Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Gramatyka historyczna języka czeskiego

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2517-s1LS2Z-GHJC Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0231) Języki obce
Nazwa przedmiotu: Gramatyka historyczna języka czeskiego
Jednostka: Wydział Humanistyczny
Grupy: Przedmioty z języka czeskiego - II rok 1 semestr - lingwistyka stosowana s1
Punkty ECTS i inne: 2.00
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Brak.

Całkowity nakład pracy studenta:

Godziny realizowane z udziałem nauczycieli (30 godz.)

- udział w konwersatoriach – 30 godz.

Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta (20 godz.):

- przygotowanie do konwersatoriów – 10 godz.

- przygotowanie do kolokwiów – 6 godz.

- konsultacje i praca z nauczycielem akademickim – 4 godz.

Łącznie: 50 godz. (2 pkt. ECTS)


Efekty uczenia się - wiedza:

Student:

W1 – orientuje się w wybranych zagadnieniach warunkujących rozwój języka i piśmiennictwa czeskiego (do i od XV w.) oraz w wybranych zagadnieniach historyczno-językowych w wymiarze międzykulturowym [K_W01, K_W11]

W2 – posiada podstawowe wiadomości z zakresu historii kształtowania się czeskiego systemu fonetycznego (wokalicznego i konsonantycznego), graficznego oraz fleksyjno-składniowego (w ramach imiennych i werbalnych części mowy), a także leksykalnego (w ramach ważniejszych kwestii dotyczących sposobów „bogacenia” się słownictwa na przestrzeni wieków), z uwzględnieniem specyficznych cech gwarowych [K_W01, K_W11]

W3: zna zasady przekładoznawstwa [K_W13]

W4 – zna podstawową terminologię i metodologię badań językoznawstwa diachronicznego, a także powiązania filologii z historią, oraz podstawową literaturę językoznawczą dotyczącą czeskiego obszaru kulturowego [K_W03, K_W06, K_W07]


Efekty uczenia się - umiejętności:

Student:

U1 – potrafi wyszukiwać i użytkować materiał teoretyczny potrzebny do wykonania konkretnych, zleconych przez prowadzącego, analiz praktycznych (w szczególności z zakresu przemian w czeskim systemie wokalicznym, konsonantycznym, fleksyjno-składniowym) [K_U01, K_U07];

U2 – rozumie treści opracowań w języku czeskim dotyczących przerabianych zagadnień [K_U02, K_U20];

U3 – identyfikuje literackie i gwarowe formy fonetyczno-graficzne, fleksyjno-składniowe oraz słownictwo, odnosząc odzwierciedlone w nich zjawiska/procesy do odpowiedniego czasu historycznego i terytorium dialektycznego [K_U01, K_U06]

U4 – przygotowuje prezentacje/referaty na zadany temat [K_U06, K_U07]


Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Student:

K1 – ma świadomość poziomu swojej dotychczasowej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju [K_K01].



Metody dydaktyczne:

Konwersacja z elementami wykładu/pokazu multimedialnego; analiza wyselekcjonowanych form/fragmentów tekstu pochodzących z zabytków z różnych okresów rozwoju języka czeskiego pod kątem odzwierciedlonych w nich zmian historycznojęzykowych.



Metody dydaktyczne eksponujące:

- pokaz

Metody dydaktyczne podające:

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa
- klasyczna metoda problemowa
- referatu

Skrócony opis:

Celem kształcenia w ramach konwersatoriów z Gramatyki historycznej języka czeskiego (II r. lingwistyki stosowanej; studia dzienne 1. st.; 30 godz.) jest zdobycie przez studentów podstawowej wiedzy teoretycznej na temat zmian historycznych na płaszczyznach: graficzno-fonetycznej/fonologicznej, fleksyjno-składniowej, leksykalnej, w okresie najstarszym (od początków piśmiennictwa czeskiego) i nowszym (do XXI w.), zapoznanie studentów ze specyficznymi cechami gwarowymi czeskiego obszaru językowego, a także ze społeczno-politycznymi i religijnymi uwarunkowaniami powstania i rozwoju piśmiennictwa czeskiego; ponadto nabycie przez studentów umiejętności dokonywania praktycznych analiz tekstów, reprezentujących różne okresy w rozwoju języka czeskiego, pod kątem odzwierciedlonych w nich przemian historycznojęzykowych; przedmiot kończy się zaliczeniem z oceną po semestrze 3.

