Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Historia literatury polskiej: literatura romantyzmu

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2506-s1POL2Z-LP-R-E Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0222) Historia i archeologia
Nazwa przedmiotu: Historia literatury polskiej: literatura romantyzmu
Jednostka: Wydział Humanistyczny
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 4.00 (zmienne w czasie)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Student studiujący literaturę romantyzmu (uczestniczący w konwersatoriach i wykładach oraz przygotowujący się do egzaminu) powinien znać literaturę polskiego oświecenia i byłoby wskazane, aby rozpoczynając studia nad romantyzmem już zdał egzamin z literatury oświecenia, co umożliwi zrozumienie procesu historycznoliterackiego i jego problemów. Warunkiem przystąpienia do egzaminu jest uzyskanie uprzedniego zaliczenia konwersatorium z tego przedmiotu.

Całkowity nakład pracy studenta:

Student za zaliczenie przedmiotu uzyskuje 4 punkty ECTS, odpowiadające nakładowi ok. 100 godzin pracy, z tego:

1,5 punktu ECTS - godziny kontaktowe

2,5 punktu ECTS - praca własna - przygotowanie egzaminu (czytanie obowiązujących pozycji i powtórzenie i synteza wiadomości z wykładu; student - posługując się listą lektur - musi przeczytać dzieła z epoki romantyzmu oraz opracowania historycznoliterackie)




Efekty uczenia się - wiedza:

Po ukończeniu przedmiotu student/ka:


W1: zna podstawowe terminy służące do opisu idei i konwencji romantycznych (K_W01).


W2: ma uporządkowaną wiedzę na temat biografii i twórczości autorów kształtujących epokę i oddziaływania ich dzieł w XIX wieku i później (K_W03).


W3: ma elementarną wiedzę o periodyzacji literatury polskiej końca XVIII i całego XIX wieku i jej głównych tendencjach , związkach z literaturą powszechną oraz z innymi dziedzinami sztuki (K_W04).


W4: ma świadomość roli krytyki literackiej w kształtowaniu odbioru literatury XIX wieku; zna podstawową terminologię krytyczną (K_W05)


W5: ma uporządkowaną wiedzę o literackich i pozaliterackich (np. historycznych, filozoficznych, społecznych, ideologicznych, kulturowych) kontekstach literatury polskiej kształtujących procesy jej tworzenia i odbioru (K_W06)


W6: posiada wiedzę na temat „literackiej mapy” romantycznej (Wielka Emigracja, literatura krajowa, pierwsze i drugie pokolenie romantyków etc.) (K_W07).





Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Po ukończeniu przedmiotu student/ka:

K1: ma świadomość rangi literatury polskiej okresu romantyzmu, jej miejsca w kulturze polskiej i europejskiej (K_K01);


K2: wykazuje rozumienie dotyczące przemian kulturalnych, przełomów estetycznych i komunikacyjnych. (K_K02);


K3: wykazuje inwencję, jak wykorzystać zdobytą wiedzę w realizacji indywidualnych i zespołowych działań profesjonalnych np. uczestniczenie zespołach i konkursach recytatorskich, konferencjach studenckich (K_K07).


.


Metody dydaktyczne:

Wykłady oraz wykłady z elementami konwersatoriów.

Wyjazdy i wycieczki naukowe.

Projekcje filmowe i teatralne jako uzupełnienie wykładu.

Spotkania z badaczami, pisarzami, artystami.



