Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowania
Strona główna

Wiktymologia

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 1300-WI-1FS
Kod Erasmus / ISCED: 10.0 Kod klasyfikacyjny przedmiotu składa się z trzech do pięciu cyfr, przy czym trzy pierwsze oznaczają klasyfikację dziedziny wg. Listy kodów dziedzin obowiązującej w programie Socrates/Erasmus, czwarta (dotąd na ogół 0) – ewentualne uszczegółowienie informacji o dyscyplinie, piąta – stopień zaawansowania przedmiotu ustalony na podstawie roku studiów, dla którego przedmiot jest przeznaczony. / (0421) Prawo Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Wiktymologia
Jednostka: Wydział Prawa i Administracji
Grupy: Przedmioty fakultatywne dla studentów stacjonarnych
Punkty ECTS i inne: 2.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Student zna podstawowe pojęcia i instytucje z obszaru prawa karnego materialnego, kryminologii, procesu karnego i kryminalistyki.


Rodzaj przedmiotu:

przedmiot fakultatywny

Całkowity nakład pracy studenta:

Wykład - 20 godz.; praca własna studenta (dodatkowa) - 10 godz.

Efekty uczenia się - wiedza:

Student ma wiedzę o przestępczości jako dewiacyjnym zjawisku społecznym, bardzo często pociągającym za sobą wiktymizację innych osób (nie tylko fizycznych). Ma wiedzę o sprawcy i ofierze przestępstwa oraz o instrumentach prawnych, instytucjach i mechanizmach kontrolnych w zakresie reakcji wobec zjawisk przestępczości i wiktymizacji, a także zapobiegania im.


Student ma wiedzę o sytuacji prawnej pokrzywdzonego w procesie karnym, możliwości korzystania przez niego z pomocy prawnej i realizowania innych przysługujących mu uprawnień, a także uczestniczenia przezeń w kształtowaniu aktu wymiaru sprawiedliwości. Ma wiedzę o możliwościach uzyskania przez pokrzywdzonego kompensacji w związku z faktem pokrzywdzenia przestępstwem.

Efekty uczenia się - umiejętności:

Student definiuje podstawowe pojęcia z obszaru wiktymologii oraz opisuje instrumenty i mechanizmy reakcji na przestępstwa w kontekście potrzeb i oczekiwań ich ofiar.


Student wskazuje przewidziane w prawie środki służące kompensacji dla ofiar przestępstw oraz inne środki pomocy ofiarom (w tym możliwości wsparcia udzielanego przez instytucje państwowe oraz pozarządowe).


Student charakteryzuje najważniejsze teorie i koncepcje wiktymologiczne. Student wykorzystuje zdobytą wiedzę dla wyjaśnienia fenomenu pokrzywdzenia przestępstwem.


Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Student potrafi właściwie reagować wobec dostrzeżonych przejawów pokrzywdzenia przestępstwem. Potrafi wskazać instytucje ochrony prawnej i podstawowe formy pomocy dla ofiary przestępstwa (w tym np. przemocy w rodzinie) oraz instytucje udzielające tej pomocy.


Potrafi komunikować zagrożenia wiktymizacją i współpracować z otoczeniem społecznym w celu zapobiegania tym zagrożeniom i poprawiania jakości życia w danej społeczności.

Metody dydaktyczne:

Wykład online (klasyczny), połączony z elementami konwersacji oraz case study.

Metody dydaktyczne podające:

- opis
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące:

- klasyczna metoda problemowa
- studium przypadku

Metody dydaktyczne w kształceniu online:

- metody służące prezentacji treści
- metody wymiany i dyskusji

Skrócony opis:

Celem kształcenia jest zapoznanie studenta z zagadnieniami wiktymologii (zwłaszcza wiktymologii kryminalnej), w tym z problematyką wiktymizacji przestępstwem i ryzyka wiktymizacyjnego oraz zagadnieniami sytuacji prawnej i pomocy przewidzianej dla ofiar przestępstw. Zakłada się, że student pozna pojęcia charakterystyczne dla wiktymologii, a także zdobędzie wiedzę o praktycznych aspektach tej dyscypliny naukowej, dotyczącą: czynników kształtujących wiktymizację (wpływających na zwiększenie lub zmniejszenie ryzyka jej wystąpienia), relacji między sprawcą a ofiarą przestępstwa, sytuacji procesowej pokrzywdzonego i podejścia do ofiar przestępstw w postępowaniu karnym (pozycji procesowej, pomocy prawnej, mediacji, wykorzystywania przysługujących środków prawnych, w tym służących uzyskaniu kompensacji), instytucji i form pomocy dla ofiar przestępstw, a także profilaktyki wiktymologicznej i badań wiktymologicznych.

