Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Kierunki współczesnej lingwistyki

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2506-s2POL1Z-KWL-A Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0239) Languages, not elsewhere classified
Nazwa przedmiotu: Kierunki współczesnej lingwistyki
Jednostka: Wydział Humanistyczny
Grupy: Przedmioty do wyboru w ramach specjalności/specjalizacji - 11 - filologia polska s2
Punkty ECTS i inne: 1.00
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Podstawowa wiedza z zakresu językoznawstwa ogólnego i teoretycznego, w szczególności: przedmiot i działy językoznawstwa, paradygmaty współczesnej lingwistyki.

Całkowity nakład pracy studenta:

udział w zajęciach- 0,6 ECTS (15h)

praca własna (w tym przygotowanie referatów) - 0,4 ECTS (10h)


Efekty uczenia się - wiedza:

Student:

poznaje główne problemy badawcze i teoretyczne współczesnego językoznawstwa (K_W03);

ma wiedzę o podstawowych kierunkach i tendencjach najnowszej lingwistyki (K_W03);

zna koncepcje metodoologiczne i paradygmaty współczesnej lingwistyki (K_W07)


Efekty uczenia się - umiejętności:

Student:

potrafi wskazać podstawowe zagadnienia przedmiotowe poszczególnych kierunków lingwistyki współczesnej; (K_U06)

charakteryzuje podstawowe założenia metodologiczne różnych kierunków lingwistycznych (K_U06)


Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Student ma świadomość poziomu swojej wiedzy lingwistycznej i rozumie potrzebę jej poszerzania (K_K01)

Metody dydaktyczne podające:

- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące:

- klasyczna metoda problemowa
- referatu
- seminaryjna

Skrócony opis:

Wybór oraz omówienie najważniejszych kierunków badawczych współczesnego językoznawstwa polskiego i światowego.

Pełny opis:

Główne paradygmaty lingwistyki XX i XXI wieku. Oblicza współczesnego strukturalizmu. Językoznawstwo generatywne - główne kierunki przemian w XX w. Tzw. językoznawstwo kognitywne. Gramatyka konstrukcji. Współczesne nurty w semantyce i pragmatyce językoznawczej. Językoznawstwo antropologiczne i etnolingwistyka. Podstawowe założenia językoznawstwa statystycznego i korpusowego. Lingwistyka informatyczna.

Literatura:

1. J. Linde-Usiekniewicz, Semantyka strukturalna w XXI w.?, [w:] P. Stalmaszczyk (red.), Metodologie językoznawstwa. Współczesne tendencje i kontrowersje, Kraków 2008.

2. E. Willim, O przyczynach zmian głównych kierunków badawczych w gramatyce generatywnej N. Chomsky'ego (1957-2007), [w:] P. Stalmaszczyk (red.), Współczesne językoznawstwo generatywne. Podstawy metodologiczne, Łódź 2012.

3. B. Lewandowska-Tomaszczyk, Czym jest język? Dzisiejsze kontrowersje w paradygmatach generatywnych i kognitywnych, [w:] P. Stalmaszczyk (red.), 2008.

4. P. Stalmaszczyk, Semantyka formalna i pragmatyka. Przegląd wybranych definicji, BPTJ LXIV 2008.

5. R. Grzegorczykowa, Oróżnych rozumieniach pragmatyki w językoznawstwie, BPTJ LXIX, 2013.

6. A. Bogusławski, Semantyka, pragmatyka. Leksykografa głos demarkacyjny, Warszawa 2008.

7. P. Chruszczewski, Wybrane propozycje metodologiczne językoznawstwa antropologicznego, [w:] Metodologie językoznawstwa. Ewolucja języka, ewolucja teorii językoznawczych, Łódź 2013.

8. M. Piasecki, Cele i zadania lingwistyki informatycznej, [w:] P. Stalmaszczyk (red.), 2008.

Metody i kryteria oceniania:

Ocena na podstawie sprawdzianu pisemnego lub wygłoszonego referatu oraz aktywności na zajęciach.

Praktyki zawodowe:

nie dotyczy

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2017/18" (zakończony)

Okres: 2017-10-01 - 2018-02-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Adam Dobaczewski
Prowadzący grup: Adam Dobaczewski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-02-24
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Adam Dobaczewski
Prowadzący grup: Adam Dobaczewski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-02-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Adam Dobaczewski
Prowadzący grup: Adam Dobaczewski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/21" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-02-21
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Izabela Duraj-Nowosielska
Prowadzący grup: Izabela Duraj-Nowosielska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Kierunki współczesnej lingwistyki – zagadnienia, lektury i warunki zaliczenia

Zajęcia 2020/2021 realizowane online w wyznaczonym terminie (wtorki 13.15).

Spotkania online na platformie BigBlueButton. Link do pokoju:

https://vc.umk.pl/b/iza-p9p-uze

Materiały do poszczególnych zajęć zamieszczane na platformie Teams:

https://teams.microsoft.com/l/team/19%3a6bf4749091fb4a67b8e3e811ee17c527%40thread.tacv2/conversations?groupId=29f72e81-31bc-4344-a460-27b179f82ec4&tenantId=e80a627f-ef94-4aa9-82d6-c7ec9cfca324

Kody do BBB i Teams udostępniane przez USOS-mail.