Metody dydaktyczne eksponujące:

- pokaz
- wystawa

Metody dydaktyczne podające:

- opis
- opowiadanie
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące:

- klasyczna metoda problemowa
- studium przypadku

Skrócony opis:

Przedmiot "Wykład kursowy z literatury romantyzmu" stanowi wprowadzenie do głównych zagadnień ideowych i artystycznych literatury polskiego romantyzmu, prezentuje wpływ wydarzeń historycznych, przemian politycznych i społecznych na przełom, rozwój i zmierzch tej epoki w dziejach kultury (np. kulturowe konsekwencje wielkiej rewolucji francuskiej, rozbiorów Polski, powstań narodowych odzwierciedlone w tematach i ideach obecnych w literaturze). Pokazuje europejską specyfikę prądu romantycznego, a także miejsce romantyzmu polskiego w przemianach polskiej świadomości narodowej oraz w rozwoju literatury narodowej. Zawiera informacje o kontekstach kulturowych (teatr, malarstwo) i filozoficznych romantyzmu, wprowadza do problematyki antropologii romantycznej. Na przykładzie wybranych utworów i dokumentów ich recepcji pokazuje główne idee i formy artystyczne romantyzmu, a także przemiany koncepcji poezji i poety. Uzupełnieniem wykładu są konwersatoria z historii lit. romantyzmu.

Pełny opis:

Przedmiot "Wykład kursowy z literatury romantyzmu" stanowi wprowadzenie do głównych zagadnień ideowych i artystycznych literatury polskiego romantyzmu, prezentuje wpływ wydarzeń historycznych, przemian politycznych i społecznych na przełom, rozwój i zmierzch tej epoki w dziejach kultury (np. kulturowe konsekwencje wielkiej rewolucji francuskiej, rozbiorów Polski, powstań narodowych odzwierciedlone w tematach i ideach obecnych w literaturze). Pokazuje europejską specyfikę prądu romantycznego, a także miejsce romantyzmu polskiego w przemianach polskiej świadomości narodowej oraz w rozwoju literatury narodowej. Zawiera informacje o kontekstach kulturowych (teatr, malarstwo) i filozoficznych romantyzmu, wprowadza do problematyki antropologii romantycznej. Na przykładzie wybranych utworów i dokumentów ich recepcji pokazuje główne idee i formy artystyczne romantyzmu, a także przemiany koncepcji poezji i poety. Uzupełnieniem wykładu, wprowadzającego perspektywę ogólną i syntetyczną w spojrzeniu na epokę, są konwersatoria, które koncentrują się na wybranych zagadnieniach romantyzmu.

Wykład, konwersatoria oraz samodzielna praca studentów, mają na celu poznanie przez studenta najważniejszych problemów światopoglądowych i artystycznych epoki na które składają się następujące zagadnienia:

I Geneza i ogólna charakterystyka romantyzmu

Nurty antyracjonalistyczne w filozofii XVIII wieku (tendencje antycywilizacyjne Rousseau), ich rola w przygotowaniu romantyzmu. Wpływ Wielkiej Rewolucji Francuskiej na przemiany polityczne, społeczne, kulturowe – rola tych przemian w przygotowaniu romantyzmu. Filozofia niemieckiego idealizmu (Fichte, Schelling, Hegel) jako jedna z części składowych ideologii romantyzmu. Intuicja jako narzędzie poznania. Romantyczna koncepcja człowieka. Świat psychiczny jednostki: odrębny i niepowtarzalny, kult geniuszu i poety, idea swobody twórczej. Indywidualizm romantyczny. Postawa buntu. „Choroby wieku”: werteryzm, reneizm, byronizm. Romantyczna natura. Romantyczne odkrycie historii. Historyzm romantyczny. Nowe kategorie teorii sztuki. Wielość ideałów estetycznych. Walka z klasycystycznym normatywizmem. Tematy romantycznej wyobraźni.

II Ogólna charakterystyka romantyzmu polskiego

Powstanie nowoczesnej świadomości narodowej. Regionalizm romantyczny. Ludowość; różne aspekty ludowości w literaturze romantycznej (Mickiewicz, ziewończycy, Kraszewski, poezja krajowa, Norwid). Polska recepcja filozofii idealizmu niemieckiego. Romantyczna teoria poznania. Ideologia zemsty. Mesjanizm – wersje: „rewolucyjna” i „organicznikowska”. Mistycyzm. Filozofia narodowa. Romantyczna idea wolności i postępu a problematyka narodowa. Konflikt jednostki ze światem na tle sprawy narodowej. Koncepcja poety narodowego i literatury narodowej. Historia Polski w literaturze epoki. Polska i polskość w przemyśleniach romantyków.