Pełny opis:

1. Geneza i pojęcie wiktymologii. Wiktymologia a inne nauki penalne. Podstawowe koncepcje wiktymologiczne.

2. Ofiara przestępstwa i jej rola w genezie fenomenu zachowania przestępnego (profil ofiary i problematyka wiktymizacyjna). Problematyka przestępstw bez ofiar (ang. victimless crime). Różne oblicza wiktymizacji: wiktymizacja pierwotna, wiktymizacja wtórna, wiktymizacja wielokrotna, wiktymizacja indywidualna, wiktymizacja zbiorowa (grupowa, masowa).

3. Relacja sprawca – ofiara w kontekście problematyki identyfikacji pokrzywdzenia i efektywnego zapobiegania pokrzywdzeniu.

4. Pokrzywdzony przestępstwem - wybrane zagadnienia prawa karnego materialnego i procesowego (pojęcie pokrzywdzonego, charakterystyka środków kompensacyjnych przysługujących pokrzywdzonemu od sprawcy przestępstwa).

5. Ofiara (pokrzywdzony przestępstwem) a system wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych (partycypacja, rola i oczekiwania ofiary w procesie wymierzania sprawiedliwości; wpływ ofiary na wymiar sprawiedliwości i wpływ wymiaru sprawiedliwości na ofiarę). Podstawowe prawa i obowiązki pokrzywdzonego w postępowaniu karnym.

6. Pomoc ofiarom przestępstw ze strony instytucji państwowych, samorządowych oraz organizacji pozarządowych (kompensata państwowa i inne formy wsparcia).

7. Profilaktyka wiktymologiczna.

8. Profile szczególne ofiary przestępstwa (np. ofiary mowy nienawiści, ofiary przemocy seksualnej, ofiary katastrof i wypadków komunikacyjnych, ofiary terroryzmu).

Literatura:

Bieńkowska E., Wiktymologia, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2018.

Błachut J., Gaberle A., Krajewski K., Kryminologia, Wyd. Arche, Gdańsk 2004.

Dadak W., „Przestępstwa bez ofiar” – zapomniana koncepcja czy aktualny problem kryminalnopolityczny, Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Sociologica, t. VIII (2), 2016.

Dussich J. P. J., Victimology – Past, Present and Future, 131st International Senior Seminar Visiting Experts’ Papers (pdf).

Hołyst B., Wiktymologia, wydanie 3 zmienione i poszerzone, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006.

Namnyak M., Tufton N., Szekely R., Toal M., Worboys S., Sampson E. L., ‘Stockholm syndrome’: psychiatric diagnosis or urban myth?, Acta Psychiatrica Scandinavica Vol. 117, Issue 1, February 2008.

Sgarzi J. M., McDevitt J., Victimology. A Study of Crime Victims and Their Roles, Prentice Hall 2003.

Wilson J. K., The Praeger Handbook of Victimology, Greenwood Publishing Group, ABC CLIO, Santa Barbara – Denver – Oxford 2009.

Metody i kryteria oceniania:

Zaliczenie przedmiotu będzie miało postać testu jednokrotnego wyboru (pytania z wyborem jednej odpowiedzi z 4 opcji odpowiedzi; pytania z wyborem odpowiedzi typu "prawda" bądź "fałsz"). Liczba pytań i punktacja odpowiadająca poszczególnym ocenom zostaną przedstawione studentom na ostatnich zajęciach merytorycznych, odbywających się przed planowanym zaliczeniem przedmiotu.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/21" (zakończony)

Okres: 2021-02-22 - 2021-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć:
Wykład, 20 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Piotr Chrzczonowicz
Prowadzący grup: Piotr Chrzczonowicz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (zakończony)

Okres: 2022-02-21 - 2022-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć:
Wykład, 20 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: (brak danych)
Prowadzący grup: (brak danych)
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2022/23" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2023-02-20 - 2023-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć:
Wykład, 20 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: (brak danych)
Prowadzący grup: (brak danych)
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
ul. Jurija Gagarina 11, 87-100 Toruń tel: +48 56 611-40-10 https://usosweb.umk.pl/ kontakt deklaracja dostępności USOSweb 6.8.0.0-3 (2022-08-19)