Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Kultury świata I-IV

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2500-SP-PSE Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Kultury świata I-IV
Jednostka: Wydział Humanistyczny
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 4.00
Język prowadzenia: polski
Całkowity nakład pracy studenta:

Każdy z 4 współprowadzących zajęcia realizuje po 1 punkcie ECTS, na co skladają się:

Zajęcia wykładowe 5 godz. = 0,2 p. ECTS

Uczenie na odległość 5 godz. = 0,2 p. ECTS

Praca własna studenta 15 godz. = 0,6 p. ECTS


1. Godziny realizowane z udziałem nauczyciela: 5 godzin wykładów = 0,2 p. ECTS

2. Konsultacje grupowe i indywidualne 5 godz. = 0,2 p. ECTS

3. Czas poświęcony na pracę indywidualną: Przygotowanie do zaliczenia (wykonanie notatek, powtórzenie materiału, lektura udostępnionych tekstów) – 15 godzin = 0,6 p. ECTS

Razem: 5 + 5 + 15 = 25 godz.= 1 p. ECTS



Efekty uczenia się - wiedza:

EUS_W03 Posiada pogłębioną wiedzę z zakresu etnologii Polski i Europy, zróżnicowania etnicznego i narodowego świata, sztuki ludowej i nieprofesjonalnej, muzealnictwa etnograficznego, folkloru, historii myśli etnologicznej (P6S_WG

P6Z WT; P6Z WZ).

EUS_W04 Posiada wiedzę z zakresu najnowszych badań nad tożsamością etniczną i kulturową oraz z zakresu teorii kultury (P7S_WG; P7Z WT; P7Z WZ).

EUS_W06 Ma świadomość złożoności i zmienności kultury oraz ciągłego rozwoju i zmienności metod jej interpretacji (P6S_WG

P6S_WK; P7Z WZ).


Efekty uczenia się - umiejętności:

EUS_U01 Potrafi wyszukiwać informacje i materiały w oparciu o literaturę, badania terenowe i archiwalne oraz wykorzystując źródła internetowe (P7S_UW; P7S_UO; P7Z UI).

EUS_U07 Potrafi prawidłowo interpretować zjawiska społeczne oraz analizować ich przyczyny i przebieg w ramach posiadanej wiedzy o procesach społecznych. (P7S_UW; P7Z UI; P7Z UO).



Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

EUS_K04 Ma świadomość potrzeby i odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego. Odczuwa potrzebę ochrony dziedzictwa kulturowego wszystkich obszarów świata (P7S_KO; P7S_KR; P7Z KO).

EUS_K05 Wykazuje postawę humanitarną i jest wrażliwy na problemy społeczne współczesnego świata (uchodźcy, konflikty etniczne, konflikty wojenne itp.). (P7S_KO; P7S_KR; P7Z KP; P7Z KW).

EUS_K06 Rozumie potrzebę popularyzacji idei dialogu międzykulturowego (P7S_KO: P7Z KP; P7Z KW).

Metody dydaktyczne:

Eksponujące: pokaz

Podające: wykład problemowy, konwersatoryjny, informacyjny

Poszukujące: giełda pomysłów, studium przypadku


Skrócony opis:

Przedmiot poświęcony studiom konkretnych obszarów kulturowych, współprowadzony przez 4 wykładowców realizujących w jego trakcie własną tematykę badawczą skoncentrowaną wokół zagadnień z zakresu antropologii obszarów postsowieckich lub pozaeuropejskich.