III Problematyka genologiczna

Ogólne pojęcie stylu romantycznego. Tendencja do mieszania rodzajów i gatunków. Synkretyzm romantyczny. Amorfizm. Pojęcie formy otwartej. Ironia romantyczna. Gatunki synkretyczne: ballada, powieść poetycka, poemat dygresyjny – geneza, cechy charakterystyczne. „Pan Tadeusz” jako swoista „suma gatunków” (Wyka). Gawęda – geneza, odmiany. Powieść – „nobilitacja powieści” w dobie romantyzmu. Dramat romantyczny – geneza, cechy szczególne. Komedia pooświeceniowa oraz „wysoka”. Przemiany w obrębie liryki. Poezja mistyczna.

IV Przemiany romantyzmu w literaturze i kulturze polskiej

Sytuacja społeczno-polityczna narodu polskiego w pierwszej połowie XIX wieku (do upadku powstania styczniowego). Periodyzacja dziejów literatury romantycznej. Walka romantyków z klasykami. Obraz literatury przedlistopadowej. Podział na literaturę emigracyjną i krajową. Komediopisarstwo Aleksandra Fredry. Reakcja na klęskę powstania listopadowego. Wielki romantyzm emigracyjny – charakterystyka twórczości Mickiewicza, Słowackiego, Krasińskiego po powstaniu listopadowym. Drugie pokolenie romantyków. Poezja, proza i dramat w kraju. Powieściopisarstwo Józefa I. Kraszewskiego. Rozwój czasopiśmiennictwa. Schyłek romantyzmu. Zwrot ku realizmowi. Tendencje pozytywistyczne. Twórczość Cypriana Norwida. Doniosłość romantyzmu dla kształtowania się świadomości narodowej. Wielkość polskiego romantyzmu: arcydzieła poezji, kreacja wzoru osobowego Polaka-patrioty.

V Znaczenie romantyzmu w kulturze polskiej i europejskiej

Znaczenie romantyzmu w kulturze europejskiej. Romantyzm polski jako część kultury europejskiej. Szczególne miejsce romantyzmu w dziejach kultury polskiej. Spory o romantyzm. Recepcja dzieł romantycznych w kulturze współczesnej (teatr, film).

.

Literatura:

Teksty literackie (wybór - listę lektur skonkretyzowaną dla danego wykładu podają poszczególni prowadzący):

1. J. U. Niemcewicz, "Śpiewy historyczne", w dowolnej edycji

2.K. Brodziński, "O klasyczności i romantyczności tudzież o duchu poezji polskiej", dowolna edycja, zalecana: BN I, 191,

3. M. Mochnacki, "Pisma krytyczne i polityczne", t. 1-2, oprac. J. Kubiak, E. Nowicka, z. Przychodniak, Kraków 1996; tutaj obowiązkowo: "O duchu i źródłach poezji w Polszcze" (t. 1, s.49-86),

4. A. Malczewski, "Maria", zalecana edycja: oprac. H. Krukowska, J. Ławski, Białystok 1995, seria: "Czarny Romantyzm" ,

5. S. Goszczyński, "Zamek kaniowski", oprac. H. Krukowska, D. Zawadzka, Białystok 1994, "Czarny Romantyzm",

6. A. Mickiewicz, Wybór poezyj, t. 1, 2, oprac. Cz. Zgorzelski, Wrocław 1986, BN I, 6,

7. A. Mickiewicz, "Konrad Wallenrod", dowolna edycja,

8. A. Mickiewicz, "Dziady", cz. II, IV, III, zalecane Wyd. Jubileuszowe, 1998 i edycje w serii BN (oprac. J. Skuczyńskiego)

