Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Podstawy morfoskładni języka polskiego

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2500-PO-1Z-PODMORFJP Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0232) Literatura i językoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Podstawy morfoskładni języka polskiego
Jednostka: Wydział Humanistyczny
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 4.00
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Student ma podstawową wiedzę z nauki o języku.

Rodzaj przedmiotu:

przedmiot obowiązkowy

Całkowity nakład pracy studenta:

Godziny kontaktowe: konwersatorium - 20 godz. (1 ECTS)

Praca własna studenta:

- przygotowanie do zajęć (0,5 ECTS)

- przygotowanie do egzaminu (0,5 ECTS)


Efekty uczenia się - wiedza:

EUS_W01; EUS_W01; EUS_W12; EUS_W13; EUS_W14; EUS_W15; EUS_W16

Student zna podstawy morfoskładni:

- zna terminologię z zakresu morfologii i składni;

- zna budowę i sposób powstawania derywatów;

- zna budowę rozmaitych form fleksyjnych (rzeczowników, przymiotników, czasowników i liczebników);

- potrafi identyfikować różnorodne formy wyrazowe należące do paradygmatu czasowników, w szczególności odróżnia formy fleksyjne od afleksyjnych i aglutynacyjnych;

- właściwie interpretuje kategorię rodzaju we współczesnej polszczyźnie - jako kategorię fleksyjną leksemów czasownikowych, przymiotnikowych i liczebnikowych, jako kategorię selektywną leksemów rzeczownikowych;

- potrafi scharakteryzować ciągi czasownikowych wrostków tematycznych i na ich podstawie określić grupy tematowe czasowników polskich zgodnie z ujęciem J. Tokarskiego;

- zna podstawową terminologię związaną ze składniowym opisem polszczyzny.


Efekty uczenia się - umiejętności:

EUS_U02; EUS_U03; EUS_U04; EUS_U05; EUS_U09

Student potrafi przeprowadzić analizę słowotwórczą, fleksyjną i składniową:

- właściwie interpretuje dowolne formy wyrazowe pojawiające się we współczesnych tekstach polskich, w szczególności poprawnie interpretuje formy wielosegmentowe oraz konstrukcje składniowe;

- interpretuje i opisuje związki gramatyczne;

- opisuje podstawowe mechanizmy leżące u podstaw tworzenia zdań języka polskiego,

- potrafi wykorzystać wiedzę z zakresu morfoskładni przy ocenie poprawności form wyrazowych.


Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Student jest kreatywny i dba o swój rozwój zawodowy, zapoznaje się literaturą, śledzi zmiany w języku EUS_K03

Metody dydaktyczne podające:

- opis
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa
- klasyczna metoda problemowa

Skrócony opis:

Proponowany przedmiot służy uwidocznieniu relacji istniejącej pomiędzy dwoma poziomami opisu języka - morfologią i składnią. Pierwsza z nich generuje komponenty proste stanowiące budulec złożonych struktur składniowych, druga natomiast ogranicza swobodę form morfologicznych przez wybór określonego morfemu.

Pełny opis:

Rozważania z zakresu morfoskładni zmierzają do ukazania zależności pomiędzy dwoma podejściami do opisu relacji wewnątrz systemu językowego - porządkiem paradygmatycznym i syntagmatycznym. Ogół poruszanych zagadnień służy tym samym pokazaniu uzgodnień realizowanych na przecięciu obu porządków. W sposób szczególny uwaga słuchaczy koncentruje się na kilku zagadnieniach:

1) Rozważa się podstawowe jednostki podsystemu morfologicznego - morfemy i morfy; omawia się procedury ich wyodrębniania oraz klasyfikowania; charakteryzuje się reguły łączenia morfemów różnych klas; zarysowuje się klasyfikację kategorii fleksyjnych i buduje się opozycje w poszczególnych klasach;

2) Ustala się procedury wyodrębniania jednostek leksykalnych służących do budowania złożonych struktur składniowych; omawia się pojęcie wielosegmentowej jednostki języka; dąży się do ukazania zależności pomiędzy odmiennością leksemu a jego złożonością morfologiczną;

3) Wprowadza się podstawowe pojęcia składniowego opisu polszczyzny; ustala się granice zdania; dąży się do ukazania zależności pomiędzy strukturyzacją składników zdania a motywacją wyboru morfemów gramatycznych; ukazuje się granice pomiędzy dopuszczającymi podzielność składniową składnikami bezpośrednimi a niepodzielnymi składniowo (choć bardzo często morfologicznie) składnikami terminalnymi;

4) Wprowadza się pojęcie akomodacji i jej wpływu na tworzenie grup składniowych; ukazuje się złożoność relacji akomodacyjnych pomiędzy komponentami grup składniowych oraz pomiędzy wyrażeniami należącymi do różnych grup składniowych; ukazuje się przykłady akomodacji wzajemnej oraz determinację wartości kategorii morfologicznych niezależnych składniowo;

5) Rozważa się problem konotacji i jej roli w tworzeniu zdań; podejmuje się wątek relacji pomiędzy grupą a zdaniem; pokazuje się zależność między grupą, frazą a zdaniem; kulminacyjnym elementem zajęć jest pojęcie schematu zdaniowego; pokazuje się m.in. sposób łączenia składników oraz uzgodnienia morfologiczne pomiędzy frazami konotowanymi.

