Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Semantyka leksykalna języka polskiego

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2506-s1POL2L-SLJP Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0232) Literatura i językoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Semantyka leksykalna języka polskiego
Jednostka: Wydział Humanistyczny
Grupy: Przedmioty kierunkowe - 22 - filologia polska s1
Punkty ECTS i inne: 2.00 LUB 4.00 (zmienne w czasie)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

przedmiot obowiązkowy

Całkowity nakład pracy studenta:

1. Godziny realizowane z udziałem nauczycieli: godziny kontaktowe przewidziane w planie studiów dla danego przedmiotu:

- udział w zajęciach - 1 ECTS,

- konsultacje bezpośrednie 0,5 ECTS.

2. Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta /słuchacza/uczestnika kursu potrzebny do pomyślnego zaliczenia przedmiotu (przygotowanie do zajęć oraz przygotowania się do uczestnictwa w procesie oceniania) - 0,5 ECTS.


Efekty uczenia się - wiedza:

W1: Student zna pojęcie jednostki leksykalnej i różne koncepcje frazeologii - K_W01, K_W14

W2: zna typy relacji semantycznych miedzy jednostkami, typy definicji i błędy w definiowaniu - K_W17

W3: zna podstawowe terminy związane z analizą semantyczną (monosemia - polisemia, homonimia) - K_W01, K_W13, K_W14

Efekty uczenia się - umiejętności:

U1: student potrafi przeprowadzić procedurę wyróżniania jednostek języka - K_U10, K_U11

U2: rozpoznaje podstawowe relacje semantyczne między jednostkami języka, zdania analityczne i syntetyczne - K_U10, K_U11

U3: umie wskazać błędy w definicjach jednostek leksykalnych - K_U10, K_U11, K_U18

U4: potrafi samodzielnie opisać podstawowe właściwości gramatyczne, semantyczne i pragmatyczne jedno- i wielosegmentowych jednostek języka - K_U10, K_U11, K_U13, K_U14, K_U15, K_U18

U4: umie stosować podstawowe testy służące uzasadnianiu hipotez semantycznych - K_U11, K_U17

Metody dydaktyczne podające:

- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa
- giełda pomysłów
- klasyczna metoda problemowa
- projektu
- referatu

Metody dydaktyczne w kształceniu online:

- metody ewaluacyjne
- metody oparte na współpracy
- metody rozwijające refleksyjne myślenie
- metody wymiany i dyskusji

Skrócony opis:

Przedmiot obowiązkowy dla studentów II roku filologii polskiej.

Na zajęciach omawiane są najważniejsze zagadnienia z zakresu semantyki leksykalnej języka polskiego.

Pełny opis:

Przedmiot obejmuje zakresem następujące zagadnienia:

1. Leksykalna jednostka języka a jednostka języka. Zasady wyodrębniania i kryteria klasyfikacji leksykalnych jednostek języka.

2. Związki frazeologiczne – ujęcia tradycyjne i współczesne. Semantyczne i składniowe kryteria podziału związków frazeologicznych. Stosunek związków frazeologicznych do leksykalnych jednostek języka. Właściwości związków frazeologicznych z punktu widzenia ich składni zewnętrznej i wewnętrznej.

3. Frazeologia, frazeografia, frazematyka. Skrzydlate słowa, porównania, przysłowia, ich stosunek do jednostek języka.

4. Przedmiot i zakres semantyki leksykalnej. Polisemia a homonimia – kryteria rozróżniania. Polisemia właściwa a polisemia systematyczna.

5. Podstawowe relacje semantyczne między jednostkami leksykalnymi (na tle relacji logicznych): hiponimia, synonimia, antonimia, sprzeczność (wykluczanie).

6. Opozycja zdań analitycznych i syntetycznych z punktu widzenia logiki i semantyki językoznawczej. Postulaty znaczeniowe jako podstawa tworzenia adekwatnych definicji.

7. Podstawowe rodzaje definicji słownikowych. Metody definiowania, błędy w definiowaniu. Definicje równościowe a szeregi (quasi)synonimiczne.

8. Leksykalne jednostki języka z punktu widzenia struktury tematyczno-rematycznej – próba typologii.

9. Główne problemy stylistyki – wprowadzenie do stylistyki leksykalnej.

10. Przedmiot i zakres pragmatyki leksykalnej. Podstawowe opozycje pragmatyczne między jednostkami języka na tle opozycji semantycznych.

11. Systematyzacja podstawowych cech gramatycznych, semantycznych i pragmatycznych leksykalnych jednostek języka.

Literatura:

1) A. Bednarek, M. Grochowski, Zadania z semantyki językoznawczej, Toruń 1993 (wyd. II 1997)

2) Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin 2001 (wybór)

3) R. Grzegorczykowa, Wprowadzenie do semantyki językoznawczej, wyd. III, Warszawa 2001

4) A. Bogusławski, O zasadach rejestracji jednostek języka, „Poradnik Językowy” 1976, 8, s. 356-364

5) W. Chlebda, Propozycje terminologiczne do opisu skrzydlatych słów, „Stylistyka” VII, 1998, s. 189-220

6) M. Grochowski, Konwencje semantyczne a definiowanie wyrażeń językowych, Warszawa 1993, par. 1.4, s. 24-33

7) M. Grochowski, Obiekty, cele i metody definiowania a rodzaje definicji, [w:] O definicjach i definiowaniu, red. J. Bartmiński, R. Tokarski, Lublin 1993, s. 35-45

8) Z. Zaron, Problemy z definicją synonimiczną (na przykładzie definiowania „szacunku 1”), „Prace Filologiczne” LI, 2006, s. 493-504.

9) Encyklopedia języka polskiego, wyd. III, Wrocław 1999, hasło: „Zróżnicowanie języka narodowego”

10) M. Grochowski, Stylistyka leksykalna jako dział leksykologii i pragmatyki, [w:] Stylistyka a leksykologia; seria Studia o języku i stylu artystycznym IV, red. K. Maćkowiak, C. Piątkowski, Zielona Góra 2008, s. 45-55

11) A. Nagórko, Synonimia kontekstowa i sytuacyjna. Implikacje leksykograficzne, „Prace Filologiczne” XLIII, 1998, s. 327-340

12) A. Bogusławski, M. Danielewiczowa, Verba polona abscondita. Sonda słownikowa III, Warszawa 2005

Metody i kryteria oceniania:

Na ocenę końcową składają się:

- ocena z pisemnego kolokwium (zakres konwersatorium) - K_W01, K_W13, K_W14, K_W17, K_U10, K_U11

- i/lub ocena z pracy zaliczeniowej (opis jednostki leksykalnej) - K_U10, K_U11, K_U13, K_U14, K_U15, K_U17.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2017/18" (zakończony)

Okres: 2018-02-26 - 2018-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maciej Grochowski
Prowadzący grup: Maciej Grochowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2018/19" (zakończony)

Okres: 2019-02-25 - 2019-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Adam Dobaczewski
Prowadzący grup: Adam Dobaczewski, Barbara Linsztet
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (zakończony)

Okres: 2020-02-29 - 2020-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Adam Bednarek, Magdalena Żabowska
Prowadzący grup: Adam Bednarek, Magdalena Żabowska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/21" (w trakcie)

Okres: 2021-02-22 - 2021-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Adam Bednarek, Magdalena Żabowska
Prowadzący grup: Adam Bednarek, Magdalena Żabowska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.