Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Literatury bałkańskie w ujęciu porównawczym

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2511-s2B1Z-LBWUP Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0232) Literatura i językoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Literatury bałkańskie w ujęciu porównawczym
Jednostka: Wydział Humanistyczny
Grupy: Przedmioty obowiązkowe - I rok 1 semestr - filologia bałkańska s2
Punkty ECTS i inne: 3.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

przedmiot obowiązkowy

Całkowity nakład pracy studenta:

Łącznie 3 punkty ECTS = ok. 90 godz.

Godziny kontaktowe: obecność na zajęciach 30 godz. + konsultacje: 5 godz.

Praca własna studenta: przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w zajęciach (lektury obowiązkowe, zdobywanie informacji we własnym zakresie na podstawie lektur dodatkowych i Internetu, pisanie krótkich recenzji): 40 godz.

Przygotowanie do zaliczenia końcowego zajęć: 15 godz.


Efekty uczenia się - wiedza:

Student ma posiadać wiedzę z wybranych literatur bałkańskich (K_W05). Zajęcia mają ponadto wyrobić w studentach komparatystyczne i kulturoznawcze spojrzenie na omawiane kwestie, oraz dostrzeganie połączeń między myślą społeczno-polityczną, naukami społecznymi i humanistyką, dyskursem prasowym i politycznym, oraz – światem sztuki, w tym zwłaszcza literatury i filmu, co wszakże wymaga wiedzy w tym zakresie (K_W07, 08, 10, 11, 12). Student ma pogłębioną wiedzę z zakresu języków specjalistycznych, w tym wypadku języków analizy dyskursywnej, tekstów literackich i innych tekstów kultury, a także specjalistycznych tekstów bałkanologicznych (K_W04, 09)

Efekty uczenia się - umiejętności:

Student ma posiadać umiejętności komparatystyczne – pozwalające na porównanie wybranych literatur bałkańskich (K_U09). Student posiada umiejętności szerokiego spojrzenia na wybrane problemy społeczno-polityczne i umiejętność powiązania ich z innymi zjawiskami kultury oraz ujęcia w perspektywie komparatystycznej, historycznej, politycznej, kulturowej, itd. (K_U09). Student posiada umiejętności szerokiego patrzenia na wybrane problemy, przekraczającego granice kultur narodowych, a także wąsko zakreślonych dziedzin sztuki, zatem umie dostrzec powiązania między myślą społeczno-polityczną, naukami społecznymi i humanistyką (K_U06), dyskursem religijnym, prasowym i politycznym, oraz światem sztuki, w tym zwłaszcza literatury, filmu i – co na Bałkanach szczególnie ważne – muzyki (K_U01, 05). Studenci mają dostrzegać podobieństwa, analogie, przy zachowaniu świadomości różnic wynikających z odmiennych tradycji, kultur, historii, języków (K_U05, 06, 09, 10).

Student potrafi stosować odpowiednie narzędzia analityczne, które pomóc mu mają nie tylko w dalszych studiach, czy ewentualnie pracy naukowej (K_U10), ale które przyczynią się do zwiększenia potencjału absolwentów na rynku pracy – jako kompetentnych dziennikarzy, tłumaczy, analityków i ekspertów (K_U01, 05, 06),

Ważne także, by studenci potrafili rozpoznać i analizować różne typy pozaliterackich wytworów kultury (K_U20) oraz posiadali umiejętność formułowania opinii krytycznych o wytworach kultur bałkańskich na podstawie wiedzy naukowej doświadczenia oraz umiejętność prezentacji opracowań krytycznych w różnych formach i w różnych (K_U21), co może okazać się szczególnie istotne w ich przyszłej karierze zawodowej.

Celem zajęć jest wyrobienie interdyscyplinarnych umiejętności wśród studentów (K_U01, 05, 06, 10).