Literatura:

1. Bańko M., 2002, Wykłady z polskiej fleksji, Warszawa.

2. Bobrowski I., 2005, Składniowy model polszczyzny, Kraków.

3. Bogusławski A., 1976, O Zasadach rejestracji jednostek języka, Poradnik Językowy, z. 8, s. 356-364.

4. Gramatyka opisowa. Materiały do ćwiczeń. Seria druga. Opracowania, skrypt UW, pod red. D. Kopcińskiej, wyd. 3. rozszerzone, Warszawa 1996.

5. Grzegorczykowa R. 1996, Wykłady z polskiej składni, Warszawa (lub następne).

6. Klebanowska B., 1987, Kategorie gramatyczne w GWJP, [w:] Studia gramatyczne VIII, Wrocław.

7. Nagórko A., 1998, Zarys gramatyki polskiej, Warszawa (rozdział Składnia).

8. Saloni Z., 1974, Klasyfikacja gramatyczna leksemów polskich, [w:] „Język Polski” LIV, Kraków, z. 1. i 2.

9. Saloni Z., 1976, Kategoria rodzaju we współczesnym języku polskim, [w:] Kategorie gramatyczne grup imiennych w języku polskim, Wrocław, s. 52-64.

10. Saloni Z., 1992, Co istnieje, a co nie istnieje we fleksji polskiej, „Prace Filologiczne” XXXVII, Warszawa, s. 75-87.

11. Saloni Z., 2000, Wstęp do koniugacji, Olsztyn.

12. Saloni Z., Świdziński M., 1997, Składnia współczesnego języka polskiego, wyd. IV, Warszawa.

13. Wróbel H., 2001, Gramatyka języka polskiego, Kraków.

Metody i kryteria oceniania:

Przedmiot kończący się egzaminem, podczas którego sprawdzana jest znajomość wprowadzonych pojęć oraz umiejętność praktycznej analizy morfoskładniowej.

Praktyki zawodowe:

Brak

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2017/18" (zakończony)

Okres: 2017-10-01 - 2018-02-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 20 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Iwona Kaproń-Charzyńska, Joanna Kulwicka-Kamińska
Prowadzący grup: Iwona Kaproń-Charzyńska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Konwersatorium - Egzamin
Skrócony opis:

Proponowany przedmiot służy uwidocznieniu relacji istniejącej pomiędzy dwoma poziomami opisu języka - morfologią i składnią. Pierwsza z nich generuje komponenty proste stanowiące budulec złożonych struktur składniowych, druga natomiast ogranicza swobodę form morfologicznych przez wybór określonego morfemu.

Pełny opis:

Rozważania z zakresu morfoskładni zmierzają do ukazania zależności pomiędzy dwoma podejściami do opisu relacji wewnątrz systemu językowego - porządkiem paradygmatycznym i syntagmatycznym. Ogół poruszanych zagadnień służy tym samym pokazaniu uzgodnień realizowanych na przecięciu obu porządków. W sposób szczególny uwaga słuchaczy koncentruje się na kilku zagadnieniach:

1) Rozważa się podstawowe jednostki podsystemu morfologicznego - morfemy i morfy; omawia się procedury ich wyodrębniania oraz klasyfikowania; charakteryzuje się reguły łączenia morfemów różnych klas; zarysowuje się klasyfikację kategorii fleksyjnych i buduje się opozycje w poszczególnych klasach;

2) Ustala się procedury wyodrębniania jednostek leksykalnych służących do budowania złożonych struktur składniowych; omawia się pojęcie wielosegmentowej jednostki języka; dąży się do ukazania zależności pomiędzy odmiennością leksemu a jego złożonością morfologiczną;

3) Wprowadza się podstawowe pojęcia składniowego opisu polszczyzny; ustala się granice zdania; dąży się do ukazania zależności pomiędzy strukturyzacją składników zdania a motywacją wyboru morfemów gramatycznych; ukazuje się granice pomiędzy dopuszczającymi podzielność składniową składnikami bezpośrednimi a niepodzielnymi składniowo (choć bardzo często morfologicznie) składnikami terminalnymi;

