Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Ortofonia polska

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 0700-OG-K-OP Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0232) Literatura i językoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Ortofonia polska
Jednostka: Instytut Języka Polskiego
Grupy:
Strona przedmiotu: https://usosweb.umk.pl/kontroler.php?_action=katalog2/przedmioty/pokazPrzedmiot&prz_kod=0700-OG-K-OP
Punkty ECTS i inne: 2.00 (zmienne w czasie)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Przydatna jest wiedza z zakresu kultury języka i wypowiedzi oraz fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego.


Rodzaj przedmiotu:

przedmiot fakultatywny

Całkowity nakład pracy studenta:

Za realizowany przedmiot student uzyskuje 2 punkty ECTS w następującym układzie:


1) Godziny realizowane przy bezpośrednim udziale nauczyciela akademickiego - 30 godzin (1,5 ECTS);

2) Godziny realizowane bez udziału nauczyciela akademickiego związane z przygotowaniem się do zajęć oraz do zaliczenia - 10 godzin (0,5 ECTS).

Efekty uczenia się - wiedza:

Student:

W1: charakteryzuje normatywne i pozanormatywne sposoby wymowy - K_W12;

W1: omawia metody opisu oprawnych wersji wymowy - K_W09.


Efekty uczenia się - umiejętności:

Student:

U1: odróżnia sposoby wymowy starannej - K_U11;

U2: rozpoznaje wymowę zgodną z normą wzorcową i użytkową - K_W10;

U3: poprawia wadliwe sposoby wymowy - K_U11.


Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Student:

K1: wykazuje aktywność w weryfikowaniu poprawności tekstów języka mówionego - K-K06.


Metody dydaktyczne:

Zajęcia o charakterze praktycznym.


Metody dydaktyczne eksponujące:

- pokaz

Metody dydaktyczne podające:

- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa
- projektu
- studium przypadku

Skrócony opis:

Przedmiot obejmuje zagadnienia z zakresu językoznawstwa normatywnego, dotyczące zasad poprawnej wymowy i poprawnego brzmienia wyrazów i połaczeń wyrazowych współczesnej polszczyzny.

Pełny opis:

W ramach przedmiotu omawiane są następujące zagadnienia:

1. Różnice między mową a pismem. Alfebety fonetyczne. Zasady transkrypcji fonetycznej.

2. Klsayfikacja artykulacyjna samogłosek oraz zasady wymowy samogłosek ustnych i tzw. nosówek we współczesnej polszczyźnie.

3. Klasyfikacja artykulacyjna spółgłosek. Wymowa spółgłosek we współczesnej polszczyźnie. Upodobnienia i asymilocje spółgłoskowe.

4. Regionalne zróżnicowanie polszczyzny w zakresie wymowy określonych połączeń głoskowych.

5. Zasady wymowy nazwisk obcych.

6. Wymowa i akcentacja skrótowców.

7. Akcent we współczesnej polszczyźnie.

Literatura:

T. Karpowicz, Kultura języka polskiego. Wymowa. Ortografia. Interpunkcja, Warszawa 2009.

M. Madejowa, Zasady poprawnej wymowy polskiej i ich przydatność w procesie edukacji szkolnej, [w:] Język Polski LXXII, z. 2-3, s. 187-198.

Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, red. A. Markowski, Warszawa 2004.

Podręczny słownik poprawnej wymowy polskiej, red. W. Lubaś, S. Urbańczyk, Warszawa 1990.

Słownik wymowy polskiej, red. M. Karaś, M. Madejowa, Warszawa-Kraków 1977.

B. Wieczorkiewicz, Sztuka mówienia, Warszawa 1970.

B. Wierzchowska, Wymowa polska, Warszawa 1981.

M. Wiśniewski, Zarys fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Toruń 1997.

Metody i kryteria oceniania:

Metody oceniania:

Końcowe zaliczenie sprawdzianu pisemnego - W1, W2, U1, U2;

Aktywne uczestnictwo w zajęciach - K1.

Kryteria oceniania:

ndst – poniżej 60%

dst- 60%-68%

dst plus- 69%-77%

db- 78%-85%

db plus- 86%-91%

bdb- powyżej 92%

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2017/18" (zakończony)

Okres: 2018-02-26 - 2018-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Izabela Duraj-Nowosielska
Prowadzący grup: Izabela Duraj-Nowosielska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Na zajęciach skupimy się na szczegółowym zapisie fonetycznym oraz interpretacji nagranych tekstów, tj. na tym, jak coś j e s t powiedziane, jak p o w i n n o być powiedziane, a także jaka jest możliwa wariantywność wymowy i jakie są granice normy ogólnopolskiej.