Pełny opis:

Kultury świata to szeroko zakreślony geograficznie antropologiczny namysł doświadczonych badaczy nad zróżnicowaniem kulturowym współczesnego świata obejmujący antropologię obszarów postsowieckich lub pozaeuropejskich (kultur: Afryki, Indonezji, subkontynentu indyjskiego). Blok przybliża studentom światy obcych kultur zapoznaje ze specjalistyczną literaturą, prezentuje wyniki przeprowadzonych badań własnych i innych etnologów.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (zakończony)

Okres: 2020-02-29 - 2020-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 20 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Tomasz Kalniuk
Prowadzący grup: Rafał Beszterda, Swietłana Czerwonnaja, Renata Lesner-Szwarc, Anna Nadolska-Styczyńska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Kultury świata I - prowadząca prof. dr hab. Swietłana Czerwonnaja, temat: Tatarica

Kultury świata II - prowadząca mgr Renata Lesner-Szwarc, temat: Kultury Indonezji

Kultury świata III -prowadzący dr Rafał Beszterda, temat: Kultury Himalajów

Kultury świata IV - prowadząca dr hab. Anna Nadolska-Styczyńska, prof. UMK, temat: Kultury Afryki

Pełny opis:

W cyklu dydaktycznym 2019-2020 przedmiot przedstawia się następująco:

Kultury świata I - prowadząca prof. dr hab. Swietłana Czerwonnaja, temat: Tatarica - świat tatarski w Azji i Europie

Pierwszy blok tematyczny (1 godzina akademicka) dotyczy przeszłości historycznej, pochodzenia (etnogenezy) Tatarów jako grypy etnicznej (wspólnoty super-etnicznej), tych składników (konglomeratów kulturowych), które wszedły do składu tatarskiego subsrtatu etnicznego w toku ewolucji historycznej i stały się przesłankami formowania świata tatarskiego: Hunowie i ich ślady na drogach łączących Azję i Europę; kultury archeologiczne osiadłych i koczowniczych eurazjatyckich plemion Turskich (Turc peoples); wpływy mongolskie; kontakty z cywilizacjami Azji Środkowej, Kaukazu, Bliskiego Wschodu (z Kalifatem Arabskim, z Imperium Seldżuckim); Bułgaria Nadwołżańska i jej rola w formowaniu państwowości, kultury, świadomości narodowej Tatarów. Rasowo-antropologiczna typologia Tatarów. Pochodzenie i sens etnonimu „Tatarzy”. Konsolidacja tatarskiego świata po podbojom mongolskim (wyprawom Czyngis-chana i jego następców), historia Złotej Ordy, kultura jej stolic (Batu-saraj, Berke-saraj) i prowincji (Ułus Bułgarski, Ułus Krymski, Ułus Syberyjski) w 13 – 15 wiekach. Rozpowszechnianie się Islamu w świecie tatarskim (kluczowe wydarzenia od początku 10 do 14 wieku). Pierwszy kontakty chrześcijańskiej Europy (w tym Rusi Kijowskiej, Królestwa Polskiego, Wielkiego Księstwa Litewskiego) z Tatarami i wątki tej pamięci historycznej w kulturze europejskiej, w tym polskiej.

Drugi blok tematyczny (1 godzina akademicka) jest poświęcony historii chanatów Kazańskiego i Astrachańskiego, ich podboju przez Iwana Groźnego (1552, 1556) oraz rozwoju kultury Tatarów nadwołżańskich w warunkach ich życia w carstwie Moskiewskim, w Imperium Rosyjskim, w Związku Soweckim oraz we współczesnej Federacji Rosyjskiej. Formowanie wewnątrz etnicznego masywu Tatarów Nadwołżańskich oddzielnych grup etnograficznych i regionalnych (Tatarzy Kazańscy, Miszarzy, Kriaszeni, Tatarzy Kasymowscy i inne). Kultura Tatarów Nadwołżańskich na przykładach wybitnych osiągnięć tatarskiej literatury, myśli naukoweh (Mardżani, Nasyri), ludowej drewnianej oraz murowanej sakralnej architektury i innych rodzajów sztuki. Powstanie tatarskiego teatra i tatarskiej prasy periodycznej i ich znaczenie w kulturze pierwszych dziesięcioleci 20 wieku. Walka Tatarów Nadwołżańskich o ich wyzwolenie narodowe i odrodzenie państwowości (koncepcja Idel-Ural-Stany Zjednoczone). Działalność Tatarów Nadwołżańskich na uchodźstwie po rewolucji 1917 roku (Akczurin, Ischaki). Powstała w roku 1920 Tatarska ARRS w ramach RRFRS i dzisiejsza Republika Tatarstan w ramach Federacji Rosyjskiej w kontekście prawa narodów na samostanowienie i perspektyw politycznego i kulturowego rozwoju narodu Tatarskiego, zachowania jego tożsamości.

