-kultura - kulturowe sposoby odczytywania natury - wyłanianie się zainteresowania krajoznawstwem - kulturowe uwarunkowania postrzegania przyrody Przykłady: Ogrody wiktoriańskie: Sztuka site specific, land art • Krajobrazy codzienności - krajobrazy wspólne - antropologia codzienności - niewidzialne miasta - wyroby - handmade - praca ludzkich rąk Przykłady: Dacza - działka - mikrokosmos Twórczość wernakularna

2) Sztuka jako propaganda i sprzeciw - pomniki w przestrzeni publicznej - przestrzeń jako miejsce pamięci - usuwanie i demontaż pomników - artystyczne interwencje w pomniki - guerilla art - pamiec i zapominanie - rozpad architektury propagandowej - cancel culture vs. retain and explain Przykłady: Demontaż Pomnika w Legnicy Pomnik Armii Czerwonej w Sofii

3) Performowanie oporu - karnawał w kulturze - karnawalizacja - odwrócenie - świat na opak - wentyl bezpieczeństwa - reprodukcja porządku społecznego Przykłady: Akademia Ruchu Pomarańczowa Alternatywa Wspólnota Leeeżeć 4) Wytwarzanie przestrzeni publicznej - demokracja performatywna - aksamitne rewolucje - marsz przez instytucje - obywatele za sprawą teatru - publiczne/prywatne a oficjalne/nieoficjalne - logika awangardy - awangarda a demokracja Przykłady: Interdyscyplinarna Placówka Twórczo-Badawcza „Pracownia” , Wieś Godki

5) Sztuka ze społecznością - sztuka zaangażowana społecznie - sztuka współtworzona przez społeczność - sztuka jako pułapka - sprawczość sztuki Przykłady Daniel Rycharski, badania Weroniki Plińskiej nad "Tęczą" Julity Wójcik ● Community arts – animacja kultury utopia realizowana - antropologia stosowana Przykłady: Teatr Węgajty ● Barter, czyli sztuka wymiany - antropolog jako dzieło sztuki - barter w animacji kultury Przykłady: Odin Teatret i Kirsten Hastrup ● Sztuka miejsca wspólnego - pedagogika miejsca wspólnego - pedagogika w miejscu - spotkania i mikroutopie Przykłady: Iza Rutkowska, Podwórko im. Wszystkich Mieszkańców

6) Sztuka w społeczności - sztuka partycypacyjna - sztuka o tematyce społecznej - stosowane sztuki społeczne Przykłady: Paweł Althamer: Bródno 2000, Park Rzeźby na Bródnie

7) Sztuka jako metodologia badań - artysta jako badacz - człowiek inwencyjny/innowacyjny - tworzenie jako badanie - człowiek jako badacz - przyjemność badania: Przykłady: Agnieszka Pajączkowska, Wędrowny zakład fotograficzny
Literatura:

Antropologia sztuki 2025/2026

Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej UMK

dr Maja Dobiasz-Krysiak

1. Wynalezienie natury

Rebecca Solnit, Zew włóczęgi. Opowieści wędrowne, Karakter, Kraków 2018.

Robert Smithson, Spiral Jetty: https://youtu.be/v-N3vbH52bQ

Land art https://zpe.gov.pl/a/land-art---sztuka-ziemi-interwencja-w-swiat-przyrody/D3YpTu5cS

Land art festiwal: http://landart.lubelskie.pl/realizacje/

Zakole: https://zakole.pl/ i film: https://youtu.be/8BdLZPEnu40

2. Ogród polityczny

Olivia Laing, Ogród poza czasem. W poszukiwaniu wspólnego raju, Czarne 2025.

Camera obscura: https://www.visitisleofman.com/experience/great-union-camera-obscura-p1292471

Ogrody wiktoriańskie:

https://gardenculturemagazine.com/victorian-gardens-their-history-significance-and-essential-elements/

https://www.nationaltrust.org.uk/features/victorian-garden-designs-1837-1901

Muzea na plantacjach https://pakujwalizy.pl/boone-hall-plantation-3-najpiekniejsze-plantacje-w-karolinie-poludniowej/

https://pakujwalizy.pl/plantacje-w-luizjanie-i-mroczne-tajemnice-poludnia/

https://www.reorient.pl/podcast/55-muzea-niewolnictwo

CASE STUDY

3. Krajobrazy codzienności

Roch Sulima, Między rajem, a śmietnikiem. Smutek warzywnych ogródków, [w:] Antropologia codzienności, WUJ, Kraków 2000.

Marek Krajewski red., Niewidzialne miasto, Bęc Zmiana, Warszawa 2012

Dacza - działka - mikrokosmos: Dzieło-działka, MEK Kraków, 2012.

CASE STUDY

4. Sztuka wernakularna i art brut

Olga Drenda, Wyroby. Pomysłowość wokół nas, Karakter, 2018

Radosław Łabarzewski, ART BRITT, CZYLI POLSKIE ZMAGANIA Z DUBUFFETEM,

https://znalezienie.pl/art-britt/

Irena Bilkowska. Łatwiej rysować niż mówić

https://youtu.be/GhI2YWxCd4Y?si=kTtsgOr32A_Zx_ah

INNI. Wacław Rędziński (twórca z kręgu Habitants-Paysagistes)

https://youtu.be/DkZR08wovMg?si=WAbnDT9fjZM0Urjj

CASE STUDY

5. Sztuka jako propaganda i sprzeciw,

Karolina Kuszyk, Pomnik Polaka Pobożnego, Poniemieckie, Czarne 2019.