Ważne przy tym, by studenci posiadali pogłębioną umiejętność tworzenia wystąpień ustnych w języku polskim i/lub w języku/językach bałkańskich z wykorzystaniem podstawowych ujęć teoretycznych i rożnych źródeł (K_U12), na tematy związane z zajęciami, a także – co szczególnie istotne w przypadku studiów II stopnia – posiadali pogłębioną umiejętność argumentowania z wykorzystaniem poglądów innych badaczy oraz formułowania wniosków i tworzenia syntetycznych podsumowań (K_U13).


Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Student docenia tradycję i dziedzictwo kulturowe Bałkanów, ma świadomość odpowiedzialności za ich zachowanie (K_K05), a także systematycznie uczestniczy w działaniach na rzecz zachowania tegoż dziedzictwa (K_K06), np. poprzez zdobywanie wiedzy i jej propagowanie.

Dzięki kompetencjom językowym student jest przygotowany do sprawnego poruszania się w obrębie kultur bałkańskich (K_K08). W tym sensie student ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju, potrafi inspirować i organizować proces uczenia się innych osób (K_K01).

Efektem ma być niezbędna we współczesnym świecie kompetencja swobodnego poruszania się wśród problemów wielokulturowego świata.


Metody dydaktyczne:

Zajęcia opierają się na pracy z tekstami oraz innymi wytworami kultury (np. filmami, materiałami prasowymi, internetowymi), ich analizie i interpretacji.

Prowadzący zajęcia dokonuje ogólnego wprowadzenia w omawiany tekst/film/inny wytwór kultury, jego problematykę, tło kulturowo-polityczno-historyczne, na koniec zaś podsumowania (metoda podająca – przekazywanie wiedzy, a w ramach tego nauczanie pojęć i relacji między nimi, co w perspektywie komparatystycznej szczególnie istotne).

Najważniejsze jest zaangażowanie studentów i wypracowanie umiejętności analizy i interpretacji tekstów i innych wytworów kultury, przedstawiania krótkich prezentacji na zadany temat, a także prowadzenia sporów i dyskusji. Ważne zatem są następujące metody: praca z tekstem i innymi wytworami kultury; dyskusja dydaktyczna związana z lekturą czy innym dziełem, realizacja zadań powierzonych przez prowadzącego, jak i w danej grupie (np. praca z szeroko rozumianym tekstem kultury w grupie); praca samodzielna studentów, zwłaszcza w zakresie lektury tekstów i przygotowania prezentacji; komparatystyczne ujęcie wymaga metody poszukującej (twórcze rozwiązywanie problemów, stwarzanie sytuacji problemowych).


Metody dydaktyczne podające:

- opis
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące:

- biograficzna
- ćwiczeniowa
- seminaryjna
- studium przypadku

Skrócony opis:

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z wybranymi zagadnieniami literatur bałkańskich. Na zajęciach przyjęto perspektywę komparatystyczną – zakładającą porównanie wybranych literatur bałkańskich.

Pełny opis:

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z wybranymi zagadnieniami literatur bałkańskich. Na zajęciach przyjęto perspektywę komparatystyczną – zakładającą porównanie wybranych literatur bałkańskich. Idąc tropem wyznaczonym przez Edwarda Saida w książce pt. Orientalizm, przeniesiono podobne sposób analizowania literatury w odniesieniu do Bałkanów. Traktowane są więc one w sposób dyskursywny – jako konstrukt zarówno narodów zamieszkujących Bałkany, jak również Europy Zachodniej. Jednakże nie ograniczono się do tego, lecz wprowadzono idee systemu(-)świata, jako alternatywny dla dominującej we współczesnej bałkanistyce kulturoznawczej perspektywy postkolonialnej. Przygotowując program zajęć wzięto pod uwagę odbyte przez studentów zajęcia z historii literatury oraz kultury, a także znajomość przez nich określonych języków bałkańskich, zarówno słowiańskich, jak i niesłowiańskich. Główną uwagę skierowano na literatury południowosłowiańskie.