Metoda pracy: prezentacja tematu przez wykładowcę + dyskusja (tematy 1, 3 i 7b); referaty problemowe studentów z ewentualnym wprowadzeniem wykładowcy do tematu (2, 4, 5, 6, 7a i 8).

Pełny opis:

1. Wprowadzenie. Ewolucja strukturalizmu desaussure’owskiego: nurty formalne/dystrybucjonistyczne vs. funkcjonalistyczne.

2. Rozwój językoznawstwa generatywnego (składnia i semantyka).

3. Językoznawstwo rosyjskie i teoria sens-tekst. Przekład maszynowy dawniej i dziś.

4. Amerykańskie językoznawstwo kognitywne.

5. Gramatyka konstrukcji.

6. Językoznawstwo kognitywne w Polsce. Etnolingwistyka.

7. Granica między semantyką a pragmatyką. Współczesne nurty w pragmatyce językowej; (7a) default semantics; (7b) teoria relewancji.

8. Językoznawstwo informatyczne. Statystyka w językoznawstwie, wykorzystanie korpusów.

Literatura:

Lektury podstawowe !! (do dyskusji) + uzupełniające (lub przypominające)

1.

1. !! Dobaczewski, A., 2013: O współczesnej semantyce w ujęciu strukturalnym. W: Metodologie językoznawstwa. Ewolucja języka. Ewolucja teorii językoznawczych, red. P. Stalmaszczyk, Łódź: Wyd. UŁ, 71-82.

2. !! Usiekniewicz J., 2008: Semantyka strukturalna w XXI wieku? W: Metodologie językoznawstwa. Współczesne tendencje i kontrowersje, red. P. Stalmaszczyk. Kraków: Lexis, 158-173.

3. Firbas, Jan, 1974: O pojęciu dynamiczności wypowiedzeniowej w teorii funkcjonalnej perspektywy zdania. W: Tekst i język. Problemy semantyczne, red. M.R. Mayenowa. Wrocław.

4. Hjemslev, Louis, 1979: Prolegomena do teorii języka. W: Językoznawstwo strukturalne, red. H. Kurkowska i A. Weinsberg. Warszawa.

5. Saussure de, Ferdinand, 2004: Szkice z językoznawstwa ogólnego. Przeł. M. Danielewiczowa. Warszawa.

2.

1. !! Bobrowski, I., 2006: Problemy gramatyki generatywnej języka polskiego. W: metodologie językoznawstwa. Podstawy teoretyczne, red. P. Stalmaszczyk. Łódź: Wyd. UŁ, 108-130.

2. Encyklopedia Językoznawstwa Ogólnego. Hasła: Gramatyka frazowa. Gramatyka transformacyjno-generatywna. Insercja leksykalna. Reguła rekurencyjna. Reguła selekcyjna. Transformacja. Reguły frazowe. Reguły substytucji.

3. !! Tajsner P, 2006: Minimalizm: przełom i kontynuacja. W: metodologie językoznawstwa. Podstawy teoretyczne, red. P. Stalmaszczyk. Łódź: Wyd. UŁ, 91-107.

3.

1. Apresjan, Jurij, 1979: Przedmiot i metody współczesnej semantyki językoznawczej. W: Językoznawstwo strukturalne, red. A. Weinsberg, H. Kurkowska. Warszawa.

2. Apresjan, Jurij, 2000: Semantyka leksykalna. Synonimiczne środki języka. Wrocław.

3. Mel’čuk I. 2012: Semantics: From Meaning to Text. Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins.

4.

1. !! Kardela, Henryk, 2006: Metodologia językoznawstwa kognitywnego. W: metodologie językoznawstwa. Podstawy teoretyczne, red. P. Stalmaszczyk. Łódź: Wyd. UŁ, 196-233.

2. Kardela, Henryk, 1992: Gramatyka kognitywna jako globalna teoria znaczenia. W: Język a kultura, t. 8: Podstawy metodologiczne semantyki współczesnej, red. I. Nowakowska-Kempna. Wrocław, s. 9-22.

3. Lakoff George, Mark Johnson, [1980] 1988: Metafory w naszym życiu. Warszawa.

4. Lakoff, George, [1987] 2011: Kobiety, ogień i rzeczy niebezpieczne. Co kategorie mówią nam o umyśle. Warszawa. [dla zainteresowanych]

5. Langacker, Ronald W., 1993: Wykłady z gramatyki kognitywnej, red. H. Kardela. Lublin.

6. !! Lewandowska-Tomaszczyk B., 2008: Czym jest język? Dzisiejsze kontrowersje w paradygmatach generatywnych i kognitywnych. W: Metodologie językoznawstwa. Współczesne tendencje i kontrowersje, red. P. Stalmaszczyk. Kraków: Lexis, 9-26.