Sylwia Siedlecka, Buzłudża, Złote piachy, Czarne 2019.

Demontaż Pomnika w Legnicy

https://tvn24.pl/wroclaw/legnica-demontaz-pomnika-wdziecznosci-dla-armii-radzieckiej-ra824640-2358285

Pomnik Armii Czerwonej w Sofii

https://b2-biznes.pl/radziecki-pomnik-w-bulgarii-przemalowany-na-amerykanskich-superbohaterow-interweniuje-ambasada/

Cancel culture vs. retain and explain

https://kulturaliberalna.pl/2021/02/17/kaftanski-zniszczyc-zapomniec-wytlumaczyc-cancel-culture/

CASE STUDY

6. Performowanie oporu

Wojciech Dudzik, Karnawały w kulturze, Sic!, Warszawa, 2005.

Agnieszka Sosnowska, Performans oporu, Bęc Zmiana, Warszawa, 2018.

Akademia Ruchu, https://artmuseum.pl/pl/filmoteka/artysci/akademia-ruchu

Pomarańczowa Alternatywa, https://artmuseum.pl/pl/archiwum/archiwum-polskiego-performansu/2669

http://www.orangealternativemuseum.pl/

Wspólnota Leeeżeć, https://artmuseum.pl/pl/filmoteka/artysci/wspolnota-leeezec

CASE STUDY:

7. Wytwarzanie przestrzeni publicznej

Elżbieta Matynia, Demokracja performatywna, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, Wrocław 2008.

Pracownia. Archiwum odnalezione, red. M. Dobiasz-Krysiak, Instytut Północny, Olsztyn, 2024

Pracownia olsztyńska, https://readymag.website/u4068835964/4220754/3/

Sztuka Poczty, Mail Art czyli sztuka poczty Muzeum Narodowe w Warszawie, kwiecień - sierpień 1991 katalog.

CASE STUDY:

8. Sztuka społeczna

Katarzyna Niziołek, Sztuka społeczna. Koncepcje – dyskursy – praktyki, Białystok 2015.

https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/4408/1/Nizio%C5%82ek%20Katarzyna_Sztuka%20spo%C5%82eczna_tom%20I.pdf

Grupa Działania ( Lucim,111), Sztuka społeczna jako idea, Konteksty, 40-lecie grupy artystycznej Lucim 111, s. 57.

Kultura Zrzuty, https://www.kulturazrzuty.pl/filmy.php

9. Joseph Beuys i sztuka polska lat 70.

Marta Ryczkowska, Joseph Beuys a sztuka polska. Afiliacje i procesy równoległe, bęc zmiana, Warszawa 2024.

Teresa Murak, https://www.dwutygodnik.com/artykul/6582-zasiew.html,https://culture.pl/pl/galeria/teresa-murak-prace-galeria

Przewodnik po sztuce, Zbigniew Libera:

https://ninateka.pl/serial,153667/przewodnik-po-sztuce--zbigniew-libera-odcinki,52269/odcinek-43,S01E43,2230

CASE STUDY

10. Stosowane Sztuki Społeczne w Polsce

Artur Żmijewski, Stosowane sztuki społeczne, Krytyka Polityczna, 11/12, 2007.

https://krytykapolityczna.pl/kultura/sztuki-wizualne/stosowane-sztuki-spoleczne/

Paweł Althamer Bródno 2000

https://artmuseum.pl/pl/filmoteka/artysci/pawel-althamer

Park Rzeźby na Bródnie

https://artmuseum.pl/pl/wystawy/park-rzezby-na-brodnie

11. Artywizm

Stephen Duncombe Steve Lambert, The Art of Activism, Center for Artistic Activism,

https://c4aa.org/wp-content/uploads/2016/04/Art-of-Activism-Lambert-Duncombe.pdf

Arek Pasożyt, Obrazy Strajkujące, https://parasite.pl/pl/obrazy-strajkujace/

Galeria Rusz, Art Moves, https://artmovesfestival.org/

CASE STUDY:

12. Artysta jako badacz:

Anka Leśniak, Metoda artystyczno-badawcza. Cele środki i przykłady zastosowania, „Sztuka i Dokumentacja”, nr. 20, s. 127-137.

https://www.journal.doc.art.pl/pdf20/art_and_documentation_20_biomedia_lesniak.pdf

Anka Leśniak, The lost element: https://www.ankalesniak.pl/lost_element2022_pl.htm

CASE STUDY

14. Etnografia twórcza

Tomasz Rakowski, Etnografia i eksperymenty artystyczne. O powstawaniu nowych pól poznawczych we współczesnej antropologii, teksty drugie 2017, nr 1, s. 91–110

https://rcin.org.pl/ibl/Content/64813/PDF/WA248_84057_P-I-2524_rakowski-etnograf_o.pdf

CASE STUDY:
Uwagi:

Formą zaliczenia wykładu jest test pisemny.

Student musi wziąć udział w 50% zajęć (bez odrabiania na dyżurach)
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
ul. Jurija Gagarina 11, 87-100 Toruń tel: +48 56 611-40-10 https://usosweb.umk.pl/ kontakt deklaracja dostępności mapa serwisu USOSweb 7.2.0.0-8 (2025-10-29)