Zajęcia podzielono na dwie części. Część pierwsza składa się z przypomnienia zagadnień związanych z koncepcją orientalizmu E. Saida, oraz szczegółową analizą dwóch najważniejszych użyć tej koncepcji w kontekście bałkańskim: M. Todorovej i B. Jezernika. Tym dwóch pozycjom poświęcono na zajęciach wiele uwagi i szczegółowej analizy, ich całościowa lektura jest zatem niezbędna. Część druga zajęć składa się z użyć ww. wypracowanych narzędzi analityczno-interpretacyjnych do literatur, dyskursów, szeroko rozumianych tekstów kultury, pochodzących z trzech tradycji (podział czysto heurystyczny, mający charakter dydaktyczny): (1) Zachodu, (2) Polski, (3) Bałkanów. Ta potrójna optyka pozwala dostrzec działanie siły bałkanizacji na różnych poziomach, w różnych kontekstach, obowiązywanie (auto)stereotypów na poziomie różnych wypowiedzi kulturowych. Ważne są wszakże w drugiej części zajęć dwie sprawy: (1) to studenci na początku zajęć proponują listę tekstów kultury – zgodnie z przedstawionym trójpodziałem, które następnie wspólnie są wybierana i czytane, (2) pomimo tytułu zajęć dot. literatur bałkańskich, zgodnie ze zmianami paradygmatów we współczesnej humanistyce, zwłaszcza zaś w komparatystyce literackiej (czy raczej literacko-kulturowej) czy studiach kulturowych (i kulturoznawstwie), literatura jest tutaj rozumiana szeroko i często wchodzi w dyskusję z innymi dyskursami kultury. Ważne wszakże, że obowiązywanie bałkanizujących kalek i schematów myślowych przekracza granice medialne, dyskursywne, tekstowe.

Literatura:

Na literaturę składa się literatura podstawowa, zaś szczegółowy dobór lektur i filmów obowiązujących na zajęciach (w drugiej ich części) zostanie dokonany na pierwszych spotkaniach na podstawie propozycji samych studentów. Proponowane pozycje są dostępne w bibliotekach UMK, Internecie, zaś w niektórych wypadkach – u prowadzącego zajęcia.

Wybrana literatura przedmiotu:

Balcer, Adam

2002 Istria – bunt Ilirów, „Gazeta Wyborcza”, z dnia 26 czerwca 2002 roku.

Bobrownicka, Maria

1995 Narkotyk mitu. Szkice o świadomości narodowej i kulturowej Słowian zachodnich i południowych, Kraków: Universitas.

2003 Pogranicza w centrum Europy. Slavica, Kraków: Universitas

2006 Patologie tożsamości narodowej w postkomunistycznych krajach słowiańskich. Uwagi o genezie i transformacjach kategorii tożsamości, Kraków: Universitas.

Cardini Franco

2006 Europa a islam. Historia nieporozumień, przeł. B. Bielańska, Kraków: WUJ.

Dąbrowska-Partyka Maria

1988 Poetyka i polityka. Proza serbskiej lewicy międzywojennej, Kraków-Wrocław: PWN.

1999 Teksty i konteksty. Awangarda w kulturze literackiej Serbów i Chorwatów, ss. 212, Kraków 1999.

2003 Świadectwa i mistyfikacje. Przed i po Jugosławii, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

2004 Literatura pogranicza, pogranicza literatury, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

2005 /red./, W poszukiwaniu nowego kanonu. Reinterpretacja tradycji kulturalnej w krajach postjugosłowiańskich po 1995 roku, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

2009 /red./, Kultury słowiańskie między postkomunizmem a postmodernizmem. 1989-2004, Kraków: WUJ.

Felczak, Wacław i Tadeusz Wasilewski

1985 Historia Jugosławii, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich. Wydawnictwo.

L. Gandhi, Teoria postkolonialna: wprowadzenie krytyczne, tłum. J. Serwański, posł. E. Domańska, Poznań 2008.

Gellner, Ernest

1991 Narody i nacjonalizm, przeł. Teresa Hołówka, Warszawa: PIW.

Halili Rigels

2012 Naród i jego pieśni. Rzecz o oralności, piśmienności i epice ludowej wśród Albańczyków i Serbów, Warszawa: WUW.

Hroch, Miroslav

2003 Małe narody Europy. Perspektywa historyczna, przeł. Grażyna Pańko, Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo.

