Psychologia wychowawcza

Celem kursu jest zapoznanie studentów z problematyką wychowania i kształcenia (czyli nauczania i uczenia się), a więc zagadnieniami podstawowymi zarówno dla dla tzw. psychologii edukacji (por. Bednarek i Bednarek, red., 2023), jak i psychologii wychowania (Liberska i Trempała, red., 2020). Odwołując się do Teorii PPPC Bronfenbrennera i Morris (2006) studenci zapoznają się z problematyką oddziaływań rodzicielskich (style, postawy, kompetencje, praktyki). Jednocześnie uwzględniając szerzej system edukacji poznają ramy teoretyczne i praktyczne pracy psychologa szkolnego, doradcy zawodowego, tutora i mentora.Skupiając się na tzw. kluczowych w XXI kompetencjach (np. myślenie krytyczne) w czasie kursu poznają zasady pracy z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi w ich codziennych środowiskach.

Tematyka zajęć

1. Psychologia wychowania czy psychologia edukacji – obszary badań i praktyki

Definicje, wychowanie vs nauczanie/uczenie się (=kształcenie), psycholog szkolny, badania oparte na dowodach; bezradność intelektualna w szkole

2. Środowiskowe i systemowe podejście do rozwoju i edukacji

Definicja środowiska /siedliska/ kontekstu, współczesna wersja koncepcji systemowej U. Bronfenbrennera i P. Morris (2006), procesy proksymalne, rola interakcji, budowanie relacji; Inne podejścia akcentujące rolę relacji i środowiska (teoria przywiązanie, socjalizacja rówieśnicza, rusztowanie) w wychowaniu i edukacji.

3. Mikrosystem i jego współczesne charakterystyki – rodzina i instytucja

Rodzicielstwo – podejście ewolucyjnie; oddziaływania rodzicielskie – kompetencje rodzicielskie – praktyki rodzicielskie; rodzeństwo; efekt dziecka; psycholog szkolny; mentoring; tutoring, projektowanie doświadczeń

4. Przedszkole, szkoła, uczelnia jako systemy edukacji

Uczenie się przez zabawę, uczenie się przez instrukcję; diagnoza psychologiczna w edukacji; dojrzałość szkolna, systemy edukacji, ideologie wychowania, cele wychowania; dobrostan jako cel edukacji

5. Mezosystem i egzosystem jako systemy wychowania

Relacje między mikrosystemami i egzosystem – inne środowiska wychowania np. praca rodzica; Rodzice a szkoła; Rola dziadków w wychowaniu – co to jest allo-parenting; na czym polega klimat szkoły; Kompetencje XXI wieku – uczenie się uczenia (a metapoznanie), myślenie krytyczne

6. Makrosystem i chronosystem;

Naśladowanie jako uczenie się kulturowe; współczesne definicje kultury ; edukacja medialna, prozdrowotna, klimatyczna, obywatelska;

Lektura

• Liberska, H., Trempała, J. (red.) (2020). Psychologia wychowania. Wybrane problemy, r. 1 i 2 (strony 21-56). PWN

• Bednarek D., Bednarek, H. (red.) (2023). Psychologia edukacyjna. r. 1 (strony 3-16) i r.4 (47-62) PWN

• Bednarek D., Bednarek, H. (red.) (2023). Psychologia edukacyjna. r. 18 (strony 353-367). PWN

• Liberska, H., Trempała, J. (red.) (2020). Psychologia wychowania. Wybrane problemy, r. 7.2 (strony 241-252). PWN

• Bednarek D., Bednarek, H. (red.) (2023). Psychologia edukacyjna. r. 5 (strony 63-77). PWN

• Bednarek D., Bednarek, H. (red.) (2023). Psychologia edukacyjna. r. 20 (strony 387-426). PWN

Chrzan-Dętkoś, M. (2018). Chroniąca funkcja rodzicielskiej mentalizacji. Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 17(4), 9-27.