Trzeci blok tematyczny (1 godzina akademicka) jest poświęcony etniczno-kulturowemu zespołowi Tatarów Krymskich, ich historii (łącznie z historią Krymskiego chanatu, jego aneksją przez imperium Rosyjski w 1783 roku, historią Krymskiej ARRS w latach 1921 – 1945, totalną stalinowską deportacją Tatarów Krymskich dokonaną 18 maja 1944 roku, z ich życiem na zesłaniu, z masową repatriacją na przełomie lat 80.-90. 20 wieku, ich sytuacją w niezależnej Ukrainie i po rosyjskiej aneksji Krymu w 2014 roku. Uwaga będzie skupiona na osobliwościach kultury Tatarów Krymskich, na różnych periodach i formach ich ruchu oświaty (Ismail Gaspryński i dżadidizm), ich ruchu narodowo-wyzwoleńczego i rwolucyjnego (Młado-Tatarzy w rewolucji 1905 roku, zwołanie pierwszego ogólno-narodowego Kurułtaju i powstanie w 1917 roku Demokratycznej Republiki Krym z Numanem Czelebi Dzychanem na czele); inicjatorskie grupy obrońców praw ludzkich, ich działalność w warunkach zesłania. Tatarzy Krymscy w politycznym undergroundzie (w ruchu dysydenckim); zwołanie II Kurułtaju w 1991 roku i powstanie Medżlisu Narodu Krymskotatarskiego, znaczenie jego aktywności. Tatarzy Krymscy w poszukiwaniu azylu politycznego w Turcji, Polsce (organizacja „Prometeusz”, Dżafer Sejdahmet jako lider Krymskich Tatarów na uchodźstwie) międzywojennych czasów oraz we współczesnej Ukrainie (Mustafa Dżemilew, Refat Czubarow). Historia Islamu na Krymie, działalność Muftiatu i aktywizacja nietradycyjnych nurtów islamskich na początku 21 wieku.

Czwarty blok tematyczny (1 godzina akademicka) jest poświęcony Tatarom Syberyjskim, historii powstania i zniszczenia Chanatu Syberyjskiego, współczesnej sytuacji tatarskiej ludności autochtonicznej na Syberii Zachodniej w tradycyjnych wsiach oraz w wielkich miastach i ośrodkach przemysłowych, oraz problemom socjalnego i kulturowego rozwoju tatarskiej diaspory w Rosji, łącznie z tatarskimi wspólnotami w Moskwie, w Petersburgu, w północnych i południowych regionach europejskiej części FR, na Uralu, w Syberii, na Dalekim Wschodzie, jak też za granicami Rosji (na przykładzie historii tatarskiej wspólnoty w Finlandii).

Piąty blok tematyczny (1 godzina akademicka) jest związany z formowaniem etnicnej grupy Tatarów Litewskich, z ich sytuacją współczesną w granicach trzech państw – Polski, Litwy i Białorusi, z osobliwościami ich stanu socjalnego (tradycyjnej służbą w wojsku, w jaździe, w obronie Wielkiego Księstwa Litewskiego i Rzeczy Pospolitej Obojga Narodów), z kontaktami ich kultury i wpływami nawzajem z kulturami słowiańskimi i litewską. Czynnik islamski w zachowaniu tożsamości Tatarów Litewskich. Osobliwości pomników ich materialnej i duchowej kultury – drewnianych i murowanych meczetów, księgi – kitabów, dziel malarstwa, grafiki i haftowania (muhirów), cmentarzy (mizarów), poezji i dziennikarstwa naszych czasów (na przykładach twórczości Selima Chazbijewicza, Musy Czachorowskiego, Adasa Jakubauskasa). Kulturowe i religijne organizacje. Zespoły artystyczne, tradycje kulturowe, sytuacja prawna Tatarów jako uznanych przez prawo mniejszości etnicznych Polski, Litwy i Białorusi. Proces ewolucji tożsamości obywatelskiej, narodowej, etnicznej i jego odbicie w zmianie etnonimów (Tatarzy Litewscy, Tatarzy Polscy, Tatarzy Białoruscy czy Tatarzy Polsko-Litewsko-Białoruscy). Dorobek Tatarskiej mniejszości etnicznej do kultury, nauki, obronności wojennej Polski, ich udział w walce o niezależność kraju. Tatarzy jako aktywna strona Chrześcijańsko-Islamskiego dialogu i zbliżania się w kulturowej przestrzeni dzisiejszej Polski.

