Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Obszary sacrum w kulturach Barbaricum (II w. p.n.e.-VI w. n.e.)

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 1201-AB-OS-S2 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0222) Historia i archeologia
Nazwa przedmiotu: Obszary sacrum w kulturach Barbaricum (II w. p.n.e.-VI w. n.e.)
Jednostka: Instytut Archeologii
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

przedmiot fakultatywny

Całkowity nakład pracy studenta:

Godziny realizowane z udziałem nauczycieli:

– udział w zajęciach – 30 godz.


Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta:

– czytanie literatury, przygotowanie prezentacji – 40 godz.;

– przygotowanie do sprawdzianu pisemnego – 20 godz.


Łącznie: 90 godz. (3 punkty ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza:

– ma pogłębioną wiedzę na temat interdyscyplinarnych rekonstrukcji wybranych procesów i zjawisk, w szczególności zna podstawy teoretyczne badań nad religią i magią, zna wybrane źródła archeologiczne będące przejawem religijno-magicznych działań Celtów i Germanów (K_W05);

– posiada pogłębioną wiedzę pozwalającą na analizę i interpretację źródeł archeologicznych oraz innych wytworów kulturowych człowieka, przydatnych dla poznania zachowań związanych ze sferą sacrum w omawianej epoce, w szczególności ma wiedzę na temat kulturowego obrazu świata Celtów i Germanów (K_W12).


Efekty uczenia się - umiejętności:

– posiada umiejętności badawcze obejmujące analizę prac innych autorów oraz syntezę różnych idei i poglądów, a także umiejętności opracowywania i prezentacji wyników kwerendy źródeł (K_U02);

– umie samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać umiejętności badawcze, kieru-jąc się wskazówkami opiekuna naukowego (K_U03);

– posiada umiejętność integrowania wiedzy z różnych dyscyplin w zakresie nauk humanistycznych, w szczególności analizuje wybrane źródła archeologiczne jako przejaw religijno-magicznych działań Celtów i nieceltyckich ludów środkowo- i północnoeuropejskiego Barbaricum (K_U04);

– potrafi przeprowadzić krytyczną analizę różnych rodzajów wytworów poszczególnych omawianych kultur, określać ich treść i znaczenie, w tym przynależność chronologiczno-kulturową oraz funkcję, wskazać możliwości odmiennych interpretacji właściwych dla studiowanej dyscypliny, stosując oryginalne podejścia uwzględniające nowe osiągnięcia archeologii wraz z zastosowaniem złożonych metod, w szczególności charakteryzuje wpływ niektórych elementów kultury (związanych ze sferą sacrum) Celtów i Germanów w kształtowaniu się kultury środkowo- i północneuropejskiego Barbaricum, charakteryzuje i porównuje obrządek pogrzebowy kultur środkowo- i północnoeuropejskiego Barbaricum (K_U05);

– posiada pogłębione umiejętności przygotowania wystąpień ustnych w języku polskim, dotyczących zagadnień szczegółowych, z wykorzystaniem ujęć teore-tycznych, a także różnych kategorii źródeł (K_U10).


Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

– potrafi odpowiednio określić priorytety służące realizacji określonego przez siebie lub innych zadania (K_K01);

– ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego i propaguje ją w społeczeństwie (K_K03);

– wykazuje niezależność i samodzielność w formułowaniu poglądów, szanując jednocześnie prawo innych osób do wykazywania tych samych cech (K_K05).


Metody dydaktyczne eksponujące:

- pokaz

Metody dydaktyczne podające:

- opis
- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące:

- referatu
- studium przypadku

Skrócony opis:

Przedstawienie problematyki dotyczącej szeroko pojętych „obszarów sacrum” w odniesieniu do źródeł archeologicznych wiązanych z Celtami i Germanami oraz zapoznanie się z teoretycznymi podstawami badań nad sferą sacrum w pradziejach. Omówienie różnorodnych hierofanii na tle współczesnej im sytuacji kulturowej (w sensie archeologicznym) i historycznej. Studia porównawcze obrządku pogrzebowego na obszarach zajętych przez Celtów i Germanów.

Pełny opis:

1. Definicje pojęć (oraz od nich pochodnych), zawartych w tytule zajęć – obszary (analiza wieloznaczności określenia), Barbaricum (prezentacja tła kulturowego i podstaw chronologicznych)

2. Definicje pojęć (oraz od nich pochodnych), zawartych w tytule zajęć – sacrum/profanum: podstawy teoretyczne (R. Otto, M. Eliade, C. Colpe, T. Makiewicz, A. Prinke) oraz określenie ogólnych kategorii obszarów sacrum

3. Ruchome źródła archeologiczne jako przejaw działań magicznych (podstawy teoretyczne – antropologia kulturowa wobec magii; przykładowa interpretacja – sensy magiczne naczyń w pradziejach)

4. Ruchome źródła archeologiczne jako przejaw działań magicznych (wg rodzajów magii: magia ochronna, płodności, agrarna, magia związana z górnictwem i metalurgią, magia związana z budową, ze śmiercią, itp.)