Janaszek-Ivaničková, Halina

2005 /red./, Literatury słowiańskie po roku 1989. Nowe zjawiska, tendencje, perspektywy, tom I, Transformacja, Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.

Jezernik, Božidar

2007 Dzika Europa. Bałkany w oczach zachodnich podróżników, przeł. P. Oczko, przedmowa J.M. Halpern, Kraków: Universtas.

Juda Celina

2009 /red./, Słowiańskie diaspory. Studia o literaturze emigracyjnej, Kraków: WUJ.

Koch Magdalena

2007 …kiedy dojrzejemy jako kultura… Twórczość pisarek serbskich na początku XX wieku (kanon – genre – gender), Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Kola Adam F.

2011 Europa w dyskursie polskim, czeskim i chorwackim. Rekonfiguracje krytyczne, Toruń: UMK.

Kornhauser, Julian

2001 Świadomość regionalna i mit odrębności (o stereotypach w literaturze serbskiej i chorwackiej), Kraków: Scriptum.

Kraskowska Ewa

2005 /red./, Literatury słowiańskie po roku 1989. Nowe zjawiska, tendencje, perspektywy, tom II, Feminizm, Warszawa: Kolor Plus

Krleža, Miroslav

1939 Chorwacki bóg Mars, przeł. Władysław Gluck, Halina Siennicka, przedmowa Juljusz Benešić, Warszawa: Instytut Wydawniczy „Bibljoteka Polska”.

1984 Dzienniki i eseje, wyboru dokonał Jan Wierzbicki, tłumacze różni, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie.

Magris, Claudio

1999 Dunaj, przeł. Joanna Ugniewska, Anna Osmólska-Mętraak, Warszawa: Czytelnik.

Matvejević, Predrag

2003 Brewiarz śródziemnomorski, przeł. Danuta Cirlić-Straszyńska, wprowadzenie Claudio Magris, Sejny: Pogranicze.

2004a Trzeba było poczekać na Europę, przeł. Dorota Jovanka Ćirlić, „Gazeta Wyborcza”, z dnia 19 stycznia 2004 roku.

Norris Harry T., 1993, Islam in the Balkans. Religion and Socity between Europe and the Arab World, Columbia: University of South Carolina Press.

Nostalgia. Eseje o tęsknocie za komunizmem

2002 red. F. Modrzejewski, M. Sznajderman, Wołowiec: Czarne.

Pavličević, Dragutin

2004 Historia Chorwacji, przeł. Łucja Danielewska, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Pieniążek-Marković, Krystyna i Goran Rem, Bogusław Zieliński

2005 /red./, Widzieć Chorwację. Panorama literatury i kultury chorwackiej. 1990-2005, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Rapacka, Joanna

1995 Godzina Herdera. O Serbach, Chorwatach i idei jugosłowiańskiej, Warszawa: Energeia.

1997 Leksykon tradycji chorwackich, Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.

2002 Śródziemnomorze. Europa Środkowa. Bałkany. Studia z literatur południowosłowiańskich, /red./ Maria Dąbrowska-Partyka, Kraków: Universitas.

Said, Edward

1991 Orientalizm, przeł. Witold Kalinowski, wstęp Zdzisław Żygulski jun., Warszawa: PIW.

Skowronek, Jerzy i Mieczysław Tanty, Tadeusz Wasilewski

1977 Historia Słowian południowo-zachodnich, Warszawa: PWN.

Szwat-Gyłybowa Grażyna

2005 Haeresis bulgarica w bułgarskiej świadomości kulturowej XIX i XX wieku, Warszawa: SOW.

2011 Leksykon tradycji bułgarskiej, Warszawa: SOW.

Tanty, Mieczysław

2003 Bałkany w XX wieku. Dzieje polityczne, Warszawa: Książka i Wiedza.

Thompson, Ewa M.

2000 Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm, przeł. Anna Sierszulska, Kraków: Universitas.