9. A. Mickiewicz, "Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego", dowolna edycja,

10. A. Mickiewicz, "Pan Tadeusz", zalecana edycja: oprac. S. Pigoń, Wrocław 1971, BN I, 83.

11. J. Słowacki, "Wiersze", zalecana edycja: oprac. J. Brzozowski, Z. Przychodniak, Poznań 2005,

12. J. Słowacki, "Poematy" (tutaj obowiązkowo: "Godzina myśli", "Lambro"); zalecana edycja: oprac. J. Brzozowski, Z. Przychodniak, Poznań 2009,

13. J. Słowacki, "Beniowski" (5 pierwszych pieśni); zalecana edycja: oprac. J. Brzozowski, Z. Przychodniak, Poznań 2014,

13. J. Słowacki, Dramaty: "Kordian", "Balladyna", "Lilla Weneda", "Ksiądz Marek" (zalecana edycja, oprac. M. Piwińska, Wrocław 1991, BN I, 29), "Sen srebrny Salomei", "Fantazy" - Jeśli nie podano w nawiasie zalecanego wydania, edycja do wyboru studenta.

14. J. Słowacki, "Anhelli", zalecana edycja: oprac. S. Makowski,Warszawa1987, "Mała Biblioteka".

15. J. Słowacki, " Król Duch" (I rapsod); dowolna edycja,

16. Z. Krasiński, "Nie-Boska komedia"; zalecana edycja: Z. Krasinski, "Dzieła zebrane", t. 1-8; t. 3/I "Dramaty", oprac. M. Bizior-Dombrowska,

17. Z. Krasiński, "Irydion", edycja zalecana: j/w

18. Z. Krasiński, "Przedświt", zalecana edycja: oprac. G. Halkiewicz-Sojak, Toruń 2004,

19. J. B. Zaleski, "Rusałki", "Duch od stepu" (fragmenty), zalecana edycja: oprac. B. Stelmaszczyk-Świontek, Wrocław 1985, BN I, 30,

19. T. Lenartowicz, "Wybór poezji", oprac. J. Nowakowski, Wrocław 1972, BN I, 5 (minimum: Kalina, Duch sieroty, Jak to na Mazowszu, Złoty Kubek, Paryż 1855, Tobie, Potok i serce, Łuk Tytusa, Matko! moja matko!, Odstawny – wymienione utwory zamieszczone są także w OLP Literatura krajowa w okresie romantyzmu, t. 2, Kraków 1988, s. 403-424),

20. C. Norwid, "Promethidion", zalecana edycja: oprac. S. Sawicki, Kraków 1997, seria "Biblioteka Polska",

21. C. Norwid, " Vade-mecum", zalecana edycja: oprac. J. Fert, Wrocław 1990, BN I, 271 lub późniejsze wznowienia tego zbioru,

22. C. Norwid, "Pierścień Wielkiej Damy", zalecana edycja: oprac. S. Świontek,, Wrocław 1990, BN I, 274,

23. C. Norwid, "Białe kwiaty", "Czarne kwiaty", "Tajemnica lorda Singelworth", Ad leones!", zalecana edycja, oprac. w: C. Norwid, "Dzieła wszystkie",red. S. Sawicki t. VII "Proza artystyczna", Lublin 2013,

24. H. Rzewuski, Pamiątki Soplicy (2 wybrane gawędy); dowolna edycja,

25. N. Żmichowska, Poganka; dowolna edycja,

26. J. I. Kraszewski, powieści: "Ulana" (w dowolnej edycji), "Stara baśń" (oprac. W. Danek, Wrocław 1975, BN I, 53)

27. A. Fredro, dramaty: "Pan Geldhab", "Śluby panieńskie", "Zemsta", "Wielki człowiek do małych interesów" - w dowolnej edycji.

28. "Reduta". Romantyczna poezja niepodległościowa, oprac. M. Janion, Kraków 1979, seria: "Biblioteka Romantyczna".

