Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Ćwiczenia terenowe

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 1201-AR-CT-S1 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0222) Historia i archeologia
Nazwa przedmiotu: Ćwiczenia terenowe
Jednostka: Instytut Archeologii
Grupy: Archeologia, s1 - przedm. obow. dla 1 roku, 2 sem.
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 7.50 LUB 2.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Wiedza i umiejętności nabyte podczas zajęć z metodyki badań terenowych i dokumentacji

Rodzaj przedmiotu:

przedmiot obowiązkowy

Całkowity nakład pracy studenta:

Godziny realizowane z udziałem nauczyciela: 225 godzin


Liczba punktów ECTS: łącznie 7,5

w tym bezpośredni udział nauczyciela: 7,5 PKT


Efekty uczenia się - wiedza:

•ma zaawansowaną wiedzę z zakresu ochrony dziedzictwa kulturowego, w tym przekazywania jej w środowisku lokalnych społeczności (mieszkańców, właścicieli gruntów, samorządów), rozumie potrzebę prowadzenia badań archeologicznych oraz zdaje sobie sprawę z zagrożeń jakie niesie niewłaściwe traktowanie zabytków archeologicznych (K_W9);

•zna metody badawcze stosowane podczas archeologicznych badań terenowych, narzędzia oraz warsztat archeologa (K_W11);

•ma ugruntowaną wiedzę pozwalającą na analizę i interpretację źródeł archeologicznych oraz innych wytworów kulturowych, przydatnych dla poznania danej epoki w dziejach ludzkości (K_W12);

•ma zaawansowaną wiedzę dotyczącą prac technicznych w trakcie badań archeologicznych i prac inwentaryzacyjno-laboratoryjnych, w tym z zakresu konserwacji zabytków archeologicznych (K_W15).

•ma wiedzę w zakresie najważniejszych problemów dyscyplin przyrodniczych właściwych dla archeologii (K_W16)


Efekty uczenia się - umiejętności:

• potrafi rozpoznać różne rodzaje wytworów kultury właściwych dla archeologii oraz przeprowadzić ich krytyczną analizę i interpretację z zastosowaniem typowych metod, w celu określenia ich treści i znaczeń, w tym przynależności chronologiczno-kulturowej oraz funkcji (K_U05)

• potrafi prowadzić prace techniczne w trakcie terenowych i gabinetowych badań archeologicznych, w tym z zakresu podstawowej konserwacji zabytków archeologicznych (K_U11)

• umie korzystać z podstawowych technologii informacyjnych, multimediów i zasobów Internetu oraz przetwarzać dane archeologiczne poprzez zastosowanie podstawowych programów komputerowych oraz urządzeń i technik (K_U12)

• zna podstawowe techniki i narzędzia badawcze w zakresie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych, właściwych dla dyscyplin przyrodniczych wykorzystywanych w badaniach archeologicznych (K_U13)

• potrafi współdziałać i pracować w zespole badawczym, prowadzącym badania wykopaliskowe (K_U17)



Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

• potrafi odpowiednio określić priorytety służące realizacji powierzonego zadania, wykonywać je sumiennie, zgodnie z zasadami metodyki badań terenowych (K_K01)

• prawidłowo identyfikuje i rozstrzyga dylematy związane z wykonywaniem zawodu archeologa, właściwie i zgodnie z przyjętymi normami prawnymi wypełnia powierzone obowiązki, postępuje etycznie, szanując pracę innych, jak również efekty ich pracy (K_K02)

• ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego, szanuje dobra materialne, ma świadomość znaczenia dóbr (K_K03)

• wykazuje niezależność i samodzielność w myśleniu, rozumiejąc i szanując jednocześnie prawo innych osób do tego samego (K_K05)

• potrafi współdziałać i pracować w zespole badawczym, wykonując zarówno czynności na polu działań terenowych, jak i laboratoryjnych oraz gabinetowych (K_K08)



Metody dydaktyczne:

– podająca: wykład informacyjny (konwencjonalny) z prezentacją multimedialną;

– eksponująca: pokaz; instruktaż;

– poszukująca: ćwiczeniowa, doświadczeń, giełda pomysłów, obserwacji uczestniczącej, pomiaru w terenie.