Pełny opis:

1.-2. Budowa i działanie narządu mowy. Charakterystyka artykulacyjna samogłosek i spółgłosek (klasyfikacja) – powtórzenie. Slawistyczny alfabet fonetyczny.

3.-4. Anatomiczne mechanizmy powodujące upodobnienia – antycypacja, perseweracja. Wymowa a pismo. Historyczne vs synchroniczne upodobnienia głosek pod względem: dźwięczności, miejsca artykulacji, sposobu artykulacji, nosowości, miękkości. Zbitki spółgłoskowe – wymowa staranna i szybka. Zapis fonetyczny ze słuchu (różne warianty wypowiedzi).

5.-6. Wymowa samogłosek nosowych. Realizacja litery ń przed spółgłoskami szczelinowymi i zwarto-szczelinowymi. Spółgłoska nosowa tylnojęzykowa. Wymowa międzywyrazowa. Zapis fonetyczny ze słuchu – ćwiczenia. Międzynarodowe pismo fonetyczne.

7.-8. Zagadnienia poprawności fonetycznej: akcentowanie wyrazów, wymowa dyftongów i geminat; wymowa liczebników, skrótowców i zapożyczeń. Wymowa regionalna. Wymowa nazw obcych.

9.-10. Poprawność fonetyczna cd. – ćwiczenia. Ćwiczenie slawistycznego i międzynarodowego zapisu fonetycznego ze słuchu oraz wyjaśnianie wybranych mechanizmów fonetycznych (upodobnienia, uproszczenia), w tym mechanizmów skutkujących wymową niepoprawną.

11.-12. Praktyczne ćwiczenia wymowy głosek w różnych kontekstach artykulacyjnych. Nagłos – śródgłos – wygłos. Trening warg i języka. Ćwiczenie słuchu fonematycznego. Ćwiczenie oddechu. Akustyczna analiza mowy (program Praat) i jej zastosowania. (Na te zajęcia proszę przynieść lusterko.)

13. Głośne czytanie i mówienie z pamięci: wyraźne wymawianie, zasady prawidłowego oddechu, właściwe przestankowanie i rozkład akcentów logicznych. Ćwiczenia praktyczne.

14. Sprawdzian końcowy obejmujący: zagadnienia poprawności fonetycznej, zapis fonetyczny (slawistyczny i międzynarodowy) oraz rozumienie zjawisk fonetycznych zachodzących w tekście.

15. Podsumowanie zajęć i skomentowanie sprawdzianu.

Literatura:

1. J.D. Bednarek, Ćwiczenia wyrazistości mowy. Wrocław 2002.

2. K. Gawęda, J. Łazewski, O błędach wymowy. Książeczka dla dzieci tudzież wyższych urzędników państwowych. Białystok 2000.

3. M. Karaś, M. Madejowa, Słownik wymowy polskiej PWN. Warszawa – Kraków 1977.

4. B. Karczmarczuk, Wymowa polska z ćwiczeniami, Lublin 2012.

5. T. Karpowicz, Kultura języka polskiego. Wymowa, ortografia, interpunkcja. Warszawa 2008.

6. L. Madelska, M. Witaszek-Samborska, Zapis fonetyczny. Zbiór ćwiczeń. Poznań 1998.

7. M. Oczkoś, Sztuka poprawnej wymowy, czyli o bełkotaniu i faflunieniu, Warszawa 2007.

8. B. Tarasiewicz, Mówię i śpiewam świadomie. Podręcznik do nauki emisji głosu. Karków 2003.

9. Toczyska B., Łamańce z dedykacją czyli makaka ma Kama, Gdańsk 2006

10. A. Walencik-Topiłko, Wierszyki pisane przez ciche szumy i syki, Gdańsk 2007.

11. B. Wieczorkiewicz, Sztuka mówienia. Warszawa 1980.

12. B. Wierzchowska, Wymowa polska. Warszawa 1965.

13. M. Wiśniewski, Zarys fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego. Toruń 2007.

14. M. Wiśniewski, Zadania z fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego. Toruń 1999.

Uwagi:

Student uzyskuje zaliczenie na podstawie: a) czynnego udziału w zajęciach (dopuszczalna jest nieobecność 3x1,5 godz.; powyżej tej liczby, w uzasadnionych wypadkach dopuszczam możliwość „odrobienia” zaległości na dyżurze); b) pracy zaliczeniowej

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.