Kultury świata II - prowadząca mgr Renata Lesner-Szwarc, temat: Kultury Indonezji

Kultury świata III -prowadzący dr Rafał Beszterda, temat: Kultury Himalajów

Wprowadzenie do poznania kulturowego bogactwa Indii i całego subkontynentu. W cyklu przedstawiany jest zarys kultur Himalajów Wschodnich, Himalajów Zachodnich, dziedzictwo historyczne i kulturowe Indii (przekrój terytorialny). Podstawą omawianego materiału są najnowsze opracowania źródłowe oraz podstawowe publikacje historyczne, natomiast głównym odniesieniem do współczesności są doświadczenia badawcze prowadzącego.

Kultury świata IV - prowadząca dr hab. Anna Nadolska-Styczyńska, prof. UMK, temat: Kultury Afryki

Literatura:

Kultury świata I - prowadząca prof. dr hab. Swietłana Czerwonnaja, temat: Tatarica

(Abdullin) Абдуллин Я.Г., Джадидизм среди татар: возникновение, развитие и историческое место. Казань, 1998.

Allworth, E.A. (ed.), Tatars of the Crimea: their Struggle for Survival. Durham, NC, Duke University Press, 1988.

(Antonowicz) Антонович А.К., Белорусские тексты писаные арабским письмом и их графико-орфографическая система. Вильно, 1968.

Babinov, Yu. Islam in the Crimea history and the contemporary situation // Church-State Relations in Central and Eastern Europe. I. Borowik (ed.). Kraków, Nomos, 1999, pp.268–283.

(Bekirowa) Бекирова Гульнара, Крымскотатарская проблема в СССР (1944–1991). Симферополь, 2004.

Bennigsen A. The Muslims of European Russia and the Caucasus // W.S. Vucinich (ed.), Russia and Asia: Essays on the Influence of Russia on the Asian Peoples. Stanford, Hoover Institution Press, 1972.

Bennigsen A. Ismail Gasprinski (Gaspraly) and the origins of the Jadid movement in Russia // Исмаил Бей Гаспринский. Русское мусукльманство. Оксфорд, (Oxford, Society for Central Asian Studies), 1985.

Bohdanowicz T., Chazbijewicz S., Tyszkiewicz J., Tatarzy muzułmanie w Polsce. Gdańsk, 1997.

(Chalitow) Халитов Н.Х., Татарская мечеть от начала и до наших дней. Казань, 2012.

Chazbijewicz Selim, Kultura literacka Tatarów polskich // Rocznik Tatarów Polskich, Tom II, Gdańsk 1994. S. 240–247.

Chazbijewicz Selim, Kultura religijna Tatarów polskich // Rocznik Tatarów Polskich, 1995, Tom II. S. 66–88.

Chazbijewicz Selim, Tatarzy krymscy. Walka o naród i wolną ojczyzę. Poznań, 2001.

(Chudiakow) Худяков М., Очерки по истории Казанского ханства. Казань, 1991.

Czerwonnaja Swietłana, The Islamic Factor in the Crimean Tatar National Movement in the Late Twentieth and Early Twenty-First Centuries // Religion, State & Society (RSS), Oxford, UK. Volume 35, Number 3, September 2007. P. 195–230.