Literatura powszechna

1. Manifesty romantyzmu, oprac. A. Kowalczykowa, Warszawa 1975 (wybrane teksty wskazane na wykładzie lub/i na konwersatorium),

2. J. W. Goethe, "Faust", cz. I. (w dowolnej edycji),

3. J. W. Goethe, "Cierpienia młodego Wertera" (zalecana edycja: BN II, 22),

4. F. Schiller, "Zbójcy" (zalecana edycja: BN II, 30),

5. G.G. Byron, "Giaur" ( w przekładzie Mickiewicza) lub "Korsarz" (w przekładzie A. E. Odyńca),

6. G. G. Byron, "Don Juan" lub "Wędrówki Childe Harolda" (fragmenty; edycja dowolna)

7. W. Scott, wybrana powieść historyczna w dowolnej edycji ( Waverley, Rob Roy, Ivanhoe).

8. A. E. Poe, Opowieści niesamowite (wybór).

9. A. Puszkin, "Eugeniusz Oniegin" (dowolna edycja)

10. W. Hugo, dowolnie wybrany utwór (np." Hernani", "Nędznicy", "Katedra Najświętszej Marii Panny w Paryżu"),

11. M. Lermontow, "Bohater naszych czasów" (dowolna edycja)

12. E. Brontë, "Wichrowe wzgórza", (zalecana edycja: BN II, 228).

Teksty literackie - zalecane:

1. S. Goszczyński, "Król zamczyska" (zalecana edycja: BN I, 50)

2. A. Mickiewicz, "Literatura słowiańska" (kurs I, wykł. V; kurs III, wykł. VIII, IX, XVI, kurs IV, wykł. I, II) - zalecana edycja: Wyd. Jubileuszowe 1998,

3. Z. Krasiński, wybrane listy (do ojca, do Delfiny Potockiej, do Konstantego Gaszyńskiego) w oprac. Z. Sudolskiego,

4. C. Norwid, "Wiersze" (wybór z: C. Norwid, "Pisma wszystkie", t. I, oprac. J.W. Gomulicki),

5. C. Norwid, "Zwolon" (dowolna edycja),

6. J. I. Kraszewski, " Morituri" (dowolna edycja).

7."Zbiór poetów polskich XIX wieku" t. 1-7, oprac. P. Hertz (t. 2 - wybrane utwory).

Opracowania:

1.Słownik literatury polskiej XIX wieku, oprac. A. Kowalczykowa, J. Bachórz, Wrocław-Warszawa-Kraków 1991, seria: "Vademecum Polonisty",

2. A. Witkowska, R. Przybylski, "Romantyzm", Warszawa 2009,

3. B. Dopart, "Polski romantyzm i wiek XIX", Kraków 2013,

4. M. Janion, M. Żmigrodzka, "Romantyzm i historia", Warszawa 1978,

5. "Spór o mesjanizm. Rozwój idei." oprac. A. Wawrzynowicz, Warszawa 2015,

6. "Romantyzm a nowoczesność" red. M. Kuziak, Kraków 2009,

7. K. Górski, "Mickiewicz", Warszawa 1990,

8. Z. Stefanowska, "Próba zdrowego rozumu. Studia o Mickiewiczu", Warszawa 1976,

9. Cz. Zgorzelski, "O lirykach Mickiewicza i Słowackiego", Warszawa 1976,

10. A. Kowalczykowa, "Słowacki", Warszawa 1994,

11. J. M. Rymkiewicz, "Juliusz Słowacki pyta o godzinę", Warszawa 1988,

12. Z. Sudolski, "Zygmunt Krasiński", Warszawa 1969 (i wydania kolejne),

13. W. Danek, "Józef i. Kraszewski", Warszawa 1965,

14. A. Ziołowicz, "Poszukiwanie wspólnoty", Kraków 2011,

15. "Pan Tadeusz". Poemat - postacie - recepcja', red. A. Fabianowski, E. Hoffmann-Piotrowska, Warszawa 2016,

16. "Symbol w dziele Cypriana Norwida", red. W. Rzońca, Warszawa 2011,

17. "Norwid wobec historii", red. E. Chlebowska, Ł. Niewczas, Lublin 2014,

18. "Zygmunt Krasiński. Pytania o twórczość", red. B. Kuczera-Chachulska, M. Prussak, E. Szczeglacka, Warszawa 2005,

19. "Jak czytać Norwida? Postawy badawcze, metody, weryfikacje", red. B. Kuczera-Chachulska, J. Trzcionka, Warszawa 2008.

