Sztuka wojenna średniowiecza 1202-W-SzWSr-S1
Wykład (WYK) Semestr letni 2025/26

Podstawowa literatura do wykładu:

- Allmand Ch., Nowa broń i nowa taktyka, [w:] Historia sztuki wojennej. Od starożytności do czasów współczesnych [oryg.: The Cambridge History of Warfare, Cambridge 2005], red. G. Parker, tłum. A. Czarnocki, Warszawa 2008, s. 102–117;

- Allmand Ch., Wojna stuletnia. Konflikt i społeczeństwo [oryg.: The Hundred Years War. England and France at War c. 1300 – c. 1450, Cambridge 2001 (2nd ed.)], tłum. T. Tesznar, Kraków 2012;

- Carey B. T., Allfree J. B., Cairns J., Wojny średniowiecznego świata. Techniki walki [oryg.: Warfare in Medieval World, London 2012 (2nd ed.)], tłum. J. Jackowicz, Warszawa 2008;

- Contamine Ph., Wojna w średniowieczu [oryg. La Guerre au Moyen Age, Nouvelle Clio, vol. 24, Paris 1994 (ed. 4)], tłum. M. Czajka, Gdańsk–Warszawa 2004 (wyd. 2);

- Hooper N., Bennett M., Atlas sztuki wojennej w średniowieczu 768–1487 [oryg.: Cambridge Illustrated Atlas Warfare the Middle Ages 768–1487, London 2003], tłum. K. Bażyńska-Chojnacka, P. Chojnacki, Warszawa–Gdańsk 2004;

- Urban W., Średniowieczni najemnicy [oryg.: Medieval Mercenaries. The Business of War, London 2006], tłum. P. Głuchowska, Warszawa 2008.

Wiedza:

- student zna pojęcia: źródła historyczne i literatura naukowa (W01);

- zna zasady ustalania i porządkowania faktów (W01);

- zna zasady periodyzacji okresu średniowiecza (W01);

- zna podstawowe typy źródeł dotyczących najważniejszych konfliktów militarnych w Europie w epoce średniowiecza (W02, W11);

- zna genezę i znaczenie rozmaitych pojęć dotyczących wojskowości średniowiecznej (W02);

- zna dynamikę fenomenu rycerstwa i jego znaczenia militarnego w wojskowości średniowiecza (W02, W04, W07);

- zna dynamikę fenomenu oddziałów najemnych w łacińskim kręgu kulturowym (W04);

- ma wiedzę dotyczącą charakteru konfliktów zbrojnych toczonych w Europie Zachodniej między IX a XV w. (W03, W10);

- ma wiedzę dotyczącą uzbrojenia i wyposażenia rycerstwa i przemian, jakim ono podlegało (W05);

- zna podstawowe etapy rozwoju i funkcjonowania broni palnej w XIV‒XV w. (W02, W04);

Umiejętności:

- student posługuje się mapami obrazującymi struktury polityczne okresu średniowiecza (U01);

- charakteryzuje i odróżnia terytoria i granice najważniejszych krajów i regionów Europy Zachodniej między IX a XV w. (U01, U05);

- potrafi korzystać ze zbiorów bibliotecznych (w wersji klasycznej i elektronicznej) (U02);

- dostrzega specyfikę poszczególnych systemów wojskowych średniowiecza (U05);

- dostrzega specyfikę rożnych sposobów prowadzenia wojny (U05);

- potrafi wyjaśnia powiązania między wojną a gospodarką (U05);

- rozumie zagadnienie struktury administracyjnej i terytorialnej państwa (U05);

- dostrzega różnice między dynamiką i rodzajami działań militarnych (U05);

- objaśnia podstawowe różnice między poszczególnymi systemami wojskowymi średniowiecza (U05, U06);

- wyjaśnia jakie są podstawowe przyczyny wojen w średniowieczu (U05, U06);

- potrafi rozpoznać i scharakteryzować różne rodzaje uzbrojenia używanego w łacińskim kręgu kulturowym w okresie średniowiecza (U10).

Kompetencje społeczne:

- student rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie (K01);

- potrafi współdziałać i pracować w zespole, przygotowując się na zajęcia (K02);

- potrafi wskazać idee i ich wpływ na przeobrażenia społeczne (K07);

- wykazuje niezależność i samodzielność myśli, szanując jednocześnie prawo innych osób do odmiennych poglądów (K07).

egzamin ustny

Tematy:

1. Wprowadzenie do historii militarnej średniowiecza.

2. Między starożytnością a średniowieczem. Przemiany struktur militarnych w Europie między V a VIII w.

3. Wojskowość monarchii Franków.

4. Wikingowie.

5. Wojskowość społeczności plemiennych na przykładzie Słowian (VI-XII w.).

6. Wojskowość łacińska w sytuacji spotkania międzykulturowego - krucjaty (XI-XIII w.)

7. Zakony rycerskie.

8. Struktury militarne na obrzeżach łacińskiego kręgu kulturowego (Węgry, Inflanty, Litwa).

9. Wojskowość miejska.

10. Wojny "klasycznego średniowiecza" - tzw. wojna stuletnia.

11. 'Sofistykacja wojny' - przemiany techniczne i technologiczne w XIII-XV w.

12. Nowe struktury militarne - najemnicy i wojska tymczasowo stałe (XII-XV w.).

wykład