4) Wprowadza się pojęcie akomodacji i jej wpływu na tworzenie grup składniowych; ukazuje się złożoność relacji akomodacyjnych pomiędzy komponentami grup składniowych oraz pomiędzy wyrażeniami należącymi do różnych grup składniowych; ukazuje się przykłady akomodacji wzajemnej oraz determinację wartości kategorii morfologicznych niezależnych składniowo;

5) Rozważa się problem konotacji i jej roli w tworzeniu zdań; podejmuje się wątek relacji pomiędzy grupą a zdaniem; pokazuje się zależność między grupą, frazą a zdaniem; kulminacyjnym elementem zajęć jest pojęcie schematu zdaniowego; pokazuje się m.in. sposób łączenia składników oraz uzgodnienia morfologiczne pomiędzy frazami konotowanymi.

Literatura:

Bańko M., Wykłady z polskiej fleksji, Warszawa 2004.

Bogusławski A., O zasadach rejestracji jednostek języka, "Poradnik Językowy" 1976, z. 8, s. 356-364.

Nagórko A., Zarys gramatyki polskiej, Warszawa 1998.

Saloni Z., Co istnieje, a co nie istnieje we fleksji polskiej, „Prace Filologiczne” 1992, XXXVII, s. 75-87.

Saloni Z., Kategoria rodzaju we współczesnym języku polskim, [w:] Kategorie gramatyczne grup imiennych w języku polskim, Wrocław 1976, s. 52-64.

Saloni Z., Klasyfikacja gramatyczna leksemów polskich, „Język Polski” 1974, LIV, z. 1-2.

Saloni Z., Świdziński M., Składnia współczesnego języka polskiego, Warszawa 1997.

Uwagi:

Podstawą zaliczenia jest ocena pozytywna z egzaminu pisemnego.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-02-24
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 20 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Iwona Kaproń-Charzyńska, Joanna Kulwicka-Kamińska
Prowadzący grup: Iwona Kaproń-Charzyńska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Konwersatorium - Egzamin
Skrócony opis:

Proponowany przedmiot służy uwidocznieniu relacji istniejącej pomiędzy dwoma poziomami opisu języka - morfologią i składnią. Pierwsza z nich generuje komponenty proste stanowiące budulec złożonych struktur składniowych, druga natomiast ogranicza swobodę form morfologicznych przez wybór określonego morfemu.

Pełny opis:

Rozważania z zakresu morfoskładni zmierzają do ukazania zależności pomiędzy dwoma podejściami do opisu relacji wewnątrz systemu językowego - porządkiem paradygmatycznym i syntagmatycznym. Ogół poruszanych zagadnień służy tym samym pokazaniu uzgodnień realizowanych na przecięciu obu porządków. W sposób szczególny uwaga słuchaczy koncentruje się na kilku zagadnieniach:

1) Rozważa się podstawowe jednostki podsystemu morfologicznego - morfemy i morfy; omawia się procedury ich wyodrębniania oraz klasyfikowania; charakteryzuje się reguły łączenia morfemów różnych klas; zarysowuje się klasyfikację kategorii fleksyjnych i buduje się opozycje w poszczególnych klasach;

2) Ustala się procedury wyodrębniania jednostek leksykalnych służących do budowania złożonych struktur składniowych; omawia się pojęcie wielosegmentowej jednostki języka; dąży się do ukazania zależności pomiędzy odmiennością leksemu a jego złożonością morfologiczną;

3) Wprowadza się podstawowe pojęcia składniowego opisu polszczyzny; ustala się granice zdania; dąży się do ukazania zależności pomiędzy strukturyzacją składników zdania a motywacją wyboru morfemów gramatycznych; ukazuje się granice pomiędzy dopuszczającymi podzielność składniową składnikami bezpośrednimi a niepodzielnymi składniowo (choć bardzo często morfologicznie) składnikami terminalnymi;

4) Wprowadza się pojęcie akomodacji i jej wpływu na tworzenie grup składniowych; ukazuje się złożoność relacji akomodacyjnych pomiędzy komponentami grup składniowych oraz pomiędzy wyrażeniami należącymi do różnych grup składniowych; ukazuje się przykłady akomodacji wzajemnej oraz determinację wartości kategorii morfologicznych niezależnych składniowo;

5) Rozważa się problem konotacji i jej roli w tworzeniu zdań; podejmuje się wątek relacji pomiędzy grupą a zdaniem; pokazuje się zależność między grupą, frazą a zdaniem; kulminacyjnym elementem zajęć jest pojęcie schematu zdaniowego; pokazuje się m.in. sposób łączenia składników oraz uzgodnienia morfologiczne pomiędzy frazami konotowanymi.

Literatura:

Bańko M., Wykłady z polskiej fleksji, Warszawa 2004.

