Bezpieczeństwo międzynarodowe

Znajomość geografii świata oraz wydarzeń z bieżącej polityki międzynarodowej.

Udział w zajęciach 30 godzin. Konsultacje i praca indywidualna z nauczycielem akademickim - 5 godzin. Samodzielna, pogłębiona lektura i oglądanie rekomendowanych filmów - 20 godzin.

Razem 55 godzin.

- student ma uporządkowaną wiedzę na temat bezpieczeństwa międzynarodowego, szczególnie teorii bezpieczeństwa międzynarodowego (K_W03)

- student ma pogłębioną wiedzę na temat najważniejszych zagrożeń dla bezpieczeństwa międzynarodowego od czasu II wojny światowej (K_W03)

- student ma uporządkowaną wiedzę na temat strategii bezpieczeństwa ważnych graczy na arenie międzynarodowej, w tym NATO, UE, Stanów Zjednoczonych, Federacji Rosyjskiej, Chin, Niemiec i Francji (K_W03)

- student ma pogłębioną wiedzę na temat kluczowych zagrożeń dla bezpieczeństwa współczesnych państw i społeczeństw (K_W08)

- student potrafi wyszukiwać, selekcjonować, oceniać i przetwarzać informacje ze źródeł pisanych i elektronicznych oraz interpretować je z punktu widzenia problemów bezpieczeństwa międzynarodowego (K_U01)

- student potrafi wykorzystywać wiedzę teoretyczną z zakresu nauk o polityce, nauk o bezpieczeństwie oraz historii dla opisu i analizy problemów bezpieczeństwa międzynarodowego (K_U04)

- student potrafi zaplanować własną pracę nad projektem oraz współpracować w zespole projektowym przy zadaniach z zakresu prognozowania zagrożeń dla bezpieczeństwa międzynarodowego (K_U07)

- student potrafi prawidłowo i sprawnie zastosować normy prawa krajowego, europejskiego (unijnego) i międzynarodowego w celu rozwiązania konkretnych problemów z zakresu bezpieczeństwa międzynarodowego (K_U10)

- student jest gotów do samodzielnej i krytycznej oceny treści dotyczących bezpieczeństwa międzynarodowego (K_K01)

- wykład informacyjny (konwencjonalny)

- wykład problemowy

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład problemowy

- ćwiczeniowa
- klasyczna metoda problemowa
- projektu
- studium przypadku
- sytuacyjna

Przedmiot „Bezpieczeństwo międzynarodowe” analizuje logikę rywalizacji i współpracy między państwami w warunkach erozji ładu liberalnego i rosnącej wielobiegunowości. Punktem wyjścia są podstawowe pojęcia: bezpieczeństwo państwa, bezpieczeństwo międzynarodowe, dylemat bezpieczeństwa, odstraszanie, przymus i eskalacja. Omawiamy, jak realizm, liberalizm i konstruktywizm tłumaczą zachowania aktorów, a gdzie zawodzą w praktyce.

Zajęcia pokazują, dlaczego USA wciąż są rdzeniem architektury bezpieczeństwa Zachodu, ale jednocześnie mierzą się z przeciążeniem zobowiązań i presją Indo-Pacyfiku. Analizujemy Chiny jako konkurenta systemowego: strategię „anti-access/area denial”, presję na Tajwan oraz znaczenie technologii i łańcuchów dostaw. Rosja jest omawiana przez pryzmat wojny z Ukrainą, eskalacji konwencjonalno-jądrowej, instrumentów presji energetycznej i działań hybrydowych. UE oraz NATO rozpatrujemy jako aktorów „mocy regulacyjnej” „mocy geopolitycznej”.