Metody dydaktyczne eksponujące:

- pokaz

Metody dydaktyczne podające:

- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa
- doświadczeń
- giełda pomysłów
- obserwacji

Metody dydaktyczne w kształceniu online:

- metody odnoszące się do autentycznych lub fikcyjnych sytuacji
- metody oparte na współpracy
- metody rozwijające refleksyjne myślenie

Skrócony opis:

Celem zajęć jest nabycie odpowiednich umiejętności, koniecznych do wykonywania samodzielnie podstawowych zadań związanych z terenowymi badaniami wykopaliskowymi, w tym eksploracji nawarstwień kulturowych, wykonywania dokumentacji oraz czynności pomiarowych. Powinien również posiąść umiejętność selekcjonowania i inwentaryzowania pozyskiwanych w trakcie prac terenowych materiałów źródłowych.

Pełny opis:

W ramach ćwiczeń terenowych praktykanci zobowiązani są do czynnego i świadomego uczestnictwa we wszystkich podstawowych pracach terenowo-gabinetowych związanych z prowadzonymi badaniami wykopaliskowymi, w tym eksploracji nawarstwień kulturowych, pracach pomiarowych, dokumentacyjnych i inwentaryzacyjnych. W ich trakcie poznają specyfikę odmiennych stanowisk archeologicznych, historię ich badań i stan rozpoznania. Dowiedzą się o metodach badań, zakresie planowanych prac i aktualnych celach badawczych.

Zestaw zadań powierzonych każdej osobie odbywającej ćwiczenia terenowe zostanie odpowiednio dopasowany do posiadanych umiejętności i predyspozycji. Szczegółowy program praktyk jest ustalany przez kierującego badaniami, jednocześnie opiekuna ćwiczeń terenowych, zgodnie z ogólnymi zadaniami i przy uwzględnieniu specyfiki badanego stanowiska oraz zastosowanych metod i strategii badawczych. Ostatecznym efektem ćwiczeń terenowych powinno być nabycie niezbędnych do właściwego, zgodnego z zasadami metodyki badań terenowych oraz przepisami BHP prowadzenia i dokumentowania czynności związanych z badaniami wykopaliskowymi. Na poszczególnych etapach prac terenowych studenci powinni zostać wdrożeni w takie czynności jak prowadzenie eksploracji warstw i obiektów kulturowych, wykonywanie rysunków odkrytej stratygrafii, uczestniczenie i pomoc w wykonywaniu pomiarów sytuacyjno-wysokościowych, prowadzenie inwentaryzacji zbiorów materiałów masowych, porządkowanie i metrykowanie źródeł ruchomych, pomoc w pobieraniu prób do badań specjalistycznych, wykonywanie czynności pomocniczych przy zabiegach konserwatorskich i inwentaryzacyjnych (selekcja, mycie i opis materiałów masowych).

Bez względu na stopień studiów od odbywających ćwiczenia terenowe wymagane będą umiejętności pracy zespołowej, w różnych warunkach oraz ponoszenie odpowiedzialności za powierzone zadania.