Pełny opis:

1. Wprowadzenie do gramatyki historycznej języka czeskiego [przedmiot i zadania gramatyki historycznej; metodologia badań historycznojęzykowych; genetyczna i typologiczna klasyfikacja języka czeskiego; język czeski wśród języków słowiańskich – cechy wspólne północnosłowiańskie; cechy wspólne zachodniosłowiańskie; cechy łączące język czeski z językami południowosłowiańskimi; specyficzne cechy czeskie; czescy gramatycy – wybór].

2. Piśmiennictwo czeskie – przegląd ogólny [społeczno-polityczne i religijne początki piśmiennictwa; najstarsze i późniejsze zabytki języka czeskiego; czeskie „wtręty” w zabytkach łacińskich; pierwsze czeskie teksty ciągłe; teksty cerkiewnosłowiańskie redakcji czeskiej; nowsze piśmiennictwo czeskie – wybrane przykłady].

3. Ewolucja systemu fonetycznego i fonologicznego – wokalizm i konsonantyzm [zmiany historyczne w zakresie: jerów, samogłosek nosowych, jat’, sonantów, grup przestawkowych; przegłosy samogłosek; zmiany akcentowo-iloczasowe; jakościowe przekształcenia samogłosek długich; zmiany w zakresie spółgłosek: g ≥ h, ŕ ≥ ř, rozwój l i ĺ, dyspalatalizacja spółgłosek wargowych i przedniojęzykowych; rozwój połączeń šč, žǯ, št’, žd’; wybrane dialektyczne cechy fonetyczne].

4. Ewolucja systemu fleksyjno-składniowego [przegląd głównych zmian w zakresie fleksji imiennej (rzeczownika, zaimka, przymiotnika, liczebnika); przegląd głównych zmian w zakresie fleksji werbalnej (czasu teraźniejszego; trybu oznajmującego, rozkazującego, warunkowego; czasów przeszłych i przyszłych; bezosobowych form czasownika); przykłady przekształceń w zakresie składni; wybrane dialektyczne cechy morfologiczne i składniowe].

5. Rozwój czeskiej ortografii [graficzno-ortograficzna specyfika zabytków piśmiennictwa czeskiego na przestrzeni wieków].

6. Rozwój czeskiego słownictwa [warstwa rodzima i obca; zapożyczenia różnych okresów (z uwzględnieniem kontaktów leksykalnych, w tym czesko-polskich/polsko-czeskich)].

Literatura:

a. podstawowa:

1. Fidlerová A. A., Dittmann R., Martínek F., Voleková K., Dějiny češtiny.pdf, 2013.

2. Komárek M., Dějiny českého jazyka, Brno 2012.

3. Kosek P., Historická mluvnice češtiny, I, Brno 2014.

4. Kosek P., Historická mluvnice češtiny – překlenovací seminář, Brno 2014.

5. Marešová H., Základy historické mluvnice češtiny s texty k rozboru, Olomouc 2008.

b. uzupełniająca:

1. Lamprecht A., Šlosar D., Bauer J., Historická mluvnice češtiny, Praha 1986.

2. Lehr-Spławiński T., Zarys gramatyki historycznej języka czeskiego, Łódź–Kraków 1957.

3. Lehr-Spławiński T., Kuraszkiewicz W., Sławski F., Przegląd i charakterystyka języków słowiańskich, Warszawa 1954.

4. Lehr-Spławiński T., Stieber T., Gramatyka historyczna języka czeskiego, I, Warszawa 1954.

5. Matla M., Czechy. Seria: Początki Państw, Poznań 2014.

6. Orłoś T. Z., Czeskie odrodzenie narodowe i językowe, Kraków 2000.

7. Siatkowska E., Rodzina języków zachodniosłowiańskich, Warszawa 1996.

8. Siatkowscy E. i J., Wybór tekstów staroczeskich, Warszawa 1988.

9. Skowronek J., Tanty M., Wasilewski T., Słowianie południowi i zachodni. VI – XX wiek, Warszawa 2005.

10. Szczepańska E., Cechy czeszczyzny okresu baroku a obecná čeština, Kraków 2004.

11. http://vokabular.ujc.cas.cz/default.aspx

Metody i kryteria oceniania:

Zaliczenie z oceną. Na końcową ocenę składa się ocenianie ciągłe – przygotowanie się do zajęć i aktywność na zajęciach [K_W01, K_W03, K_W06, K_W07, K_W11, K_W13; K_U01, K_U02, K_U06, K_U07, K_U20; K_K01], w tym przygotowanie i przedstawienie referatu na zadany temat [K_U06, K_U07], oraz ocena z jednego bądź dwóch kolokwiów [K_W01, K_W07, K_W11; K_U01; K_K01] Kolokwium/kolokwia – wymagany próg na ocenę: dostateczną – 60%, dostateczną plus – 70 %, dobrą – 80 %, dobrą plus – 90 %, bardzo dobrą – 96%-100%.