5.

1. !! Szymańska I., 2013: Relacja między systemem językowym i jego realizacjami w gramatyce konstrukcji, „Linguistica Copernicana” 2(10), 133-145.

https://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/LinCop/article/view/LinCop.2013.025/5310

2. !! Szymańska I., Śpiewak G., 2006: Gramatyka konstrukcji – założenia teoretyczne i pytania metodologiczne. W: metodologie językoznawstwa. Podstawy teoretyczne, red. P. Stalmaszczyk. Łódź: Wyd. UŁ, 174-195.

3. www.constructiongrammar.org/bibliography.htm

6.

1. !! Bartmiński, J., 1988: Słownik ludowych stereotypów językowych. Założenia ogólne. W: „Etnolingwistyka” 1, 1-34

http://dlibra.umcs.lublin.pl/dlibra/doccontent?id=1534&dirids=1

2. !! Chruszczewski, P., 2013: Wybrane propozycje metodologiczne językoznawstwa antropologicznego. W: Metodologie językoznawstwa. Ewolucja języka. Ewolucja teorii językoznawczych, red. P. Stalmaszczyk. Łódź: Wyd. UŁ, 53-70.

3. „Etnolingwistyka”: https://www.umcs.pl/pl/wersja-elektroniczna,5558.htm

4. Sapir, Edward, [1949] 1978: Kultura, język, osobowość [eseje do wyboru +Wstęp Anny Wierzbickiej]. Warszawa.

5. Tabakowska E. (red.), 2001: Kognitywne podstawy języka i językoznawstwa. Kraków: Universitas.

6. Tokarski, Ryszard, 1987: Konotacja jako składnik treści słowa. W: tegoż, Znaczenie słowa i jego modyfikacje w tekście. Lublin, s. 81-108.

7. Whorf, Benjamin Lee, 1982: Język, myśl, rzeczywistość. [Eseje do wyboru, np. „Język i logika”, „Język, umysł, rzeczywistość”.] Warszawa.

8. !! Wierzbicka, Anna, 1991: Uniwersalne pojęcia ludzkie i ich konfiguracje w różnych kulturach. W: „Etnolingwistyka” t. 4.

http://dlibra.umcs.lublin.pl/dlibra/aresults?action=SearchAction&QI=624911943590543B01B59ACA3C69EBF9-9

9. Wierzbicka, Anna, 1986: Analiza lingwistyczna aktów mowy jako potencjalny klucz do kultury. W: Problemy wiedzy o kulturze., red. Alina Brodzka. Wrocław.

10. Wierzbicka, Anna, 1999: Różne kultury, różne języki, różne akty mowy. Akty i gatunki mowy w różnych językach i kulturach. W: tejże, Język, umysł, kultura. Warszawa.

7.

11. Bogusławski A. 2008: Semantyka, pragmatyka. Leksykografa głos demarkacyjny. Warszawa: Wyd. Takt.

2. !! Jaszczołt K., 2006: Pomiędzy semantyką a pragmatyką. W: Metodologie językoznawstwa. Podstawy teoretyczne, red. P. Stalmaszczyk. Łódź: Wyd. UŁ, 131-154.

3. Lenartowicz, B., 1991: Główne pojęcia i kierunki w pragmatyce językoznawczej. W: Prace z pragmatyki, semantyki i metodologii semiotyki. Red. J. Pelc, Wrocław.

4. !! Mioduszewska, Ewa, 2006: Teoria relewancji. W: Metodologie językoznawstwa. Podstawy teoretyczne, red. P. Stalmaszczyk. Łódź: Wyd. UŁ, 155-173.

5. Sperber D., Wilson D., 1995: Relevance. Communication and Cognition. Oxford: Basil Blackwell. Przekład polski: A. Piskorska, M. Jodłowiec (red.), Relewancja: komunikacja i poznanie, przeł. zespół tłumaczy. Kraków 2011: Tertium.

8.

1. !! Kułacka A., 2010: Modelowanie matematyczne w językoznawstwie. Na przykładzie statystycznych praw językowych. W: Metodologie językoznawstwa. Filozoficzne i empiryczne problemy w analizie języka, red. P. Stalmaszczyk. Łódź: Wyd. UŁ, 133-142.

2. !! Piasecki M., 2010: Automatyczne wydobywanie wiedzy o semantyce języka naturalnego z korpusów tekstu. W: Metodologie językoznawstwa. Filozoficzne i empiryczne problemy w analizie języka, red. P. Stalmaszczyk. Łódź: Wyd. UŁ, 143-182.

5. !! Piasecki M., 2008: Cele i zadania lingwistyki informatycznej. W: Metodologie językoznawstwa. Współczesne tendencje i kontrowersje, red. P. Stalmaszczyk. Kraków: Lexis, 252-290.

Uwagi:

Warunki zaliczenia: a) czynne uczestnictwo w spotkaniach online; b) przygotowanie i wygłoszenie referatu (+ prezentacja PowerPoint dla grupy)

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.