Metody i kryteria oceniania:

- Uczestniczenie w wykładzie

- Egzamin z historii literatury romantyzmu (ustny) na zakończenie semestru (zakres tematów i sposób zdawania egzaminu ustala prowadzący) (W1, W2, W3, W4, W5, W6, K1, K2, K3)

Praktyki zawodowe:

Nie dotyczy.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2017/18" (zakończony)

Okres: 2017-10-01 - 2018-02-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Grażyna Halkiewicz-Sojak
Prowadzący grup: Grażyna Halkiewicz-Sojak, Michał Sokulski, Mirosław Strzyżewski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-02-24
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Grażyna Halkiewicz-Sojak
Prowadzący grup: Grażyna Halkiewicz-Sojak, Mirosław Strzyżewski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-02-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Grażyna Halkiewicz-Sojak, Dariusz Pniewski
Prowadzący grup: Grażyna Halkiewicz-Sojak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin
Skrócony opis:

Nadrzędną perspektywę wyznaczają w wykładzie pytania o poznawcze aspekty literatury, zwłaszcza poezji romantycznej. Otwierają one na zagadnienia: nawiązań romantyków do tradycji oświeceniowych i sporu z nimi, maksymalizmu poznawczego romantyków i roli poezji w tym kontekście, wariantów postaw poetyckich, zagadnień antropologii i historiozofii romantycznej, estetycznych i gatunkowych konsekwencji podejmowania w literaturze takich tematów. Problemy te zostaną pokazane przede wszystkim na przykładzie twórczości Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Zygmunta Krasińskiego i Cypriana Norwida; ujęciu problemowemu towarzyszy stała obecność kontekstu biograficznego i historycznego. Przedmiotem interpretacyjnych zbliżeń będą w większej mierze utwory późnego niż wczesnego romantyzmu.

Pełny opis:

1. Wykład rozpoczyna wstępna rekonstrukcja współczesnego stanu refleksji nad epoką, związana z pytaniem o obecność (nieobecność) paradygmatu romantycznego w polskiej kulturze przełomu XX/XXI wieku.

2. Kolejne zagadnienia: chronologiczne ramy romantyzmu w Polsce i Europie, zwrot od uniwersalizmu do zróżnicowania literatur narodowych, inny uniwersalizm (?), historyzm, regionalizm, poetyckie 'ja' i romantyczny bohater, warianty i przemiany postaw poetyckich, ich związek z maksymalizmem poznawczym romantyków.

3. Romantyczne koncepcje człowieka i ich religijne źródła; lektury poetów - ich wpływ na aksjologię i poetykę (motyw dziecka, szaleńca, pielgrzyma...); miłość i zbrodnia - kreacje skrajnych uczuć.

4. Żywioł autobiograficzny; autokreacje w duchu epoki (na przykładzie wybranych utworów Mickiewicza, Słowackiego, Krasińskiego i Norwida).

5. Czy za pomocą poezji można poznać ukrytą stronę natury? - antyutylitaryzm ("Sonety krymskie", "Pan Tadeusz" Mickiewicza, "Godzina myśli", "Genesis z Ducha" Słowackiego, "Assunta" Norwida).

6. Miejsca pamięci zbiorowej i indywidualnej.

7. Wizje historii i historiozofia (warianty romantycznego mesjanizmu)

8. Poszukiwanie sposobów przekroczenia poznawczych granic - mistyczne tęsknoty i koncepcje romantyków (Towiański, towiańczycy i poetyckie konteksty).

9. Schyłek romantyzmu i powracające fale tej epoki.

Literatura:

Wybrana ze spisu lektur w części ogólnej.

Uwagi:

Szczegółowe materiały związane z kolejnymi wykładami słuchacze będą otrzymywać sukcesywnie.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.