(Czerwonnaja) Червонная С.М., Искусство Татарии. История изобразительного искуccтва и архитектуры с древнейших времен до 1917 года. М.: Издательство "Искусство", 1987.

(Czerwonnaja) Червонная С.М., Польско-литовские татары – западный форпост ислама в Европе // Вестник Московского Исламского Университета, 2010, № 2. С. 93–117.

Czerwonnaja Swietłana M., Chazbijewicz Selim, Tatarzy Krymscy – Tatarzy Polsko-Litewscy. Toruń, 2014.

Drozd Andrzej, Dziekan Marek M., Majda Tadeusz. Meczety i cmentarze Tatarów polsko-litewskich. Katalog zabytków tatarskich. Tom II. Warszawa, 1999.

Drozd Andrzej, Dziekan Marek M., Majda Tadeusz. Piśmiennictwo i muhiry Tatarów polsko-litewskich. Katalog zabytków tatarskich. Tom III. Warszawa, 2000.

(Dumin, Kanapacki) Думин С.В., Канапацки И.Б. Белорускiя татары. Минулае i сучаснасць. Мiнск, 1993.

(Fiodorow-Dawydow) Фёдоров-Давыдов Г.А., Искусство кочевников и Золотой Орды. Москва, 1975.

Fisher A.W. The Crimean Tatars. Stanford 1978.

(Gankiewicz) Ганкевич В.Ю., На службе правде и просвещению. Краткий биографический очерк И. Гаспринского (1851–1914). Симферополь, 2000.

Grygaitis Krzysztof, Osadnictwo Tatarów hospodarskich w Wielkim Księstwie Litewskim XIV–XVIII w. // Rocznik Tatrów Polskich, Tom VIII, Gdańsk 2003, s.25–26.

(Ischakow) Исхаов Д.М., Введение в историю Сибирского ханства. Казань, 2006.

(Ischakow) Исхаков Д.М., Проблемы становления и трансформации татарской нации. Казань, 1997.

Jakubauskas Adas, Sitdykov Galim, Dumin Stanislav. Lietuvos totoriai istorijoje ir kultūroje. Kaunas, 2009.

Jemilev Mustafa. A History of the Crimean Tatar National Liberation Movement: a Sociopolitical Perspective. Simferopol, 2003.

Kappeler Andreas, Russland als Vielvölkerreich: Entstehung, Geschichte, Zerfall. München, 1996.

Kirimal Edige, Narodowa wojna Tatarów krymskich. Gdańsk, 2006.

Kołodziejczyk A. Rozprawy i studia z dziejów Tatarów litewsko-polskich i islamu w Polsce w XVII–XX w. Siedlce, 1997.

Konopacki Ibrahim, Tatarzy na Białorusi // Rocznik Tatarów Polskich, Tom IV. Gdańsk 1997. S. 187–193.

Kryczyński S. Tatarzy litewscy. Próba monografii historyczno-etnograficznej // Rocznik Tatarski, Warszawa, 1938, Tom III.

(Kurszutow) Куршутов Т.Н., Эпическая проза и публицистика Джафера Сейдамета: тематические мотивы, жанрово-стилевая специфика. Киев, 2014.

Łapicz Czesław, Kitab Tatarów litewsko-polskich ( Paleografia. Grafia. Język). Toruń, 1986.

Miśkiewicz A., Tatarzy polscy 1918–1939. Warszawa, 1990.

(Muchametszyn) Мухаметшин Рафик, Ислам в общественной и политической жизни татар и Татарстана в ХХ веке. Казань, 2005.

Norrys Harry, Islam in the Baltic. Europe’s Early Muslim Community. London – New York,

Sejdamet Dżafar, Krym. Warzawa, Wydanictwo Instytutu Wschodniego, 1930.

(Tomilow) Томилов Н.А., Тюрrоязычное население Западно-Сибирской равнины в конце XVI - первой четверти XIX века. Томск, 1981.

(Trepalow) Трепалов В.В., История Ногайской Орды. Москва, 2002.

