Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowania
Strona główna

Geografia wojenna

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 1202-W-GW-S1
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0222) Historia i archeologia Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Geografia wojenna
Jednostka: Instytut Historii i Archiwistyki
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.

zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Pełny opis:

1. Przedmiot geografii wojennej, jej powiązania z innymi naukami:

§ Rozwój geografii wojennej;

§ Relacje geografii wojennej z geografią wojskową, geografią bezpieczeństwa, geografią zbrojeń, geografią historyczną. Związki z geografią polityczną, geopolityką i geostrategią;

§ Zakres, struktura i metody badań stosowane w geografii wojennej.

2. Wpływ warunków terenowych (środowiska geograficznego) na przebieg konfliktów zbrojnych i działania bojowe wojsk (ujęcie historyczne)- Czynniki środowiska geograficznego polskiej granicy zachodniej jako czynniki obronne za panowania Piastów, przykłady wpływu środowiska geograficznego na działania wojenne XIX w., I i II wojna światowa;

§ Rola Narwi i Biebrzy w działaniach i planach wojennych XIX i XX wieku;

§ Podział geostrategiczny świata oraz teatru zainteresowania strategicznego Polski w okresie dwubiegunowego podziału świata.

§ Metodologia studiów operacyjnych teatrów działań wojennych (TDW) w Wojsku Polskim po II wojnie światowej.

3. Rola surowców strategicznych w I i II wojnie światowej- Pojęcie i klasyfikacja surowców strategicznych. Surowce strategiczne a kierunki ekspansji III Rzeszy (rola ropy naftowej, węgla, rud żelaza);

§ Ogólna charakterystyka surowców strategicznych.

• Współczesne rozumienie surowców strategicznych;

• Geopolityka UE w zakresie surowców strategicznych;

• Surowce strategiczne, a klęska Niemiec w 2 wojnie światowej;

4. Geografia bezpieczeństwa - nowa dyscyplina naukowa, odpowiedz na współczesne zagrożenia (przedmiot i zakres badań oraz funkcje):

§ Środowisko bezpieczeństwa po okresie zimnej wojny;

§ Zjawiska oraz procesy naturalne i antropogeniczne we współczesnym świecie. Globalny, regionalny i lokalny charakter zagrożeń bezpieczeństwa;

5. Metody oceny zagrożeń i identyfikacja obszarów kryzysowych we współczesnym świecie. Oceny potencjału kryzysowego państw metodą analizy wielozmiennej, prezentacja wyników( pojedyncze matryce oceny i zbiorcze matryce oceny potencjału kryzysowego w regionie):

§ Źródła danych do oceny geopolitycznej państw i rejonów;

§ Konflikty i spory terytorialne we współczesnym świecie – skala i zasięg przestrzenny roszczeń.

6. Współczesne konflikty na tle surowcowym w świecie. Rozmieszczenie przestrzenne złóż surowców strategicznych i poziom ich zasobów.

7. Drogi przemieszczania surowców strategicznych w świecie ze szczególnym uwzględnieniem Zatoki Perskiej. Geopolityka UE w zakresie surowców strategicznych (krytycznych).

8. Klęski żywiołowe (kataklizmy naturalne) o zasięgu globalnym i regionalnym.

9. Geograficzne uwarunkowania bezpieczeństwa Polski wynikające z Strategii Obronności Rzeczypospolitej Polskiej .

10. Podział geostrategiczny świata oraz teatru zainteresowania strategicznego Polski na użytek procesu badań geopolitycznych.

11. Wojskowo geograficzna ocena sąsiadów Polski.

12. Przykładowe analizy geograficzno wojskowe na obszary konfliktów zbrojnych.

13. Analizy i prognozy geograficzno-wojskowe sporów, roszczeń i konfliktów między państwami we współczesnym świecie:

§ Spory, roszczenia i konflikty terytorialno-graniczne w Europie. Skala i zasięg przestrzenny tych roszczeń. Obecna sytuacja geopolityczna na obszarze byłej Jugosławii.