Praktyki zawodowe:

Nie dotyczy.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/21" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-02-21
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Sylwia Skuza, Arleta Szulc
Prowadzący grup: (brak danych)
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Celem kształcenia w ramach konwersatoriów z Gramatyki historycznej języka czeskiego (II r. lingwistyki stosowanej; studia dzienne 1. st.; 30 godz.) jest zdobycie przez studentów podstawowej wiedzy teoretycznej na temat zmian historycznych na płaszczyznach: graficzno-fonetycznej/fonologicznej, fleksyjno-składniowej, leksykalnej, w okresie najstarszym (od początków piśmiennictwa czeskiego) i nowszym (do XXI w.), zapoznanie studentów ze specyficznymi cechami gwarowymi czeskiego obszaru językowego, a także ze społeczno-politycznymi i religijnymi uwarunkowaniami powstania i rozwoju piśmiennictwa czeskiego; ponadto nabycie przez studentów umiejętności dokonywania praktycznych analiz tekstów, reprezentujących różne okresy w rozwoju języka czeskiego, pod kątem odzwierciedlonych w nich przemian historycznojęzykowych; przedmiot kończy się zaliczeniem z oceną po semestrze 3.

Pełny opis:

1. Wprowadzenie do gramatyki historycznej języka czeskiego [przedmiot i zadania gramatyki historycznej; metodologia badań historycznojęzykowych; genetyczna i typologiczna klasyfikacja języka czeskiego; język czeski wśród języków słowiańskich – cechy wspólne północnosłowiańskie; cechy wspólne zachodniosłowiańskie; cechy łączące język czeski z językami południowosłowiańskimi; specyficzne cechy czeskie; czescy gramatycy – wybór]. [z]

2. Piśmiennictwo czeskie – przegląd ogólny [społeczno-polityczne i religijne początki piśmiennictwa; najstarsze i późniejsze zabytki języka czeskiego; czeskie „wtręty” w zabytkach łacińskich; pierwsze czeskie teksty ciągłe; teksty cerkiewnosłowiańskie redakcji czeskiej; nowsze piśmiennictwo czeskie – wybrane przykłady]. [z]

3. Ewolucja systemu fonetycznego i fonologicznego – wokalizm i konsonantyzm [zmiany historyczne w zakresie: jerów, samogłosek nosowych, jat’, sonantów, grup przestawkowych; przegłosy samogłosek; zmiany akcentowo-iloczasowe; jakościowe przekształcenia samogłosek długich; zmiany w zakresie spółgłosek: g ≥ h, ŕ ≥ ř, rozwój l i ĺ, dyspalatalizacja spółgłosek wargowych i przedniojęzykowych; rozwój połączeń šč, žǯ, št’, žd’; wybrane dialektyczne cechy fonetyczne]. [s]

4. Ewolucja systemu fleksyjno-składniowego [przegląd głównych zmian w zakresie fleksji imiennej (rzeczownika, zaimka, przymiotnika, liczebnika); przegląd głównych zmian w zakresie fleksji werbalnej (czasu teraźniejszego; trybu oznajmującego, rozkazującego, warunkowego; czasów przeszłych i przyszłych; bezosobowych form czasownika); przykłady przekształceń w zakresie składni; wybrane dialektyczne cechy morfologiczne i składniowe]. [s]

5. Rozwój czeskiej ortografii [graficzno-ortograficzna specyfika zabytków piśmiennictwa czeskiego na przestrzeni wieków]. [z]

6. Rozwój czeskiego słownictwa [warstwa rodzima i obca; zapożyczenia różnych okresów (z uwzględnieniem kontaktów leksykalnych, w tym czesko-polskich/polsko-czeskich)]. [z]

[s] - preferowana (wynikająca z konieczności przeprowadzania przez studentów w ramach tej części zajęć konwersatoryjnych praktycznych analiz na żywo, pod bezpośrednim kierunkiem prowadzącego) forma stacjonarna; potrzebny materiał teoretyczny mógłby być przekazywany każdorazowo, z odpowiednim wyprzedzeniem poświęconych konkretnym analizom praktycznym zajęć stacjonarnych, zdalnie; w zależności od sytuacji dopuszcza się również, raczej częściową niż całkowitą, formę zdalną (tj. wymianę między blokami zajęć zdalnych i stacjonarnych);

[z] - możliwa (z uwagi na teoretyczny charakter tej części zajęć konwersatoryjnych) forma zdalna (z wykorzystaniem platformy Moodle/MS Teams).