Do wymaganych elementów ćwiczeń terenowych na I studiów zaliczają się:

• poznanie specyfiki stanowiska i metod jego badania;

• zaznajomienie się ze sposobami wytyczania wykopów i pomoc przy ich tyczeniu;

• poznanie narzędzi służących do eksploracji nawarstwień kulturowych oraz umiejętność ich użycia, w zależności od rodzaju stanowiska i badanych obiektów;

• eksploracja nawarstwień kulturowych stanowiska w obrębie wytyczonych wykopów z wykorzystaniem odpowiednich technik i narzędzi badawczych;

• samodzielne odsłonięcie nawarstwień kulturowych oraz sporządzanie dokumentacji archeologicznej (rysunkowej – jednobarwnej i kolorowej);

• zapoznanie się ze sprzętem do pomiarów sytuacyjnych oraz wysokościowych oraz praktyczne zastosowanie tych umiejętności w trakcie prowadzonych prac terenowych;

• poznanie metod pomiarów długości, odległości oraz pomiarów sytuacyjnych w obrębie wykopu oraz całego stanowiska z wykorzystaniem różnych narzędzi pomiarowych;

• zapoznanie z zasadami pobierania materiału źródłowego, w tym również przeznaczonego do badań specjalistycznych (datowania radiowęglowego, badań palebotanicznych, fosforanowych itp.);

• poznanie zasad inwentaryzacji materiałów masowych pozyskanych w trakcie prac terenowych;

• selekcja, czyszczenie i zabezpieczanie ruchomych materiałów źródłowych, zabezpieczanie na czas transportu, a w ramach doskonalenia umiejętności dokumentacyjnych nauka rysowania tzw. zabytków wydzielonych;

• zapoznanie się z metodami zabezpieczania ruchomych materiałów źródłowych oraz wstępną konserwacją zapobiegawczą;

• wykonanie prac porządkowych po zakończeniu badań na stanowisku, w tym zasypanie wykopów, uprzątnięcie terenu i przywrócenie jego pierwotnego stanu;

• na każdym etapie badań wymagane jest wykonywanie wszystkich czynności w sposób bezpieczny, niezagrażający życiu i zdrowiu, zgodny z ogólnymi i szczegółowymi przepisami BHP.

Na każdym etapie prac terenowych działania studenta będą podlegać ocenie. Na łączną notę wpływ będą miały takie elementy jak staranność i dokładność wykonywanych czynności, osobiste zaangażowanie, przestrzeganie zaleceń prowadzącego badania oraz przepisów BHP, umiejętność pracy zespołowej, współdziałanie w wykonywaniu czynności wymagających pracy wielu osób, wykazywanie zainteresowania realizowanymi zadaniami, dbałość o powierzone narzędzia i sprzęt badawczy.

Literatura:

Barker P., Techniki wykopalisk archeologicznych, Warszawa 1994.

Brzeziński W., Metody badań wykopaliskowych, [w:] Metodyka badań archeologicznych, tom 3, Warszawa 2000.

Gawrysiak-Leszczyńska W., Jak rysować zabytki archeologiczne, Biskupin 2003.

Harris E., Zasady stratygrafii archeologicznej, Warszawa 1989.

Hensel W., Donato G., Tabaczyński S., Teoria i praktyka badań archeologicznych. Przesłanki metodologiczne, tom 1, Wrocław 1986.

Kobyliński Z., Metodyka badań archeologiczno - architektonicznych [w:] Metodyka badań archeologicznych, tom 2, Warszawa 1999.

Ławecka D., Wstęp do archeologii, Warszawa 2000.

Miśkiewicz K., Metody geofizyczne w planowaniu badań wykopaliskowych, Warszawa 1998.

Miśkiewicz K., Geofizyka archeologiczna, Warszawa 2006.

Metody i kryteria oceniania:

Potwierdzeniem realizacji postawionych zadań i stopnia ich opanowania będzie dziennik praktyk terenowych oraz karta pracy z wyszczególnionymi zadaniami, których prawidłowe wykonanie zostało ocenione przez prowadzącego ćwiczenia terenowe.

