Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

„Jezus kultury” a Chrystus wiary 2500-OG-JKCAW
Wykład (WYK) Semestr letni 2019/20

Informacje o zajęciach (wspólne dla wszystkich grup)

Liczba godzin: 30
Limit miejsc: (brak limitu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Literatura:

Pełny opis przedmiotu A) „Jezus kultury”:

1) Przetworzenia tradycyjnych wzorców ikonograficznych w twórczości będącej wyrazem duchowości ateistycznej [9 wykładów]

1. Zajęcia wprowadzające.

Metodologia: pojęcie „Jezusa kultury”, figura w teorii literatury [E. Auerbach], historia quest for historical Jesus, „Jezus historii”, popularność gnozy ok. 1850 r. i jej wpływ na interpretacje figury Jezusa, Marii Magdaleny i Judasza.

Zarys zagadnień: pojęcia, zakres czasowy, tematy, motywy, zagadnienia. (2 godziny)

2. Nieodgmatyczny Chrystus, atheistmusstreit literatura jako pole dla filozoficznych spekulacji na religijne tematy: Jean-Paul Richter, Mowa wypowiedziana przez umarłego Chrystusa (1796) – niezamierzony początek nihilizmu, J.G. Fichte, „O podstawie naszej wiary w boski porządek świata (1798) nowe pojęcie moralności indywidualnej a tradycjonalistyczna etyka społeczna. (2 godziny)

3. XIX-wieczne nieteologiczne, krytyczne, faktograficzne Żywoty Jezusa: D. Straussa, G.W.F. Hegla, „Żywot Jezusa” E. Renana – ukierunkowanie interpretacji (wątki, motywy, tematy). (2 godziny)

4. Zmiany w ikonografii, nowe wzorce, „zapożyczenia”, i „przywłaszczenia” wzorców ikonograficznych (tematy, ujęcia, interpretacje):

a) wprowadzenie: ikonografia chrześcijańska XIX-wieku: A.-N. Didron, Iconographie chretienne, Paris 1843 – encyklopedia wizerunków i interpretacji, A. Scheffer – próba odnowy ikonografii chrześcijańskiej (2 godziny)

b) nowe tematy w sztuce i literaturze:

* Jezus w grobie:

- pesymizm, realizm, martwy człowiek jako symbol równości, tradycja ujęcia (H. Holbein mł. Chrystus w grobie), recepcja/warianty, (J.-J. Henner, Jezus w grobie, F. Dostojewski, Idiota, interpretacja Dostojewskiego [relacje i listy]), warianty współczesne (przykłady: fotografia) (2 godziny)

* Jezus w Ogrodzie Oliwnym, Jezus na pustyni:

- samotność, duchowość ateistyczna, poezja francuska (de Vigny, Nerval), poezja polska (Kasprowicz), malarstwo (N. Gie, I. Kramskoy) (2 godziny)

* Jezus-człowiek/człowiek-Jezus: indywidualizacja doświadczenia religijnego, empatia (Gerome) (2 godziny)

c) analogicznie interpretowane postaci: Maria Magdalena, Judasz - wstęp

* Maria Magdalena jako wyraz tendencji feministycznych (od początku XIX wieku do początku XX wieku), wątki gnostyckie, femme fatale, erotyka postaci („Maria Magdalena” G. Daniłowski) (2 godziny)

* indywidualiści: cykle – N. Gie (dramaturgia Pasji, psychologia), J. Malczewski („nowy Jezus”, egotyzm), E. Nolde (psychologia ekspresjonizmu) (2 godziny)

2) Przedstawiająca Jezusa w odniesieniu do źródeł i interpretacji dogmatycznych.

a) Źródła historycznego poznania Jezusa – od historyków rzymskich i żydowskich przez apokrytyfy do Nowego Testamentu

b) Przegląd najważniejszych orzeczeń dogmatycznych z zakresu chrystologii: od soboru Nicejskiego (325) do Soboru Watykańskiego II (1962-1965)

c) Syntezy scholastyczne: tajemnice życia Jezusa i refleksja metafizyczna

d) Poszukiwania Jezusa historycznego – od Reimarusa do Ratzingera i tzw. Trzeciego Poszukiwania w ramach Leben Jesu Forschung

e) Chrystologia „odgórna” i „oddolna”: współczesne syntezy chrystologiczne

f) Nieortodoksyjne chrystologie: próba reinterpretacji Jezusa w kluczu redukcjonistycznym

2) Wykorzystanie wzorca kulturowego do celów społeczno-politycznych (retoryka, mit, propaganda, działanie kulturotwórcze) [6 wykładów]:

1. XIX-wieczne ruchy społeczno-polityczne:

a) utopijni socjaliści – wizerunek przywódcy: „mesjasz”, „prorok”, „nowy Jezus”, koncepcje równości społecznej (manufaktury i idee równości – „Etruria” J. Wedgwooda), Saint-Simon i jego uczniowie, utopijni komuniści: ruch ikaryjski (E. Cabet, L. Królikowski), retoryka, prasa, propaganda – wzór „nowego Jezusa”, figura Jezusa w pismach ideowych: „Jezus socjalista”, „Jezus komunista” (2 godziny)

b) kontynuacja zagadnień z p.a): „długie trwanie” wzorca „nowego Jezusa”, propagandowe wzorce przywódców: Mao jako „nowy Chrystus”, Che Guevara jako „Chesus”. (4 godziny)

c) nowa ikonografia:

* Napoleon Bonaparte – próba stworzenia nowego wzorca [w literaturze i malarstwie] (2 godziny)

* społeczna: „Chrystus pocieszyciel” F. Skarbina, F. von Uhde – realizm, ryciny prasowe i popularne, przetworzenie wzoru „Ecce homo”- nowy bohater: żebrak, biedak, społecznie wykluczony (2 godziny)

* postkolonializm – zapożyczenie wzorców: Mao, Che, Afryka jako „nowy mesjasz” (przykład lit. senegalskiej) (2 godziny)

B. Jezus teologii dogmatycznej

1. Czy Jezus wiedział, że był Bogiem? Świadomość mesjańska Jezusa a teksty Nowego Testamentu (tytuły chrystologiczne) - 2 godziny

2. Historia interakcji między historią i teologią w ramach Leben Jesu Forschung – 2 godziny

* przedstawienie postulatów tzw. trzech poszukiwań Jezusa historycznego)

* Próby redukcji Jezusa do mitu i postulaty demitologizacji Bultmanna

3 Znaczenie dogmatu chalcedońskiego: prawdziwy Bóg i prawdziwy człowiek - 2 godziny

* prawdziwe człowieczeństwo jako narzędzie bóstwa (teandryczność)

* bóstwo na sposób ciała

* Osoba i dwie natury (boska i ludzka)

4. Tajemnice życia Jezusa i ich soteriologiczne znaczenie – 4 godziny

- Kuszenie Jezusa

- teologia życia ukrytego

- dlaczego Jezus nic nie napisał?

- śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa

5. Chrystologia „odgórna” i „oddolna”: współczesne syntezy chrystologiczne: chrystologie kenotyczne, oblubieńcze, estetyka chrystologiczna H. Ursa von Balthasara; Chrystus i Kościół – osoba mistyczna – 2 godziny

6. Chrystus we współczesnej teologii: Nietzsche, teologia wyzwolenia; psychoanalityczno-kulturowa chrystologia Žižka; Jesus-Seminar – 2 godziny

Efekty uczenia się:

Efekty uczenia się – wiedza

K_W01: zna na poziomie rozszerzonym terminologię używaną w zakresie literatury polskiej i obcej, a także w dyscyplinach pokrewnych (estetyce, filozofii, historii sztuki) i poprawnie ją stosuje

K_W03: ma pogłębioną, uporządkowaną i szczegółową wiedzę na temat pewnej liczby ważnych autorów, tekstów i zjawisk z historii literatury

K_W04: ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę o literackich i pozaliterackich (estetycznych, filozoficznych, społecznych, ideologicznych, kulturowych) kontekstach literatury polskiej kształtujących procesy jej tworzenia i odbioru

Efekty uczenia się – umiejętności K_U02: potrafi dokonać wnikliwej obserwacji i interpretacji zjawisk literackich; analizuje ich powiązania z różnymi obszarami kultury

K_U03: posiada rozwinięte umiejętności analizy i interpretacji dzieł literackich ze wskazaniem i wykorzystaniem właściwych kontekstów literackich i pozaliterackich

K_U04: potrafi wykorzystywać i integrować wiedzę teoretyczną z zakresu filologii polskiej oraz powiązanych z nią dyscyplin w celu analizy złożonych problemów literackich

Efekty uczenia się – kompetencje społeczne K_K02: ma pogłębioną świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się zawodowego i rozwoju osobistego, dokonuje samooceny własnych kompetencji i doskonali umiejętności, wyznacza kierunki własnego rozwoju i kształcenia

K_K03: rozumie pluralizm kulturowy

Metody i kryteria oceniania:

Metody i kryteria oceniania Metody oceniania:

- kolokwium

- aktywność

- obecność

Kryteria oceniania:

np. Wykład: zaliczenie na ocenę na podstawie kolokwium

ndst - … pkt (poniżej 50 %)

dst- … pkt (50-60%)

dst plus- … pkt (61-70%)

db- … pkt (71-80%)

db plus- … pkt (81-90%)

bdb- … pkt (91-100%)

Zakres tematów:

Zakres tematów A) „Jezus kultury”:

1) Przetworzenia tradycyjnych wzorców ikonograficznych w twórczości będącej wyrazem duchowości ateistycznej [9 wykładów]

1. Zajęcia wprowadzające.

Metodologia: pojęcie „Jezusa kultury”, figura w teorii literatury [E. Auerbach], historia quest for historical Jesus, „Jezus historii”, popularność gnozy ok. 1850 r. i jej wpływ na interpretacje figury Jezusa, Marii Magdaleny i Judasza.

