Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Gramatyka opisowa języka polskiego

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2506-s1POL1Z-GOJP Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0232) Literatura i językoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Gramatyka opisowa języka polskiego
Jednostka: Wydział Humanistyczny
Grupy: Przedmioty kierunkowe - 11 - filologia polska s1
Punkty ECTS i inne: 4.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Moduł rozpoczynający cykl kształcenia językoznawczego, wskazana jest znajomość zagadnień z zakresu wiedzy nauki o języku z wcześniejszych etapów edukacji.

Rodzaj przedmiotu:

kanon

Całkowity nakład pracy studenta:

Konwersatorium rozpoczyna kurs gramatyki opisowej na studiach polonistycznych. Za zaliczenie przedmiotu student otrzymuje 4 punkty ECTS:


1) Godziny realizowane przy bezpośrednim udziale nauczyciela akademickiego - 30 godzin konwersatorium, przeliczane na 2 punkty ECTS.

2) Godziny realizowane przy bezpośrednim udziale nauczyciela akademickiego w ramach indywidualnych konsultacji - 4 godziny (0,5 ECTS).

3) Godziny realizowane samodzielnie przez studenta w ramach przygotowywania się do zajęć oraz do zaliczenia konwersatorium - 30 godzin (1,5 ECTS).

Efekty uczenia się - wiedza:

Student:

W1: charakteryzuje głoski i fonemy współczesnej polszczyzny - K_W01, K_W13;

W2: zna budowę aparatu mowy i opisuje funkcje poszczególnych jego elementów K_W14, K_W15.

Efekty uczenia się - umiejętności:

Student:

U1: właściwie interpretuje cechy artykulacyjne poszczególnych segmentów tekstów mówionych i potrafi wskazać odstępstwa od normy ortofonicznej;

U2: interpretuje obserwowalne zmiany głoskowe - K_U04;

U3: opisuje funkcje cech prozodycznych i właściwie akcentuje wyrażenia współczesnej polszczyzny - K_W14, K_U05;

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Student:

K1: przygotowuje się na bieżąco do zajęć i bierze w nich aktywny udział - K_K12.

Metody dydaktyczne:

W ramach konwersatorium stosowane są zasadniczo metody poszukujące, a w szczególności metody problemowe i ćwiczeniowe.

Metody dydaktyczne eksponujące:

- pokaz

Metody dydaktyczne podające:

- opis

Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa
- klasyczna metoda problemowa
- projektu
- studium przypadku

Skrócony opis:

W trakcie realizowanego konwersatorium studenci opanowują zasady funkcjonowania systemu fonetycznego współczesnej polszczyzny, i to zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i praktycznym. Przyswajają oni również podstawowe pojęcia z zakresu fonetyki, a także korzystają z metod badawczych stosowanych w zakresie fonetyki.

Pełny opis:

Gramatyka opisowa języka polskiego jest czterosemestralnym kursem tego przedmiotu. Rozpoczyna go blok zagadnień związanych z opisem zjawisk fonetycznych znamiennych dla współczesnej polszczyzny. Szczegółowo omawiane są następujące zagadnienia:

1. Istota fonetyki - typy badań fonetycznych (artykulacyjne, akustyczne i audytywne);

2. Relacje między mową a pismem; konieczność stosowania swoistego systemu notacyjnego zwanego transkrypcją fonetyczną w celu utrwalenia tekstów mówionych;

3. Zasady transkrypcji fonetycznej - litery alfabetu fonetycznego i znaki diakrytyczne;

4. Pojęcie głoski - ogólna klasyfikacja głosek na podstawie kryteriów artykulacyjnych;

5. Podstawy artykulacyjnej typologii spółgłosek polskich;

6. Zasób spółgłosek we współczesnej polszczyźnie - zwarto-wybuchowe, szczelinowe, zwarto-szczelinowe i sonanty ustne oraz nosowe;

7. Samogłoski polskie - ich cechy artykulacyjne i konteksty decydujące o modyfikacji artykulacyjnej samogłosek;

8. Problem nosowości samogłoskowej we współczesnym języku polskim - fonetyczna realizacja ortograficznych segmentów oznaczanych jako "ą" oraz "ę";

9. Realizacja grup ortograficznie oznaczanych jako "znak samogłoski + symbol sonantu nosowego + znak szczelinowej" w wyrażeniach typu "amfibia"; "inżynier"; "tramwaj";

10. Istota asymilacji głoskowych i podstawy ich artykulacyjnej charakterystyki;

11. Przegląd współczesnych polskich upodobnień głoskowych pod względem dźwięczności, nosowości, miękkości, miejsca artykulacji i typu zapory;

12. Zjawiska prozodyczne we współczesnej polszczyźnie - iloczes, intonacja i akcent gramatyczny.

Literatura:

LITERATURA PODSTAWOWA:

1. Encyklopedia języka polskiego, Wrocław 1994 (lub późniejsze).

2. Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław 1995 (lub późniejsze).