5. Sanktuaria górskie i kurhany

6. Sanktuaria cmentarne

7. Sanktuaria nawodne i depozyty bagienne/wodne

8. Ofiary ludzkie

9. Świątynie – od nemetonu do katedry Saint-Denise

10. Cmentarzyska na obszarze Barbaricum w kontekście uporządkowania przestrzeni grzebalnej: usytuowanie i wielkość cmentarzysk, rodzaje pochówków, stosowane sposoby oznaczania grobów

11. Cmentarzyska na obszarze Barbaricum – analiza porównawcza wyposażenia pochówków (kultury wg poszczególnych faz chronologicznych: oksywska a wielbarska, oksywska i wielbarska a przeworska, w/w a zachodniobałtyjski krąg kulturowy)

12. Cmentarzyska na obszarze Barbaricum – analiza porównawcza wyposażenia pochówków c.d. (krąg północnoeuropejski w młodszym okresie przedrzymskim a kultury oksywska i przeworska i krąg jastorfski)

Literatura:

Literatura podstawowa (wybrane rozdziały lub fragmenty):

Bender W., Otalążka, stanowisko kultowo-bagienne z młodszego okresu rzymskiego, „Materiały Starożytne i Wczesnośredniowieczne”, t. VIII, Warszawa 2009.

Cofta Broniewska A., Sanktuarium cmentarne z późnego podokresu lateńskiego, [w:] Miejsce pradziejowych i wczesnośredniowieczych praktyk kultowych w Kruszy Zamkowej, woj. bydgoskie, stanowisko 13, A.Cofta-Broniewska red., Bydgoszcz-Poznań 1989, s. 125-160

Cofta Broniewska A., Miejsce praktyk kultowych ludności grupy kruszańskiej kultury przeworskiej [w:] Wierzenia przedchrześcijańskie na ziemiach polskich, M. Kwapiński, H. Paner (red.), Gdańsk 1993, s. 77-87.

Cunliffe B., Starożytni Celtowie, tłum. Ewa Klekot, Warszawa 2003.

Domański G., Ślęża w pradziejach i w średniowieczu, Wrocław 2002.

Eliade M. Kowale i alchemicy, Warszawa, 1993.

Hubert H., Mauss M., Zarys ogólnej teorii magii, [w:] Socjologia i antropologia, Warszawa, 1973.

Ilkjaer J., Illerup Ådal. Czarodziejskie zwierciadło archeologii, Warszawa 2007.

Kokowski A., Miejsce praktyk żałobnych ze schyłku starożytności, [w:] Miejsce pradziejowych i średniowiecznych praktyk kultowych w Kruszy Zamkowej, woj. bydgoskie, stanowisko 13, red. A. Cofta-Broniewska, Poznań 1989, s. 65–124.

Kowalski A., Genealogia sztuk II. Naczynie w słowniku kultury „nostratyckiej”. Analiza magicznego doświadczenia rzeczy [w:] EIΔΩΛΟΝ, red. H. Van den Boom, A. P. Kowalski, M. Kwapiński, 2000, s.149-166.

Kaczanowski P., Kozłowski J.K., Najdawniejsze dzieje ziem polskich (do VII w), Wielka historia Polski, t.1, Kraków 1998.

Kokowski A., Archeologia Gotów. Goci w Kotlinie Hrubieszowskiej, Lublin 1999.

Makiewicz T., Prinke A., Teoretyczne możliwości identyfikacji miejsc sakralnych, Przegląd Archeologiczny, t. 28 (1980), 1981, s. 57-90.

Monumenta Archaeologica Barbarica

Woźny J., Symbolika przestrzeni miejsc grzebalnych w czasach ciałopalenia zwłok na ziemiach polskich : (od środkowej epoki brązu do środkowego okresu lateńskiego), Bydgoszcz 2000

Literatura uzupełniająca (wybrane rozdziały lub hasła):

Botheroyd S., Botheroyd P.F., Słownik mitologii celtyckiej, Katowice 1998

Buchowski M., Magia. Jej funkcje i struktura, Poznań, 1986.

Green M., Dying for the Gods, Stroud 2001.

Green M., Humans as ritual victims in the later prehistory in the western Europe, Oksford Journal of Archaeology, R. 1998, s. 169-189.

Hachmann R., Zur Chronologie der jüngeren vorrömischen Eisenzeit. Studien zum Stand der Forschungen im nördlichen Mitteleuropa und in Skandinavien, „Bericht der Römisch-Germanischen Kommission”, t. 41/1960, Berlin 1961, s. 1–296.

Kokowski A., Archeologia Gotów. Goci w Kotlinie Hrubieszowskiej, Lublin 1999.

Kowalski A., Genealogia sztuk I. Naczynie prehistoryczne w świetle filozofii sztuki M. Heideggera [w:] EIΔΩΛΟΝ, red. H. Van den Boom, A. P. Kowalski, M. Kwapiński, 2000, s. 107-122.

Nowakowski W., Kultura bogaczewska na Pojezierzu Mazurskim u schyłku okresu przedrzymskiego do starszej fazy późnego okresu wpływów rzymskich [w:] Kultura bogaczewska w 20 lat później. Warszawa 2007 (płyta CD).

Ščukin M.B., Gotskij put‘, St Peterburg 2005

Metody i kryteria oceniania:

Obecność na zajęciach; aktywne uczestnictwo w zajęciach; referat; prezentacja; sprawdzian pisemny.

Kryteria oceniania:

– pozytywna ocena ze sprawdzianu pisemnego; wymagany próg: ocena dostateczna (3) – 26–30 pkt (52–60%); ocena dostateczna plus (3,5) – 31–35 pkt (62–70%); ocena dobra (4) – 36–40 pkt (71–80%); ocena dobra plus (4,5) – 41–45 pkt (82–90%); ocena bardzo dobra (5) – 46–50 (92–100%).

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2017/18" (zakończony)

Okres: 2018-02-26 - 2018-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Ewa Bokiniec
Prowadzący grup: Ewa Bokiniec
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (zakończony)

Okres: 2020-02-29 - 2020-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Ewa Bokiniec
Prowadzący grup: Ewa Bokiniec
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.