Bogusławski A., O zasadach rejestracji jednostek języka, "Poradnik Językowy" 1976, z. 8, s. 356-364.

Nagórko A., Zarys gramatyki polskiej, Warszawa 1998.

Saloni Z., Co istnieje, a co nie istnieje we fleksji polskiej, „Prace Filologiczne” 1992, XXXVII, s. 75-87.

Saloni Z., Kategoria rodzaju we współczesnym języku polskim, [w:] Kategorie gramatyczne grup imiennych w języku polskim, Wrocław 1976, s. 52-64.

Saloni Z., Klasyfikacja gramatyczna leksemów polskich, „Język Polski” 1974, LIV, z. 1-2.

Saloni Z., Świdziński M., Składnia współczesnego języka polskiego, Warszawa 1997.

Uwagi:

Podstawą zaliczenia jest ocena pozytywna z egzaminu pisemnego.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-02-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 20 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Izabela Duraj-Nowosielska, Joanna Kulwicka-Kamińska
Prowadzący grup: Izabela Duraj-Nowosielska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Konwersatorium - Egzamin
Skrócony opis:

Proponowany przedmiot służy uwidocznieniu relacji istniejącej pomiędzy dwoma poziomami opisu języka - morfologią i składnią. Pierwsza z nich generuje komponenty proste stanowiące budulec złożonych struktur składniowych, druga natomiast ogranicza swobodę form morfologicznych przez wybór określonego morfemu.

Pełny opis:

Rozważania z zakresu morfoskładni zmierzają do ukazania zależności pomiędzy dwoma podejściami do opisu relacji wewnątrz systemu językowego - porządkiem paradygmatycznym i syntagmatycznym. Ogół poruszanych zagadnień służy tym samym pokazaniu uzgodnień realizowanych na przecięciu obu porządków. W sposób szczególny uwaga słuchaczy koncentruje się na kilku zagadnieniach:

1) Rozważa się podstawowe jednostki podsystemu morfologicznego - morfemy i morfy; omawia się procedury ich wyodrębniania oraz klasyfikowania; charakteryzuje się reguły łączenia morfemów różnych klas; zarysowuje się klasyfikację kategorii fleksyjnych i buduje się opozycje w poszczególnych klasach;

2) Ustala się procedury wyodrębniania jednostek leksykalnych służących do budowania złożonych struktur składniowych; omawia się pojęcie wielosegmentowej jednostki języka; dąży się do ukazania zależności pomiędzy odmiennością leksemu a jego złożonością morfologiczną;

3) Wprowadza się podstawowe pojęcia składniowego opisu polszczyzny; ustala się granice zdania; dąży się do ukazania zależności pomiędzy strukturyzacją składników zdania a motywacją wyboru morfemów gramatycznych; ukazuje się granice pomiędzy dopuszczającymi podzielność składniową składnikami bezpośrednimi a niepodzielnymi składniowo (choć bardzo często morfologicznie) składnikami terminalnymi;

4) Wprowadza się pojęcie akomodacji i jej wpływu na tworzenie grup składniowych; ukazuje się złożoność relacji akomodacyjnych pomiędzy komponentami grup składniowych oraz pomiędzy wyrażeniami należącymi do różnych grup składniowych; ukazuje się przykłady akomodacji wzajemnej oraz determinację wartości kategorii morfologicznych niezależnych składniowo;

5) Rozważa się problem konotacji i jej roli w tworzeniu zdań; podejmuje się wątek relacji pomiędzy grupą a zdaniem; pokazuje się zależność między grupą, frazą a zdaniem; kulminacyjnym elementem zajęć jest pojęcie schematu zdaniowego; pokazuje się m.in. sposób łączenia składników oraz uzgodnienia morfologiczne pomiędzy frazami konotowanymi.

Literatura:

Bańko M., Wykłady z polskiej fleksji, Warszawa 2004.

Bogusławski A., O zasadach rejestracji jednostek języka, "Poradnik Językowy" 1976, z. 8, s. 356-364.

Nagórko A., Zarys gramatyki polskiej, Warszawa 1998.

Saloni Z., Co istnieje, a co nie istnieje we fleksji polskiej, „Prace Filologiczne” 1992, XXXVII, s. 75-87.

Saloni Z., Kategoria rodzaju we współczesnym języku polskim, [w:] Kategorie gramatyczne grup imiennych w języku polskim, Wrocław 1976, s. 52-64.

Saloni Z., Klasyfikacja gramatyczna leksemów polskich, „Język Polski” 1974, LIV, z. 1-2.

Saloni Z., Świdziński M., Składnia współczesnego języka polskiego, Warszawa 1997.

Uwagi:

Podstawą zaliczenia jest ocena pozytywna z egzaminu pisemnego.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.