§ Spory, roszczenia i konflikty terytorialno-graniczne w Azji. Skala i zasięg przestrzenny tych roszczeń.

§ Spory, roszczenia i konflikty terytorialno-graniczne na kontynentach amerykańskich skala i zasięg przestrzenny tych roszczeń (w tym konflikt zbrojny pomiędzy Argentyną i Wielką Brytanią).

§ Spory, roszczenia i konflikty terytorialno-graniczne w Afryce. Skala i zasięg przestrzenny tych roszczeń.

§ Spory, roszczenia i konflikty terytorialno-graniczne i przestrzenne na obszarach oceaniczno-morskich w świecie.

§ Szyici i Sunnici na Bliskim Wschodzie. Odwieczny konflikt czy współpraca ponad podziałami.

§ Chińska strategia obronna. Relacje geopolityczne Chin z krajami afrykańskimi. Drogi przemieszczania surowców z Afryki do Chin.

§ Chińsko- Indyjskie spory terytorialne.

§ Stosunki dwustronne Chiny-Pakistan.

§ Spory terytorialne Chiny –Japonia.

§ Stosunki geopolityczne Rosja- Japonia.

§ Stosunki geopolityczne Pakistan- Indie.

§ Stosunki geopolityczne Chiny-Australia.

§ Sytuacja geograficzno- wojskowa na Kaukazie Północnym, jej wpływ na bezpieczeństwo Rosji.

§ Uwarunkowanie geopolityczne obwodu kaliningradzkiego FR. Przesmyk suwalski. Wpływ tych uwarunkowań geopolitycznych na system obronny Polski.

§ Geopolityczna położenie Kanału Panamskiego, Kanału Sueskiego, Cieśniny Gibraltarskiej oraz Cieśniny Malakka i Ormuz.

14. Polityka geoprzestrzenna NATO (NATO Geospatial Policy) i UE:

§ Założenia i wymogi NATO w zakresie opracowania danych geograficznych przez państwa członkowski;

15. Opracowania geograficznych na potrzeby współczesnych misji i operacji militarnych (monitoring sytuacji, zbieranie i gromadzenie informacji).

Literatura:

·Strategia bezpieczeństwa narodowego RP, MON, Warszawa 2007;

·Wizja Sił Zbrojnych RP-2030, MON, Warszawa 2008;

·Strategia obronności Rzeczypospolitej Polskiej, Strategia sektorowa do Strategii Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, MON, Warszawa 2009;

·Strategia Rozwoju Systemu Bezpieczeństwa Narodowego RP 2011-2022;

·Obrona narodowa w tworzeniu bezpieczeństwa Polski w XXI wieku, podręcznik do przysposobienia obronnego dla studentek i studentów, wyd. Bellona, Warszawa 2003, 2008.

·Moczulski L., Geopolityka. Potęga w czasie i przestrzeni, Warszawa 1999;

·Lach Z., Łaszczuk A., Geografia bezpieczeństwa, AON, Warszawa 2004;

·Lach Z., Łaszczuk A., Ocena zagrożeń i identyfikacja obszarów kryzysowych w świecie na gruncie geografii bezpieczeństwa, Warszawa 2005;

·Lach Z., Potencjał zagrożeń kryzysowych państw i regionów świata, AON, Warszawa 2010;

Tadeusz A. Kisielewski, Przesmyk suwalski. Rosja kontra NATO, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2017;

·Lach Z., J. Skrzyp, Geopolityka i geostrategia, AON, Warszawa 2007;

·Lach Z., Wendt J., Geopolityka, elementy teorii, wybrane metody o badaniach, Instytut Geopolityki, Częstochowa 2010;

·Baczwarow M., Suliborski A., Kompendium wiedzy o geografii politycznej i geopolityce. Terminologia, Warszawa – Łodź 2002;

·Kuźniar R., Globalizacja, geopolityka i polityka zagraniczna, Warszawa 2001;

·Koziej S., Między piekłem a rajem. Szare bezpieczeństwo na progu XXI wieku, Wyd. Marszałek, Toruń 2006;