Sposoby weryfikacji zakładanych efektów uczenia się osiąganych przez studenta

1. Prowadzenie dziennika ćwiczeń terenowych;

2. Karta pracy z wyszczególnionymi zadaniami, których opanowanie powinno być podstawą zaliczenia praktyk terenowych i które powinny być poświadczone przez prowadzącego ćwiczenia terenowe;

3. Aktywny udział w pracach, staranność i zaangażowanie, dbałość o powierzony sprzęt.

Praktyki zawodowe:

ćwiczenia terenowe na stanowisku archeologicznym

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2017/18" (zakończony)

Okres: 2018-02-26 - 2018-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Zajęcia terenowe, 225 godzin, 9 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: (brak danych)
Prowadzący grup: Kamil Adamczak, Jacek Bojarski, Krzysztof Cyrek, Łukasz Czyżewski, Ryszard Kaźmierczak, Stanisław Kukawka, Jolanta Małecka-Kukawka, Grzegorz Osipowicz, Andrzej Pydyn, Magdalena Sudoł-Procyk, Marcin Weinkauf, Ewa Wielocha, Marcin Wiewióra
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie lub ocena
Zajęcia terenowe - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2018/19" (zakończony)

Okres: 2019-02-25 - 2019-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Zajęcia terenowe, 225 godzin, 8 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Marcin Wiewióra
Prowadzący grup: Kamil Adamczak, Łukasz Czyżewski, Małgorzata Grupa, Grzegorz Osipowicz, Mateusz Popek, Andrzej Pydyn, Magdalena Sudoł-Procyk, Grażyna Sulkowska-Tuszyńska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie lub ocena
Zajęcia terenowe - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z praktyczną stroną badań wykopaliskowych poprzez ukazanie stosowanych metod eksploracji stanowisk archeologicznych z uwzględnieniem ich specyfiki, jak również sposobami dokumentowania stratygrafii kulturowej. Osobne miejsce zajmie omówienie i praktyczne wykonanie inwentaryzacji różnego rodzaju materiałów źródłowych pozyskiwanych w trakcie badań archeologicznych. Jednocześnie zajęcia mają przygotować studentów do samodzielnego prowadzenia eksploracji jam kulturowych oraz wykonywania dokumentacji pomiarowej, rysunkowej i fotograficznej. Ważne miejsce w procesie nauczania zajmie również omówienie na konkretnych przykładach możliwości interpretacji odkrytych reliktów i wnioskowania na ich podstawie.

Pełny opis:

Celem zajęć jest zapoznanie ich uczestników:

- ze stanowiskiem i jego specyfiką, historią badań, celem i zakresem aktualnych prac badawczych oraz znaczeniem badań w sensie archeologicznym i historycznym (wykład monograficzny, prezentacja dotychczasowych odkryć oraz publikacji źródłowych, wycieczka po stanowisku);

- z wytyczaniem wykopów na stanowisku (omówienie stosowanych metod);

- z pomiarem sytuacyjnym i niwelacyjnym (prezentacja dostępnych metod i urządzeń pomiarowych);

- z ręczną eksploracją warstw kulturowych (metody eksploracji, narzędzia);

- z eksploracją jam kulturowych (grobów) (prezentacja metod i praktycznego ich zastosowania);

- z dokumentacją rysunkową odkrywanych nawarstwień kulturowych, wykonywaniem planów oraz przekrojów przez stratygrafię (samodzielne wykonanie rysunków);

- z dokumentacją fotograficzną (omówienie zasad i wymagań odnośnie wykonywania prawidłowej dokumentacji fotograficznej, wymogów sprzętowych, warunków fotografowania; samodzielne wykonanie zdjęć);

- z lokalizacją odkrywanych materiałów źródłowych (pomiar w ramach wykopu, w ramach siatki arowej lub stanowiska);

- z interpretacją odkryć (jak odczytywać informację zapisaną w stratygrafii; omówienie na konkretnych przykładach);

- z pozyskiwaniem materiałów źródłowych (sposoby pobierania i opisywania prób pobieranych do badań laboratoryjnych);

- z inwentaryzacją materiałów źródłowych (mycie, segregowanie, liczenie, metrykowanie, wstępne zabiegi konserwatorskie, dokumentacja i zabezpieczenie na czas transportu);

- z zakończeniem badań terenowych (omówienie wyników prac terenowych; dyskusja).