Todorova, Maria

2008 Bałkany wyobrażone, przeł. Piot Szymor, Magdalena Budzińska, Wołowiec: Czarne.

Ugrešić, Dubravka

1998 Kultura kłamstwa (eseje antypolityczne), przeł. Danuta Cirlić-Straszyńska, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.

Zieliński Bogusław

1998 Serbska powieść historyczna. Studia nad źródłami, ideami i kierunkami rozwoju, Poznań: Wyd. UAM.

2008 red., Tradycje pogranicza i przestrzeganie tradycji. Od komunizmu do postmodernizmu i postkolonializmu, Poznań: Wyd. UAM.

2008a Obraz Słowiańszczyzny południowej w polskim dyskursie publicznym III Rzeczpospolitej (po 1989 roku), [w:] tenże, red., Tradycje pogranicza i przestrzeganie tradycji. Od komunizmu do postmodernizmu i postkolonializmu, Poznań: Wyd. UAM, s. 35-50.

Žižek, Slavoj

2001 Przekleństwo fantazji, przeł. Adam Chmielewski, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Metody i kryteria oceniania:

Podstawą do zaliczenia będą: uczestnictwo i aktywność na zajęciach oraz – niezbędne do tego – przeczytane lektury. Efekty z zakresu wiedzy będą sprawdzane przez weryfikację przygotowanych prezentacji i przeczytanej ze zrozumieniem zadanej lektury na poszczególne zajęcia. Pod uwagę będą brane tutaj i oceniane umiejętności studentów z zakresu wskazanego w efektach kształcenia, w tym przede wszystkim dotyczące umiejętności i kompetencji społecznych. Te będą poddawane ciągłej ocenie w trakcie trwania zajęć stosownie do używanych metod dydaktycznych (np. praca z tekstem, w grupie, dyskusja, umiejętność korzystania z elementów wykładu w trakcie zajęć, itd.). Ważna w przypadku tych zajęć będzie również wiedza ogólna dot. Bałkanów i tamtejszych kultur, albowiem to studenci mają zaproponować wybór lektur i/lub filmów, które będą stanowiły podstawę drugiej części zajęć. Propozycje studentów, ich zaangażowanie w prezentację i uzasadnienie swoich wyborów, umiejętność argumentacji i perswazji, itd. także będą brane pod uwagę. Elementem zaliczenie będzie także do dwóch prace pisemne o objętości (1-2) stron, będące relacją uczestnictwa w zajęciach – recenzją dot. wybranego filmu/lektury, pisane „na gorąco”. Waga uczestnictwa w ocenie końcowej: 50%.

Nieobecności powyżej dwóch zajęć wymagają zaliczenia stosownego materiału przed przystąpieniem do końcowej rozmowy zaliczeniowej, po uzgodnieniu z prowadzącym przedmiot w trakcie konsultacji. Nieobecność na poziomie 50% zajęć uniemożliwia ich zaliczenie. Wyjątkiem są następujące sytuacje: w przypadku uzasadnionej niemożności uczestniczenia w zajęciach studenci posiadający indywidualną organizację lub tok studiów, a także przebywających w ramach wymiany międzynarodowej zagranicą, zobowiązani są do ustalenia formy zaliczenia zajęć przed ich rozpoczęciem lub w pierwszym okresie ich trwania.

Na zakończenie przewidziano rozmowę zaliczeniową z zakresu objętego programem zajęć, sprawdzającą przede wszystkim zdobytą wiedzę, lecz również posiadane umiejętności i kompetencje społeczne. Waga rozmowy zaliczeniowej w ocenie końcowej: 50%. Lista zagadnień obowiązujących studentów na rozmowie zaliczeniowej jest przygotowana i archiwizowana przez egzaminatora.

Do zaliczenia przedmiotu konieczne jest pozytywne zaliczenie obu komponentów (uczestnictwa i końcowej rozmowy zaliczeniowej).

Praktyki zawodowe:

Nd.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2017/18" (zakończony)

Okres: 2017-10-01 - 2018-02-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Agata Domachowska
Prowadzący grup: (brak danych)
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Konwersatorium - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-02-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Cychnerska, Adam Kola
Prowadzący grup: Adam Kola
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.