Por. Wariant A oraz Wariant B i Wariant C, [w:] Zajęcia: Konwersatorium - Informacje wspólne dla wszystkich grup - Zakres tematów.

UWAGA! W cyklu 2020/2021Z obowiązuje Wariant D, tj. wszystkie konwersatoria z przedmiotu będą odbywały się zdalnie.

Literatura:

a. podstawowa:

1. Fidlerová A. A., Dittmann R., Martínek F., Voleková K., Dějiny češtiny.pdf, 2013.

2. Komárek M., Dějiny českého jazyka, Brno 2012.

3. Kosek P., Historická mluvnice češtiny, I, Brno 2014.

4. Kosek P., Historická mluvnice češtiny – překlenovací seminář, Brno 2014.

5. Marešová H., Základy historické mluvnice češtiny s texty k rozboru, Olomouc 2008.

b. uzupełniająca:

1. Lamprecht A., Šlosar D., Bauer J., Historická mluvnice češtiny, Praha 1986.

2. Lehr-Spławiński T., Zarys gramatyki historycznej języka czeskiego, Łódź–Kraków 1957.

3. Lehr-Spławiński T., Kuraszkiewicz W., Sławski F., Przegląd i charakterystyka języków słowiańskich, Warszawa 1954.

4. Lehr-Spławiński T., Stieber T., Gramatyka historyczna języka czeskiego, I, Warszawa 1954.

5. Matla M., Czechy. Seria: Początki Państw, Poznań 2014.

6. Orłoś T. Z., Czeskie odrodzenie narodowe i językowe, Kraków 2000.

7. Siatkowska E., Rodzina języków zachodniosłowiańskich, Warszawa 1996.

8. Siatkowscy E. i J., Wybór tekstów staroczeskich, Warszawa 1988.

9. Skowronek J., Tanty M., Wasilewski T., Słowianie południowi i zachodni. VI – XX wiek, Warszawa 2005.

10. Szczepańska E., Cechy czeszczyzny okresu baroku a obecná čeština, Kraków 2004.

11. http://vokabular.ujc.cas.cz/default.aspx

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2021/22" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2021-10-01 - 2022-02-27
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Sylwia Skuza, Arleta Szulc
Prowadzący grup: Arleta Szulc
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Celem kształcenia w ramach konwersatoriów z Gramatyki historycznej języka czeskiego (II r. lingwistyki stosowanej; studia dzienne 1. st.; 30 godz.) jest zdobycie przez studentów podstawowej wiedzy teoretycznej na temat zmian historycznych na płaszczyznach: graficzno-fonetycznej/fonologicznej, fleksyjno-składniowej, leksykalnej, w okresie najstarszym (od początków piśmiennictwa czeskiego) i nowszym (do XXI w.), zapoznanie studentów ze specyficznymi cechami gwarowymi czeskiego obszaru językowego, a także ze społeczno-politycznymi i religijnymi uwarunkowaniami powstania i rozwoju piśmiennictwa czeskiego; ponadto nabycie przez studentów umiejętności dokonywania praktycznych analiz tekstów, reprezentujących różne okresy w rozwoju języka czeskiego, pod kątem odzwierciedlonych w nich przemian historycznojęzykowych; przedmiot kończy się zaliczeniem z oceną po semestrze 3.

Pełny opis:

1. Wprowadzenie do gramatyki historycznej języka czeskiego [przedmiot i zadania gramatyki historycznej; metodologia badań historycznojęzykowych; genetyczna i typologiczna klasyfikacja języka czeskiego; język czeski wśród języków słowiańskich – cechy wspólne północnosłowiańskie; cechy wspólne zachodniosłowiańskie; cechy łączące język czeski z językami południowosłowiańskimi; specyficzne cechy czeskie; czescy gramatycy – wybór]. [z]

2. Piśmiennictwo czeskie – przegląd ogólny [społeczno-polityczne i religijne początki piśmiennictwa; najstarsze i późniejsze zabytki języka czeskiego; czeskie „wtręty” w zabytkach łacińskich; pierwsze czeskie teksty ciągłe; teksty cerkiewnosłowiańskie redakcji czeskiej; nowsze piśmiennictwo czeskie – wybrane przykłady]. [z]