Literatura:

Barker P., Techniki wykopalisk archeologicznych, Warszawa 1994.

Brzeziński W., Metody badań wykopaliskowych, [w:] Metodyka badań archeologicznych, tom 3, Warszawa 2000.

Gawrysiak-Leszczyńska W., Jak rysować zabytki archeologiczne, Biskupin 2003.

Harris E., Zasady stratygrafii archeologicznej, Warszawa 1989.

Hensel W., Donato G., Tabaczyński S., Teoria i praktyka badań archeologicznych. Przesłanki metodologiczne, tom 1, Wrocław 1986.

Kobyliński Z., Metodyka badań archeologiczno - architektonicznych [w:] Metodyka badań archeologicznych, tom 2, Warszawa 1999.

Ławecka D., Wstęp do archeologii, Warszawa 2000.

Miśkiewicz K., Metody geofizyczne w planowaniu badań wykopaliskowych, Warszawa 1998.

Miśkiewicz K., Geofizyka archeologiczna, Warszawa 2006.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (zakończony)

Okres: 2020-02-29 - 2020-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Zajęcia terenowe, 225 godzin, 8 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Jacek Bojarski
Prowadzący grup: Kamil Adamczak, Jacek Bojarski, Łukasz Czyżewski, Inga Głuszek, Ryszard Kaźmierczak, Marek Kołyszko, Tomasz Kozłowski, Grażyna Sulkowska-Tuszyńska, Marcin Weinkauf
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Zajęcia terenowe - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Celem zajęć jest nabycie odpowiednich umiejętności, koniecznych do wykonywania samodzielnie podstawowych zadań związanych z terenowymi badaniami wykopaliskowymi, w tym eksploracji nawarstwień kulturowych, wykonywania dokumentacji oraz czynności pomiarowych. Powinien również posiąść umiejętność selekcjonowania i inwentaryzowania pozyskiwanych w trakcie prac terenowych materiałów źródłowych.

Pełny opis:

W ramach ćwiczeń terenowych praktykanci zobowiązani są do czynnego i świadomego uczestnictwa we wszystkich podstawowych pracach terenowo-gabinetowych związanych z prowadzonymi badaniami wykopaliskowymi, w tym eksploracji nawarstwień kulturowych, pracach pomiarowych, dokumentacyjnych i inwentaryzacyjnych. W ich trakcie poznają specyfikę odmiennych stanowisk archeologicznych, historię ich badań i stan rozpoznania. Dowiedzą się o metodach badań, zakresie planowanych prac i aktualnych celach badawczych.

Zestaw zadań powierzonych każdej osobie odbywającej ćwiczenia terenowe zostanie odpowiednio dopasowany do posiadanych umiejętności i predyspozycji. Szczegółowy program praktyk jest ustalany przez kierującego badaniami, jednocześnie opiekuna ćwiczeń terenowych, zgodnie z ogólnymi zadaniami i przy uwzględnieniu specyfiki badanego stanowiska oraz zastosowanych metod i strategii badawczych. Ostatecznym efektem ćwiczeń terenowych powinno być nabycie niezbędnych do właściwego, zgodnego z zasadami metodyki badań terenowych oraz przepisami BHP prowadzenia i dokumentowania czynności związanych z badaniami wykopaliskowymi. Na poszczególnych etapach prac terenowych studenci powinni zostać wdrożeni w takie czynności jak prowadzenie eksploracji warstw i obiektów kulturowych, wykonywanie rysunków odkrytej stratygrafii, uczestniczenie i pomoc w wykonywaniu pomiarów sytuacyjno-wysokościowych, prowadzenie inwentaryzacji zbiorów materiałów masowych, porządkowanie i metrykowanie źródeł ruchomych, pomoc w pobieraniu prób do badań specjalistycznych, wykonywanie czynności pomocniczych przy zabiegach konserwatorskich i inwentaryzacyjnych (selekcja, mycie i opis materiałów masowych).