·Kagan, R. Potęga i raj. Ameryka i Europa w nowym porządku świata, Studio EMKA, Warszawa 2003;

·Porządek międzynarodowy u progu XXI wieku, Red. nauk. R. Kuźniar, WUW, Warszawa 2005;

·Brzeziński, Z. ,Wybór. Dominacja czy przywództwo, ZNAK, Kraków 2004;

·Brzeziński Z., Wielka szachownica, „Świat Książki”, Warszawa 1998;

·Systemy informacji przestrzennej a budowa przewagi informacyjnej w sferze bezpieczeństwa państwa, Zeszyt Naukowy AON, Nr 1(58)A, Warszawa 2005;

·Parucki Z., Zarys geografii wojennej, wyd. MON, Warszawa 1967;

·Carlos J., Geopolityka, Ossolineum, Wrocław 2003;

·Marczak J., Pawłowski J., O obronie militarnej Polski przełomu XX-XXI wieku, Bellona, Warszawa 1995;

·Balcerowicz B. (red.), Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego, AON, Warszawa 2002;

.Jean Ziegler, Szwajcaria, złoto i ofiary, Warszawa 2016;

·Balcerowicz, B., Pokój i „nie-pokój”, Bellona, Warszawa 2002;

·Baturo W. (red.), Katastrofy i zagrożenia we współczesnym świecie. Wielkie tematy, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2004;

·Czerny M., Globalizacja a rozwój. Wybrane zagadnienia geografii społeczno – gospodarczej świata, PWN, Warszawa 2005;

·Stefanowicz J., Rzeczypospolitej pole bezpieczeństwa, wyd. Marszałek, Warszawa 1993;

-Wymiary bezpieczeństwa na progu XXI wieku, między teorią a praktyką. red. A. Zaremba, B. Zapała, wyd. Marszałek, Toruń 2010;

-R. A. Kosta, Polityka militarna w doktrynie bezpieczeństwa współczesnego państwa - funkcjonowanie - cele – perspektywy, wyd. Marszałek , Toruń 2012.

·Systemy informacji przestrzennej a budowa przewagi informacyjnej w sferze bezpieczeństwa państwa, Zeszyt Naukowy AON, Nr 1(58)A, Warszawa 2005;

· Lach Z. i inni, Geografia bezpieczeństwa państw regionu środkowoeuropejskiego, MON-ZGW, Warszawa 2001;

·Gotlib D. i inni, GIS – obszary zastosowań, PWN, Warszawa 2007;

·Systemy informacji geograficznej w praktyce (studium zastosowań), pod red. Kunza M., Wyd. UMK, Toruń 2007;

·Sobczyński E., Historia Służby Geograficznej i Topograficznej WP, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2000;

·Sobczyński E., Polskie wojskowe mapy w standardach NATO (przewodnik), sygn. Szt. Gen. 1518/2000;

·Sobczyński E., Służba Topograficzna Wojska Polskiego w okowach radzieckiej doktryny politycznej w latach 1945-1990, Geodeta, maj 2010 r.;

·Sobczyński E., Polityka geoprzestrzenna NATO, a kierunki rozwoju służby geograficznej WP, Zeszyt Naukowy AON 1/58 A, Numer Specjalny, Warszawa 2005, s. 144-159;

·Olszewicz, B. Polska kartografia wojskowa, zarys historyczny, Warszawa 1921;

·Stebnowski, J., Rozwój kartografii-wobec zagadnień wojskowych w starożytności, Wiadomości Służby Geograficznej, Nr 3/ 1934 r.;

·Iwańczak, W., Do granic wyobraźni. Norymbergia jako centrum wiedzy geograficznej i kartograficznej w XV i XVI wieku, Warszawa 2005;

Bartosiak J., Szatkowski T., Geografia wojskowa Bałtyku, NCSS, Warszawa 2013 r.