• Liberska, H., Trempała, J. (red.) (2020). Psychologia wychowania. Wybrane problemy, r. 8 (strony 295-318). PWN

• Bednarek D., Bednarek, H. (red.) (2023). Psychologia edukacyjna. r. 19 (strony 369-386) i rozdział 21 (strony 407 do 418). PWN

Jackiewicz, M., i Białecka-Pikul, M. (2019). Kompetencja rodzicielska. Użyteczny konstrukt w badaniach nad rolą rodzicielskich oddziaływań w rozwoju dziecka. Psychologia Rozwojowa, 1, 9-26.

Bednarek D., Bednarek, H. (red.) (2023). Psychologia edukacyjna. r. 9 (strony 153-176) i 26 (strony 503-516). PWN

Mueller, P. A., & Oppenheimer, D. M. (2014). The pen is mightier than the keyboard: Advantages of longhand over laptop note taking. Psychological Science, 25(6), 1159-1168.

Ledzińska, M. (2015). Solidarnie, czyli we wspólnocie uczniów i nauczycieli–próba refleksji. Psychologia Wychowawcza, 49(7), 159-170.

Zdybel, D. (2015). Metapoznanie – ukryty wymiar kompetencji uczenia się. W: J. Uszyńska-Jarmonc, M. Bilewicz (red.) Kompetencje kluczowe dzieci i młodzieży. Teoria i badania. (strony 54-70). Wydawnictwo Żak

Perkowska-Klejman, A. (2020). Modele refleksyjnego uczenia się. Teraźniejszość–Człowiek–Edukacja, 16(1 (61), 75-90.

Liberska, H., Trempała, J. (red.) (2020). Psychologia wychowania. Wybrane problemy, r. 14 (strony 415-430), 15 (431-444) i 16 (strony 445-457). PWN

Brzozowska, M. (2017). Ryba, która ma głos. Prawo dziecka do partycypacji. Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 16(2), 45-64.

Wieczorkowska, G., Wierzbiński, J., & Michałowicz, B. (2012). Wyzwanie dla zarządzania edukacją: odmitologizowanie przyjmowanych bezrefleksyjnie założeń. Aktualne problemy zarządzania–teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe WZ UW, Warszawa, 63-79.

Celem kursu jest zapoznanie studentów z problematyką wychowania i kształcenia (czyli nauczania i uczenia się), a więc zagadnieniami podstawowymi zarówno dla dla tzw. psychologii edukacji (por. Bednarek i Bednarek, 2023), jak i psychologii wychowania (Liberska i Trempała, 2020). Odwołując się do Teorii PPPC Bronfenbrennera i Morris (2006) studenci zapoznają się z problematyką oddziaływań rodzicielskich (style, postawy, kompetencje, praktyki). Jednocześnie uwzględniając szerzej system edukacji poznają ramy teoretyczne i praktyczne pracy psychologa szkolnego, doradcy zawodowego, tutora i mentora.Skupiając się na tzw. kluczowych w XXI kompetencjach (np. myślenie krytyczne) w czasie kursu poznają zasady pracy z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi w ich codziennych środowiskach.

Tematyka zajęć:

1). Obszary zainteresowania psychologii wychowania. Wybrane teorie.

2). Makrosystemy rozwoju. Kultura

3). Mikrosystemy rozwoju. Rodzina: cele socjalizacyjne, style wychowania i kompetencje rodzicielskie

4). Mikrosystemy rozwoju. Rodzina: subsystemy rodziców i rodzeństwa

5). Jednostka. Motywacja do nauki: Atrybucje przyczynowe

6). Jednostka. Motywacja do nauki: Motywacja wewnętrzna i zewnętrzna

7). Jednostka. Motywacja do nauki: Pomoc uczniom zniechęconym

8). Mikrosystemy rozwoju: klasa szkolna. Skuteczne sposoby nauczania

9). Jednostka. Skuteczne sposoby uczenia się

10). Mikrosystemy rozwoju. Szkoły: tradycyjne i alternatywne, gotowość szkolna.

11). Mezosystemy rozwoju. Relacje: nauczyciele, rodzice, psychologowie

12). Jednostka. Samoregulacja i samokontrola

13). Mikrosystemy rozwoju. Grupa rówieśnicza

14). Jednostka. Wybrane zaburzenia rozwoju a wychowanie

Lektura:

Bakiera, L. (2020). W H. Liberska, J. Trempała (red.) Psychologia wychowania. Wybrane problemy (Rozdział: 8.1, s. 297-306). PWN

Białecka-Pikul, M., Białek, A., Jackiewicz-Kawka, M., (2020). W H. Liberska, J. Trempała (red.) Psychologia wychowania. Wybrane problemy (Rozdział: 7.2, s. 241-252). PWN

Brophy, J. (2002). Motywowanie uczniów do nauki (Rozdziały 3-7). PWN.