Bez względu na stopień studiów od odbywających ćwiczenia terenowe wymagane będą umiejętności pracy zespołowej, w różnych warunkach oraz ponoszenie odpowiedzialności za powierzone zadania.

Do wymaganych elementów ćwiczeń terenowych na I studiów zaliczają się:

• poznanie specyfiki stanowiska i metod jego badania;

• zaznajomienie się ze sposobami wytyczania wykopów i pomoc przy ich tyczeniu;

• poznanie narzędzi służących do eksploracji nawarstwień kulturowych oraz umiejętność ich użycia, w zależności od rodzaju stanowiska i badanych obiektów;

• eksploracja nawarstwień kulturowych stanowiska w obrębie wytyczonych wykopów z wykorzystaniem odpowiednich technik i narzędzi badawczych;

• samodzielne odsłonięcie nawarstwień kulturowych oraz sporządzanie dokumentacji archeologicznej (rysunkowej – jednobarwnej i kolorowej);

• zapoznanie się ze sprzętem do pomiarów sytuacyjnych oraz wysokościowych oraz praktyczne zastosowanie tych umiejętności w trakcie prowadzonych prac terenowych;

• poznanie metod pomiarów długości, odległości oraz pomiarów sytuacyjnych w obrębie wykopu oraz całego stanowiska z wykorzystaniem różnych narzędzi pomiarowych;

• zapoznanie z zasadami pobierania materiału źródłowego, w tym również przeznaczonego do badań specjalistycznych (datowania radiowęglowego, badań palebotanicznych, fosforanowych itp.);

• poznanie zasad inwentaryzacji materiałów masowych pozyskanych w trakcie prac terenowych;

• selekcja, czyszczenie i zabezpieczanie ruchomych materiałów źródłowych, zabezpieczanie na czas transportu, a w ramach doskonalenia umiejętności dokumentacyjnych nauka rysowania tzw. zabytków wydzielonych;

• zapoznanie się z metodami zabezpieczania ruchomych materiałów źródłowych oraz wstępną konserwacją zapobiegawczą;

• wykonanie prac porządkowych po zakończeniu badań na stanowisku, w tym zasypanie wykopów, uprzątnięcie terenu i przywrócenie jego pierwotnego stanu;

• na każdym etapie badań wymagane jest wykonywanie wszystkich czynności w sposób bezpieczny, niezagrażający życiu i zdrowiu, zgodny z ogólnymi i szczegółowymi przepisami BHP.

Literatura:

Barker P., Techniki wykopalisk archeologicznych, Warszawa 1994.

Brzeziński W., Metody badań wykopaliskowych, [w:] Metodyka badań archeologicznych, tom 3, Warszawa 2000.

Gawrysiak-Leszczyńska W., Jak rysować zabytki archeologiczne, Biskupin 2003.

Harris E., Zasady stratygrafii archeologicznej, Warszawa 1989.

Hensel W., Donato G., Tabaczyński S., Teoria i praktyka badań archeologicznych. Przesłanki metodologiczne, tom 1, Wrocław 1986.

Jankuhn H., Wprowadzenie do archeologii osadnictwa. Poznań 2004.

Kobyliński Z., Metodyka badań archeologiczno - architektonicznych [w:] Metodyka badań archeologicznych, tom 2, Warszawa 1999.

Ławecka D., Wstęp do archeologii, Warszawa 2000.

Miśkiewicz K., Geofizyka archeologiczna, Warszawa 2006.

Walanus A., Goslar T., Wyznaczenie wieku metodą 14C dla archeologów, Rzeszów 2004.

Uwagi:

brak

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.