3. Ewolucja systemu fonetycznego i fonologicznego – wokalizm i konsonantyzm [zmiany historyczne w zakresie: jerów, samogłosek nosowych, jat’, sonantów, grup przestawkowych; przegłosy samogłosek; zmiany akcentowo-iloczasowe; jakościowe przekształcenia samogłosek długich; zmiany w zakresie spółgłosek: g ≥ h, ŕ ≥ ř, rozwój l i ĺ, dyspalatalizacja spółgłosek wargowych i przedniojęzykowych; rozwój połączeń šč, žǯ, št’, žd’; wybrane dialektyczne cechy fonetyczne]. [s]

4. Ewolucja systemu fleksyjno-składniowego [przegląd głównych zmian w zakresie fleksji imiennej (rzeczownika, zaimka, przymiotnika, liczebnika); przegląd głównych zmian w zakresie fleksji werbalnej (czasu teraźniejszego; trybu oznajmującego, rozkazującego, warunkowego; czasów przeszłych i przyszłych; bezosobowych form czasownika); przykłady przekształceń w zakresie składni; wybrane dialektyczne cechy morfologiczne i składniowe]. [s]

5. Rozwój czeskiej ortografii [graficzno-ortograficzna specyfika zabytków piśmiennictwa czeskiego na przestrzeni wieków]. [z]

6. Rozwój czeskiego słownictwa [warstwa rodzima i obca; zapożyczenia różnych okresów (z uwzględnieniem kontaktów leksykalnych, w tym czesko-polskich/polsko-czeskich)]. [z]

[s] - preferowana (wynikająca z konieczności przeprowadzania przez studentów w ramach tej części zajęć konwersatoryjnych praktycznych analiz na żywo, pod bezpośrednim kierunkiem prowadzącego) forma stacjonarna; potrzebny materiał teoretyczny mógłby być przekazywany każdorazowo, z odpowiednim wyprzedzeniem poświęconych konkretnym analizom praktycznym zajęć stacjonarnych, zdalnie; w zależności od sytuacji dopuszcza się również, raczej częściową niż całkowitą, formę zdalną (tj. wymianę między blokami zajęć zdalnych i stacjonarnych);

[z] - możliwa (z uwagi na teoretyczny charakter tej części zajęć konwersatoryjnych) forma zdalna (z wykorzystaniem platformy Moodle/MS Teams).

Por. Wariant A oraz Wariant B i Wariant C, [w:] Zajęcia: Konwersatorium - Informacje wspólne dla wszystkich grup - Zakres tematów.

UWAGA! W cyklu 2020/2021Z obowiązuje Wariant D, tj. wszystkie konwersatoria z przedmiotu będą odbywały się zdalnie.

Literatura:

a. podstawowa:

1. Fidlerová A. A., Dittmann R., Martínek F., Voleková K., Dějiny češtiny.pdf, 2013.

2. Komárek M., Dějiny českého jazyka, Brno 2012.

3. Kosek P., Historická mluvnice češtiny, I, Brno 2014.

4. Kosek P., Historická mluvnice češtiny – překlenovací seminář, Brno 2014.

5. Marešová H., Základy historické mluvnice češtiny s texty k rozboru, Olomouc 2008.

b. uzupełniająca:

1. Lamprecht A., Šlosar D., Bauer J., Historická mluvnice češtiny, Praha 1986.

2. Lehr-Spławiński T., Zarys gramatyki historycznej języka czeskiego, Łódź–Kraków 1957.

3. Lehr-Spławiński T., Kuraszkiewicz W., Sławski F., Przegląd i charakterystyka języków słowiańskich, Warszawa 1954.

4. Lehr-Spławiński T., Stieber T., Gramatyka historyczna języka czeskiego, I, Warszawa 1954.

5. Matla M., Czechy. Seria: Początki Państw, Poznań 2014.

6. Orłoś T. Z., Czeskie odrodzenie narodowe i językowe, Kraków 2000.

7. Siatkowska E., Rodzina języków zachodniosłowiańskich, Warszawa 1996.

8. Siatkowscy E. i J., Wybór tekstów staroczeskich, Warszawa 1988.

9. Skowronek J., Tanty M., Wasilewski T., Słowianie południowi i zachodni. VI – XX wiek, Warszawa 2005.

10. Szczepańska E., Cechy czeszczyzny okresu baroku a obecná čeština, Kraków 2004.

11. http://vokabular.ujc.cas.cz/default.aspx

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.