Cierpiałkowska, L., Grzegorzewska, I. (2020). Praca psychologów wychowawczych z dziećmi i młodzieżą z destrukcyjnymi zaburzeniami zachowania. W H. Liberska, J. Trempała (red.). Psychologia wychowania. PWN

Czub, T. (2004). Możliwości regulacji emocji u dzieci w środowisku szkolnym. Kwartalnik Pedagogiczny, 198(4), 53-74.

Deptuła, M. (2013). Odrzucenie rówieśnicze: profilaktyka i terapia (Rozdział 6: s. 291-353). PWN.

Jackiewicz, M., i Białecka-Pikul, M. (2019). Kompetencja rodzicielska. Użyteczny konstrukt w badaniach nad rolą rodzicielskich oddziaływań w rozwoju dziecka. Psychologia Rozwojowa, 1, 9-26.

Józefacka-Szram, N. (2016). Podstawy regulacji emocji i funkcjonowania społecznego dzieci w okresie od 0. do 3. roku życia. Psychiatria i Psychologia Kliniczna, s. 270-273.

Katra, G. (2020). W H. Liberska, J. Trempała (red.) Psychologia wychowania. Wybrane problemy (Rozdział: 9.2: s. 330-340). PWN

Kotarski, R. (2017). Włam się do mózgu. Altenberg.

Miksza, M. (2019). Pedagogika Montessori. W Z. Kwieciński, B. Śliwierski (red.). Pedagogika (s. 720-736). PWN

Reddy, L.A. (2014). Rozwijanie umiejętności społecznych dziecka. Interwencje przez zabawę. (s.16-24, 30-50), PWN.

Roszak, J. (2023). Rzecz o mądrej informacji zwrotnej… W D. Bednarek (red.), Psychologia edukacyjna. (Rozdział 20: s. 388-403). PWN.

Sędek, G., Krejtz, I., Szymanek, A. (2005). Bezradność intelektualna: determinanty zjawiska i formy adaptacji. W: K. Piber-Dąbrowska, A. Brzezicka-Rotkiewicz (red.), Zawieszony umysł. Warszawa: Wydawnictwo SWPS „Academica”.

Trempała, J. (2020). W H. Liberska, J. Trempała (red.) Psychologia wychowania. Wybrane problemy (Rozdział: 2, s. 39-56). PWN

White, N., Hughes, C. (2021). Dlaczego rodzeństwo jest ważne (Rozdział 4). PWN

Wiejak, K., Krasowicz-Kupis, G. (2015). Psychologiczne aspekty gotowości szkolnej. W K. Kusiak, B. Bednarczuk (red.). Oblicza gotowości szkolnej (s. 83-95). Harmonia Universitas.

Celem kursu jest zapoznanie studentów z problematyką wychowania i kształcenia (czyli nauczania i uczenia się), a więc zagadnieniami podstawowymi zarówno dla dla tzw. psychologii edukacji (por. Bednarek i Bednarek, 2023), jak i psychologii wychowania (Liberska i Trempała, 2020). Odwołując się do Teorii PPPC Bronfenbrennera i Morris (2006) studenci zapoznają się z problematyką oddziaływań rodzicielskich (style, postawy, kompetencje, praktyki). Jednocześnie uwzględniając szerzej system edukacji poznają ramy teoretyczne i praktyczne pracy psychologa szkolnego, doradcy zawodowego, tutora i mentora.Skupiając się na tzw. kluczowych w XXI kompetencjach (np. myślenie krytyczne) w czasie kursu poznają zasady pracy z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi w ich codziennych środowiskach.

Tematyka zajęć:

1). Obszary zainteresowania psychologii wychowania. Wybrane teorie.

