Psychologia wychowawcza 2404-P-3-PW-sj
Wykład (WYK) Semestr zimowy 2023/24

Lektura

• Liberska, H., Trempała, J. (red.) (2020). Psychologia wychowania. Wybrane problemy, r. 1 i 2 (strony 21-56). PWN

• Bednarek D., Bednarek, H. (red.) (2023). Psychologia edukacyjna. r. 1 (strony 3-16) i r.4 (47-62) PWN

• Bednarek D., Bednarek, H. (red.) (2023). Psychologia edukacyjna. r. 18 (strony 353-367). PWN

• Liberska, H., Trempała, J. (red.) (2020). Psychologia wychowania. Wybrane problemy, r. 7.2 (strony 241-252). PWN

• Bednarek D., Bednarek, H. (red.) (2023). Psychologia edukacyjna. r. 5 (strony 63-77). PWN

• Bednarek D., Bednarek, H. (red.) (2023). Psychologia edukacyjna. r. 20 (strony 387-426). PWN

Chrzan-Dętkoś, M. (2018). Chroniąca funkcja rodzicielskiej mentalizacji. Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 17(4), 9-27.

• Liberska, H., Trempała, J. (red.) (2020). Psychologia wychowania. Wybrane problemy, r. 8 (strony 295-318). PWN

• Bednarek D., Bednarek, H. (red.) (2023). Psychologia edukacyjna. r. 19 (strony 369-386) i rozdział 21 (strony 407 do 418). PWN

Jackiewicz, M., i Białecka-Pikul, M. (2019). Kompetencja rodzicielska. Użyteczny konstrukt w badaniach nad rolą rodzicielskich oddziaływań w rozwoju dziecka. Psychologia Rozwojowa, 1, 9-26.

Bednarek D., Bednarek, H. (red.) (2023). Psychologia edukacyjna. r. 9 (strony 153-176) i 26 (strony 503-516). PWN

Mueller, P. A., & Oppenheimer, D. M. (2014). The pen is mightier than the keyboard: Advantages of longhand over laptop note taking. Psychological Science, 25(6), 1159-1168.

Ledzińska, M. (2015). Solidarnie, czyli we wspólnocie uczniów i nauczycieli–próba refleksji. Psychologia Wychowawcza, 49(7), 159-170.

Zdybel, D. (2015). Metapoznanie – ukryty wymiar kompetencji uczenia się. W: J. Uszyńska-Jarmonc, M. Bilewicz (red.) Kompetencje kluczowe dzieci i młodzieży. Teoria i badania. (strony 54-70). Wydawnictwo Żak

Perkowska-Klejman, A. (2020). Modele refleksyjnego uczenia się. Teraźniejszość–Człowiek–Edukacja, 16(1 (61), 75-90.

Liberska, H., Trempała, J. (red.) (2020). Psychologia wychowania. Wybrane problemy, r. 14 (strony 415-430), 15 (431-444) i 16 (strony 445-457). PWN

Brzozowska, M. (2017). Ryba, która ma głos. Prawo dziecka do partycypacji. Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 16(2), 45-64.

Wieczorkowska, G., Wierzbiński, J., & Michałowicz, B. (2012). Wyzwanie dla zarządzania edukacją: odmitologizowanie przyjmowanych bezrefleksyjnie założeń. Aktualne problemy zarządzania–teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe WZ UW, Warszawa, 63-79.

W1. Zna teorie psychologii wychowania i edukacji, opisujące i wyjaśniające przebieg, uwarunkowania oraz mechanizmy wychowani i kształcenia człowieka w całym cyklu jego życia.

W2. Rozumie relacje psychologii wychowawczej i edukacyjnej zarówno w stosunku do innych dyscyplin nauki (głównie, etologii i neurokognitywistyki rozwojowej, socjologii, i antropologii kulturowej), jak i innych subdyscyplin psychologii (psychologii poznawczej, emocji i motywacji, psychologii osobowości i społecznej oraz różnic indywidualnych i metodologii badań psychologicznych).

U1. Umie określić rolę otoczenia fizycznego i społecznego w wychowaniu i edukacji w kolejnych okresach życia.

U2. Umie wykorzystać wiedzę o roli środowiska fizycznego i społeczno-kulturowego do opisu środowiska stymulującego oraz zakłócającego wychowanie i edukację w każdym kolejnym okresie życia.

U3. Potrafi zaplanować interwencje skierowane na optymalizowanie środowiska fizycznego i społecznego rozwoju, wychowaniu i edukacji w wybranym okresie życia

K1. Potrafi porozumiewać się z psychologami, adekwatnie posługując się specyficznym – naukowym - językiem tej subdyscypliny zgodnie z wybranym podejściem teoretycznym.

K2. Potrafi efektywnie porozumiewać się z osobami nie mającymi wykształcenia psychologicznego w celu wyjaśnienia im problemów związanych z uwarunkowaniami, przebiegiem i efektami procesu wychowani i rozwoju we wszystkich okresach życia człowieka.

Zaliczenie przedmiotu:

• Max dwie nieobecność na wykładzie

• Egzamin testowy; pytania jednokrotnego wyboru (30) i wielokrotnego wyboru (30) z treści wykładów i lektury

Tematyka zajęć

1. Psychologia wychowania czy psychologia edukacji – obszary badań i praktyki

Definicje, wychowanie vs nauczanie/uczenie się (=kształcenie), psycholog szkolny, badania oparte na dowodach; bezradność intelektualna w szkole

2. Środowiskowe i systemowe podejście do rozwoju i edukacji

Definicja środowiska /siedliska/ kontekstu, współczesna wersja koncepcji systemowej U. Bronfenbrennera i P. Morris (2006), procesy proksymalne, rola interakcji, budowanie relacji; Inne podejścia akcentujące rolę relacji i środowiska (teoria przywiązanie, socjalizacja rówieśnicza, rusztowanie) w wychowaniu i edukacji.

3. Mikrosystem i jego współczesne charakterystyki – rodzina i instytucja

Rodzicielstwo – podejście ewolucyjnie; oddziaływania rodzicielskie – kompetencje rodzicielskie – praktyki rodzicielskie; rodzeństwo; efekt dziecka; psycholog szkolny; mentoring; tutoring, projektowanie doświadczeń

4. Przedszkole, szkoła, uczelnia jako systemy edukacji

Uczenie się przez zabawę, uczenie się przez instrukcję; diagnoza psychologiczna w edukacji; dojrzałość szkolna, systemy edukacji, ideologie wychowania, cele wychowania; dobrostan jako cel edukacji

5. Mezosystem i egzosystem jako systemy wychowania

Relacje między mikrosystemami i egzosystem – inne środowiska wychowania np. praca rodzica; Rodzice a szkoła; Rola dziadków w wychowaniu – co to jest allo-parenting; na czym polega klimat szkoły; Kompetencje XXI wieku – uczenie się uczenia (a metapoznanie), myślenie krytyczne

6. Makrosystem i chronosystem;

Naśladowanie jako uczenie się kulturowe; współczesne definicje kultury ; edukacja medialna, prozdrowotna, klimatyczna, obywatelska;

wykład konwersatoryjny i problemowy, prezentacja, analiza tekstu, filmy i nagrania