3. Wiśniewski M., Zarys fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Toruń 1997.

4. Wiśniewski M., Zadania z fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Toruń, 1999.

LITERATURA POMOCNICZA:

Benni T., Fonetyka opisowa języka polskiego, Wrocław 1959.

Dukiewicz L., Sawicka I., Gramatyka współczesnego języka polskiego. Fonetyka i fonologia. Kraków 1995.

Dunaj B., Zarys morfonologii współczesnej polszczyzny. Kraków 1979.

Dunaj B., Zasady poprawnej wymowy polskiej, Język Polski LXXXV, 2006, s. 161-172.

Karpowicz T., Kultura języka polskiego. Wymowa, ortografia, interpunkcja, Warszawa 2009.

Klebanowska B., Interpretacja fonologiczna zjawisk fonetycznych w języku polskim, Warszawa 1990.

Klemensiewicz Z., Prawidła poprawnej wymowy polskiej, Kraków 1994.

Madelska L., M. Witaszek-Samborska , Zapis fonetyczny. Zbior ćwiczeń, Poznań 1998.

Ostaszewska D., Tambor J., Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego. Warszawa 2008.

Rocławski B., Wybór materiałów do studiowania fonologii, fonetyki, fonotaktyki i fonostatystyki języka polskiego, Gdańsk 1979.

Szpyra-Kozłowska J., Wprowadzenie do współczesnej fonologii, Wyd. UMCS, Lublin 2002.

Tambor J., Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego, ćwiczenia, Warszawa 2008.

Wierzchowska B., Opis fonetyczny języka polskiego, Warszawa 1967.

Wierzchowska B., Fonetyka i fonologia języka polskiego. Warszawa 1980.

Metody i kryteria oceniania:

Zaliczenie modułu jest realizowane w kilku formach. Dodatkowo wiedza z tego zakresu jest egzekwowana w ramach egzaminu z gramatyki opisowej, który słuchacze zdają po II roku studiów. Zakładane efekty kształcenia są weryfikowane w następujący sposób:

Końcowe zaliczenie konwersatorium w formie sprawdzianu praktycznego - W1, W2, U1, U2, U3, U4;

Aktywne uczestnictwo w zajęciach - K1.

Praktyki zawodowe:

Brak

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2017/18" (zakończony)

Okres: 2017-10-01 - 2018-02-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marek Wiśniewski
Prowadzący grup: Izabela Duraj-Nowosielska, Marek Wiśniewski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-02-24
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marek Wiśniewski
Prowadzący grup: Marek Wiśniewski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-02-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marek Wiśniewski
Prowadzący grup: Izabela Duraj-Nowosielska, Marek Wiśniewski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/21" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-02-21
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marek Wiśniewski
Prowadzący grup: Marek Wiśniewski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Uwagi:

W cyklu 2020/2021 zajęcia prowadzone są zdalnie na platformie Microsoft Teams w następującym porządku:

grupa 1. - wtorki - 11.30 - 13.00;

grupa 2. - wtorki - 13.15 - 14.45.

O ocenie uzyskanej przez studenta na zaliczenie gramatyki opisowej po

semestrze zimowym w roku akademickim 2020/2021 decydować będzie średnia ważona obliczona na podstawie trzech następujących składników:

a) oceny zadania przesłanego na wspomnianej wyżej platformie Microsoft Teams, a dotyczącego znajomości klasyfikacji głosek polskich i kryteriów opisu ich artykulacji - ranga = 20%, czyli 0,2 ostatecznej noty;

b)oceny zadania przesłanego na platformie Microsoft Teams, a dotyczącego znajomości rozmaitych asymilacji głoskowych we współczesnej polszczyźnie - ranga = 20%, czyli 0,2 ostatecznej noty;

c) oceny sprawdzianu końcowego także przesłanego w formie zadania na platformie Microsoft Teams, a obejmującego całość zagadnień omawianych na zajęciach - ranga = 60%, czyli 0,6 ostatecznej noty.

Ostateczna średnia ważona "X" decydująca o ocenie na zaliczenie gramatyki opisowej obliczana będzie wg wzoru:

X = 0,2 a + 0,2 b + 0,6 c

Stosowana będzie następująca skala ocen:

X = 5,0 - 4,7 = bardzo dobry;

4,69 - 4,5 = dobry plus;

4,49 - 4,0 = dobry;

3,99 - 3,5 = dostateczny plus;

3,49 - 3,0 = dostateczny

Średnia poniżej 3,0 = niedostateczny

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.