2). Makrosystemy rozwoju. Kultura

3). Mikrosystemy rozwoju. Rodzina: cele socjalizacyjne, style wychowania i kompetencje rodzicielskie

4). Mikrosystemy rozwoju. Rodzina: subsystemy rodziców i rodzeństwa

5). Jednostka. Motywacja do nauki: Atrybucje przyczynowe

6). Jednostka. Motywacja do nauki: Motywacja wewnętrzna i zewnętrzna

7). Jednostka. Motywacja do nauki: Pomoc uczniom zniechęconym

8). Mikrosystemy rozwoju: klasa szkolna. Skuteczne sposoby nauczania

9). Jednostka. Skuteczne sposoby uczenia się

10). Mikrosystemy rozwoju. Szkoły: tradycyjne i alternatywne, gotowość szkolna.

11). Mezosystemy rozwoju. Relacje: nauczyciele, rodzice, psychologowie

12). Jednostka. Samoregulacja i samokontrola

13). Mikrosystemy rozwoju. Grupa rówieśnicza

14). Jednostka. Wybrane zaburzenia rozwoju a wychowanie

Lektura:

Bakiera, L. (2020). W H. Liberska, J. Trempała (red.) Psychologia wychowania. Wybrane problemy (Rozdział: 8.1, s. 297-306). PWN

Białecka-Pikul, M., Białek, A., Jackiewicz-Kawka, M., (2020). W H. Liberska, J. Trempała (red.) Psychologia wychowania. Wybrane problemy (Rozdział: 7.2, s. 241-252). PWN

Brophy, J. (2002). Motywowanie uczniów do nauki (Rozdziały 3-7). PWN.

Cierpiałkowska, L., Grzegorzewska, I. (2020). Praca psychologów wychowawczych z dziećmi i młodzieżą z destrukcyjnymi zaburzeniami zachowania. W H. Liberska, J. Trempała (red.). Psychologia wychowania. PWN

Czub, T. (2004). Możliwości regulacji emocji u dzieci w środowisku szkolnym. Kwartalnik Pedagogiczny, 198(4), 53-74.

Deptuła, M. (2013). Odrzucenie rówieśnicze: profilaktyka i terapia (Rozdział 6: s. 291-353). PWN.

Jackiewicz, M., i Białecka-Pikul, M. (2019). Kompetencja rodzicielska. Użyteczny konstrukt w badaniach nad rolą rodzicielskich oddziaływań w rozwoju dziecka. Psychologia Rozwojowa, 1, 9-26.

Józefacka-Szram, N. (2016). Podstawy regulacji emocji i funkcjonowania społecznego dzieci w okresie od 0. do 3. roku życia. Psychiatria i Psychologia Kliniczna, s. 270-273.

Katra, G. (2020). W H. Liberska, J. Trempała (red.) Psychologia wychowania. Wybrane problemy (Rozdział: 9.2: s. 330-340). PWN

Kotarski, R. (2017). Włam się do mózgu. Altenberg.

Miksza, M. (2019). Pedagogika Montessori. W Z. Kwieciński, B. Śliwierski (red.). Pedagogika (s. 720-736). PWN

Reddy, L.A. (2014). Rozwijanie umiejętności społecznych dziecka. Interwencje przez zabawę. (s.16-24, 30-50), PWN.

Roszak, J. (2023). Rzecz o mądrej informacji zwrotnej… W D. Bednarek (red.), Psychologia edukacyjna. (Rozdział 20: s. 388-403). PWN.

Sędek, G., Krejtz, I., Szymanek, A. (2005). Bezradność intelektualna: determinanty zjawiska i formy adaptacji. W: K. Piber-Dąbrowska, A. Brzezicka-Rotkiewicz (red.), Zawieszony umysł. Warszawa: Wydawnictwo SWPS „Academica”.

Trempała, J. (2020). W H. Liberska, J. Trempała (red.) Psychologia wychowania. Wybrane problemy (Rozdział: 2, s. 39-56). PWN

White, N., Hughes, C. (2021). Dlaczego rodzeństwo jest ważne (Rozdział 4). PWN

Wiejak, K., Krasowicz-Kupis, G. (2015). Psychologiczne aspekty gotowości szkolnej. W K. Kusiak, B. Bednarczuk (red.). Oblicza gotowości szkolnej (s. 83-95). Harmonia Universitas.