·Buczek, K., Dzieje kartografii polskiej od XV do XVIII wieku, Zarys analityczno – syntetyczny, Wrocław-Warszawa, Kraków 1963;

·K. Buczek, Kartografia Polska w czasach Stefana Batorego, Wiadomości Służby Geograficznej nr 2/1933;

·Nowak, T. M., Polski Atlas Wojskowy z lat 1634-1639, Studia i Materiały do Historii Wojskowości, tom XV, część II, Wojskowy Instytut Historyczny, Warszawa 1969;

.Dorochowicz L., B., Rola Narwi i Biebrzy w działaniach i planach wojennych XIX i XX wieku, Suwałki 1994.

·Nowak, T. M., Szwedzkie źródła kartograficzne ukazujące trasę przemarszu armii M.G. De Gardie ze Żmudzi na Mazowsze w 1655 r., w: Studia i Materiały do historii wojskowości, t. XXX/ 1988;

·Alexandrowicz S., Rozwój kartografii Wielkiego Księstwa Litewskiego od XV do połowy XVIII wieku, wyd. II, Poznań 1989;

·Kraak M.J., Ormeling F., Kartografia – wizualizacja danych przestrzennych, PWN, Warszawa 1998;

·Kartografia forteczna, pod red. Andrzeja Tomczaka, Warszawa 1991;

·Konias, A., Kartografia topograficzna państw i zaboru pruskiego od II połowy XVIII wieku do połowy XX wieku, Słupsk 2010;

·Czechowicz, B., Historia kartografii Śląska XIII-XIX wieku, Wrocław 2004 r.;

·Giergielewicz, J., Zarys historji korpusów inżynierów w epoce Stanisława Augusta, Warszawa 1933.

·Miskiewicz B. Studia nad obroną polskiej granicy zachodniej w okresie wczesnofeudalnym, Poznań 1961.

Skibiński F., O sztuce wojennej na północno-zachodnim teatrze działań wojennych 1944-1945, Warszawa 1977.

T. Konecki, Skandynawia w drugiej wojnie światowej, Warszawa 2003.

Strony internetowe:

· http://www.geopolityka.org/

· http://polski.mapywig.org/news.php

· http://maps4u.lt/en/news.php

· http://www.sovietmaps.com/· Boguslaw Krassowski Polska Kartografia Wojskowa 1919 -1945 [praca doktorska]

· J.NIEBRZYCKI POLESIE OPIS WOJSKOWO-GEOGRAFICZNY I STUDJUM TERENU

· http://geopolityka.net/

· http://www.foreignpolicy.com/

· http://geoforum.pl//?menu=47155,47156&link=wojsko-wstep

· http://www.koziej.pl/index.php

· http://www.bbn.gov.pl/portal/pl/

· http://europa.eu/agencies/security_agencies/eusc/index_pl.htm

. http://ncss.org.pl/aktualnosci/

. http://www.fokus.tv/wszystko-o/walka-hitlera-o-rope

Metody i kryteria oceniania:

Warunki zaliczenia: obecność na zajęciach, aktywność podczas zajęć, przygotowanie referatu i prezentacji na temat jednego, uzgodnionego z wykładowcą zagadnienia oraz ocena ze sprawdzianu końcowego (pisemnego) z treści zajęć.

Forma zaliczenia: zaliczenie na ocenę.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (zakończony)

Okres: 2022-02-21 - 2022-09-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 30 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Maciej Krotofil, Eugeniusz Sobczyński
Prowadzący grup: Eugeniusz Sobczyński
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2022/23" (zakończony)

Okres: 2023-02-20 - 2023-09-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 30 godzin, 20 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Maciej Krotofil, Eugeniusz Sobczyński
Prowadzący grup: Eugeniusz Sobczyński
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2023/24" (w trakcie)

Okres: 2024-02-20 - 2024-09-30

Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 30 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Maciej Krotofil, Eugeniusz Sobczyński
Prowadzący grup: Eugeniusz Sobczyński
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
ul. Jurija Gagarina 11, 87-100 Toruń tel: +48 56 611-40-10 https://usosweb.umk.pl/ kontakt deklaracja dostępności USOSweb 7.0.1.0 (2023-11-21)