Tyszkiewicz Jan, Tatarzy na Litwie i w Polsce. Studia z dziejów XIII–XVIII w. Warszawa, 1989.

Tyszkiewicz Jan, Tatarzy w Polsce i Europie. Fragmenty dziejów. Pułtusk, 2008.

(Usmanow) Усманов М.А. О триумфе и трагедии Гаспринского // Гаспринский Исмаил. Россия и Восток. Казань, 1993. С. 13–15.

(Walejew) Валеев Ф.Т., Сибирские татары: культура и быт. Казань, 1993.

Warmińska Katarzyna, Tatarzy polscy. Tożsamość religijna i etniczna. Kraków, 1999.

(Wozgrin) Возгрин В.Е., Исторические судьбы крымских татар. Москва, Наука, 1992.

(Zajcew) Зайцев И.В., Астраханское ханство. Москва, 2004.

(Zinczenko) Зiнченко Ю., Кримськi татари: iсторичний нарис. Киiв, 1998.

Kultury świata II - prowadząca mgr Renata Lesner-Szwarc, temat: Kultury Indonezji

Kultury świata III -prowadzący dr Rafał Beszterda, temat: Kultury Himalajów

Rhys Davids Thomas William, Dialogues of the Buddha, 1-3 vols, LPP Publ. Delhi, 2001 (1910).

Dunbar George Sir, History of India. From the Earliest Times to the Present Day, LPP Publ., Delhi, 2004 (1936).

Dutt Sukumar, Problem of Indian Nationality, LPP Publ., Delhi, 2004 (1926).

Bhattacharya Jogendra Nath, Hindu Castes and Sects, Munshiram Manoharlal Pvt. Ltd., Delhi, 1995 (1896).

Singh K. S., The Scheduled Tribes, People of India National Series vol. III, Oxford Univ. Press, New Delhi, 2001.

Singh K. S., The Scheduled Castes, People of India National Series vol. II, Oxford Univ. Press, New Delhi, 1999.

Purane K. D., Untouchability and the law. The Ground Reality, Gyan Publishing House, New Delhi, 2000.

Srinivas M. N. (red.), Caste. Its Twentieth Century Avatar, Penguin Books, New Delhi, 1996.

Singh K. S., Manoharan S., Languages and Scripts, People of India National Series vol. IX, Oxford Univ. Press, New Delhi, 1997.

Hutton J. H., Caste in India, Oxford Univ. Press, London, 1963.

Sahu Chaturbhuj (red.), Tribal Culture and Identity, Sarup & Sons, New Delhi, 1998.

Bell Charles, The People of Tibet, LPP Publ., Delhi, 1997 (1928).

Oakley E. S., Gairola T. D., Himalayan Folklore, Cosmo Publications, New Delhi, 2001 (1935).

Andrade Anotonio de, Niedawne odkrycie Wielkiego Kataju albo Państw Tybetu, (tłum. I. Kania, wstęp i komentarz M. Mejor), WAM, Kraków, 2004 (1624-1627).

Atkinson Edwin T. Religion in the Himalayas, Cosmo Publications, Delhi: 1974. .

Diringer David, Alfabet czyli klucz do dziejów ludzkości, (tłum. W. Hensel), PIW, Warszawa, 1972.

Francke August Hermann, The Antiquities of Indian Tibet, 2 vols., Archaeological Survey of India, New Imperial Series, vol. XXXVIII, Calcutta: 1914- 1926.

Kaschewsky Rudolf, The Image of Tibet in the West before the Nineteenth Century, [w:] T. Dodin, H. Räther, Imagining Tibet. Perceptions, Projections & Fantasies, Wisdom Publications, Boston: 2001, ss. 3- 20

Kultury świata IV - prowadząca dr hab. Anna Nadolska-Styczyńska, prof. UMK, temat: Kultury Afryki

Uwagi:

Sposób zaliczenia określony przez współprowadzących (praca pisemna lub kolokwium), którzy w porozumieniu dokonują wystawienia oceny łącznej.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.