Zarys zagadnień: pojęcia, zakres czasowy, tematy, motywy, zagadnienia. (2 godziny)

2. Nieodgmatyczny Chrystus, atheistmusstreit literatura jako pole dla filozoficznych spekulacji na religijne tematy: Jean-Paul Richter, Mowa wypowiedziana przez umarłego Chrystusa (1796) – niezamierzony początek nihilizmu, J.G. Fichte, „O podstawie naszej wiary w boski porządek świata (1798) nowe pojęcie moralności indywidualnej a tradycjonalistyczna etyka społeczna. (2 godziny)

3. XIX-wieczne nieteologiczne, krytyczne, faktograficzne Żywoty Jezusa: D. Straussa, G.W.F. Hegla, „Żywot Jezusa” E. Renana – ukierunkowanie interpretacji (wątki, motywy, tematy). (2 godziny)

4. Zmiany w ikonografii, nowe wzorce, „zapożyczenia”, i „przywłaszczenia” wzorców ikonograficznych (tematy, ujęcia, interpretacje):

a) wprowadzenie: ikonografia chrześcijańska XIX-wieku: A.-N. Didron, Iconographie chretienne, Paris 1843 – encyklopedia wizerunków i interpretacji, A. Scheffer – próba odnowy ikonografii chrześcijańskiej (2 godziny)

b) nowe tematy w sztuce i literaturze:

* Jezus w grobie:

- pesymizm, realizm, martwy człowiek jako symbol równości, tradycja ujęcia (H. Holbein mł. Chrystus w grobie), recepcja/warianty, (J.-J. Henner, Jezus w grobie, F. Dostojewski, Idiota, interpretacja Dostojewskiego [relacje i listy]), warianty współczesne (przykłady: fotografia) (2 godziny)

* Jezus w Ogrodzie Oliwnym, Jezus na pustyni:

- samotność, duchowość ateistyczna, poezja francuska (de Vigny, Nerval), poezja polska (Kasprowicz), malarstwo (N. Gie, I. Kramskoy) (2 godziny)

* Jezus-człowiek/człowiek-Jezus: indywidualizacja doświadczenia religijnego, empatia (Gerome) (2 godziny)

c) analogicznie interpretowane postaci: Maria Magdalena, Judasz - wstęp

* Maria Magdalena jako wyraz tendencji feministycznych (od początku XIX wieku do początku XX wieku), wątki gnostyckie, femme fatale, erotyka postaci („Maria Magdalena” G. Daniłowski) (2 godziny)

* indywidualiści: cykle – N. Gie (dramaturgia Pasji, psychologia), J. Malczewski („nowy Jezus”, egotyzm), E. Nolde (psychologia ekspresjonizmu) (2 godziny)

2) Wykorzystanie wzorca kulturowego do celów społeczno-politycznych (retoryka, mit, propaganda, działanie kulturotwórcze) [6 wykładów]:

1. XIX-wieczne ruchy społeczno-polityczne:

a) utopijni socjaliści – wizerunek przywódcy: „mesjasz”, „prorok”, „nowy Jezus”, koncepcje równości społecznej (manufaktury i idee równości – „Etruria” J. Wedgwooda), Saint-Simon i jego uczniowie, utopijni komuniści: ruch ikaryjski (E. Cabet, L. Królikowski), retoryka, prasa, propaganda – wzór „nowego Jezusa”, figura Jezusa w pismach ideowych: „Jezus socjalista”, „Jezus komunista” (2 godziny)

b) kontynuacja zagadnień z p.a): „długie trwanie” wzorca „nowego Jezusa”, propagandowe wzorce przywódców: Mao jako „nowy Chrystus”, Che Guevara jako „Chesus”. (4 godziny)

c) nowa ikonografia:

* Napoleon Bonaparte – próba stworzenia nowego wzorca [w literaturze i malarstwie] (2 godziny)

* społeczna: „Chrystus pocieszyciel” F. Skarbina, F. von Uhde – realizm, ryciny prasowe i popularne, przetworzenie wzoru „Ecce homo”- nowy bohater: żebrak, biedak, społecznie wykluczony (2 godziny)

* postkolonializm – zapożyczenie wzorców: Mao, Che, Afryka jako „nowy mesjasz” (przykład lit. senegalskiej) (2 godziny)

Metody dydaktyczne:

Metody dydaktyczne Metoda dydaktyczna podająca :

- wykład konwersatoryjny

- wykład problemowy

- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Metoda dydaktyczna poszukująca:

- klasyczna metoda problemowa

- studium przypadku

Grupy zajęciowe

zobacz na planie zajęć

Grupa Termin(y) Prowadzący Miejsca Akcje
1 każda środa, 13:15 - 14:45, sala 311
Dariusz Pniewski, Piotr Roszak 11/70 szczegóły
Wszystkie zajęcia odbywają się w budynku:
Wydział Humanistyczny (Collegium Maius)
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.