Kurs wyjaśnia, jak powstają zagrożenia w systemie międzynarodowym oraz dlaczego państwa często wzmacniają bezpieczeństwo kosztem innych (dylemat bezpieczeństwa). Zaczynamy od „twardego kręgosłupa” analizy: interesy, potęga, geografia, technologia, instytucje i percepcje przywódców. Realizm pomaga uchwycić logikę rywalizacji wielkich mocarstw, liberalizm tłumaczy rolę instytucji i współzależności, a konstruktywizm pokazuje wagę norm i tożsamości. Zderzamy teorię z praktyką na studiach przypadków, bo w bezpieczeństwie „ładne modele” przegrywają z brutalną empirią. USA omawiamy jako gwaranta odstraszania w NATO i filar bezpieczeństwa euroatlantyckiego, z jednoczesnym przesunięciem priorytetów na Indo-Pacyfik. Analizujemy amerykańskie instrumenty: sojusze, projekcję siły, kontrolę technologii, sankcje i przewagę w domenie kosmicznej. Chiny przedstawiamy jako aktora, który łączy presję wojskową z ekonomią polityczną (inwestycje, uzależnienia, standardy technologiczne). Omawiamy rywalizację USA–Chiny jako oś systemową: Tajwan, Morze Południowochińskie, przewagi technologiczne (AI, półprzewodniki) i bezpieczeństwo morskich szlaków handlowych. Rosję analizujemy jako państwo rewizjonistyczne operujące w logice eskalacji i „zarządzania ryzykiem” poprzez groźby nuklearne oraz masę konwencjonalną. Wojna przeciw Ukrainie jest kluczowym laboratorium współczesnej wojny wyniszczającej: artyleria, logistyka, obrona powietrzna, drony, rozpoznanie i adaptacja. Omawiamy też wnioski strategiczne dla Europy: odporność przemysłowa, zapasy amunicji, mobilizacja i gotowość do długotrwałego konfliktu. UE przedstawiamy realistycznie: ma ograniczenia wojskowe, ale ogromną siłę w regulacjach, finansowaniu i narzędziach gospodarczych. W praktyce badamy WPBiO, PESCO, Europejski Fundusz Obronny, współpracę UE–NATO oraz debatę o „strategicznej autonomii” (co to znaczy i czego nie znaczy). Łączymy bezpieczeństwo z ekonomią: energia, infrastruktura krytyczna, surowce strategiczne i kontrola łańcuchów dostaw. Wprowadzamy bezpieczeństwo hybrydowe: cyberataki, sabotaż, operacje wpływu, manipulacja informacją, presja migracyjna i szantaż ekonomiczny. Pokazujemy, jak mierzyć skuteczność odstraszania i kiedy przymus (coercion) działa, a kiedy prowadzi do eskalacji. Uczymy analizy eskalacyjnej: progi, sygnały, „drabina eskalacyjna” i rola niepewności w kalkulacjach strategicznych. Zrktyka jest omawiana jako region, w którym zmiana klimatu redukuje bariery geograficzne, a to podnosi znaczenie militarnych zdolności, rozpoznania i logistyki. Analizujemy Arktykę w czterech wymiarach: rywalizacja NATO–Rosja, ambicje Chin jako „near-Arctic state”, bezpieczeństwo szlaków i zasobów oraz governance po osłabieniu współpracy.

Omawiamy bezpieczeństwo morskie i powietrzne w Północnym Atlantyku i rejonie GIUK jako kluczowe dla wsparcia Europy przez USA. Wprowadzamy domenę kosmiczną: satelity rozpoznawcze, łączność, nawigacja i konsekwencje ich utraty dla prowadzenia wojny. Porządkujemy pojęcia „wojny informacyjnej” i propagandy, pokazując metody analizy narracji i weryfikacji faktów. Kurs stawia na warsztat: mapowanie interesów, analiza zdolności, tworzenie scenariuszy i ocena polityk publicznych w warunkach niepewności. Studenci nauczą się budować krótkie noty analityczne (policy briefs) i argumentować na podstawie danych, a nie intuicji.

Efektem końcowym jest zdolność do oceny ryzyk i szans w kluczowych teatrach strategicznych: Europa–Ukraina, Indo-Pacyfik, Arktyka oraz przestrzeń techno-gospodarcza.

1) Roman Kuźniar (red.) i in., Bezpieczeństwo międzynarodowe, Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2022.

2) Przemysław Żurawski vel Grajewski, Bezpieczeństwo międzynarodowe. Wymiar militarny, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2021.

3) Marek Budzisz, Wszystko jest wojną. Rosyjska kultura strategiczna, (wyd. Zona Zero – dystrybucja m.in. Profinfo), 2022.

4) Ośrodek Studiów Wschodnich (OSW), Raport OSW: (Nadal można) wygrać wojnę z Rosją, Raport OSW W 10/2024, 2024 (PDF).

5) Piotr Szymański (OSW), Polarny kwartet NATO. USA, Kanada, Dania i Norwegia w Arktyce, Raport OSW W 3/2023, 2023 (PDF).

6) Krzysztof Kaczmarek, Arktyka w systemie bezpieczeństwa międzynarodowego, CeDeWu, 2025.

7) Jan Pomorski, Wspólna polityka obronna i bezpieczeństwa UE (Raport 1/2024), Instytut Europy Środkowej, 2024

8) Marcin Terlikowski, Marek Madej, Wspólna Polityka Bezpieczeństwa i Obrony UE w 2023 r.: wsparcie dla Ukrainy szansą (niepewną) na skok integracyjny (w przemyśle), 2024

9) Krzysztof Cebul, Jarosław Drozd (red.), Wojna rosyjsko-ukraińska. Refleksje z przyfrontowej Polski, Wydawnictwo Naukowe UKSW, 2025

10) Raport, Technologiczna wojna światów. Rywalizacja USA i Chin o globalne przywództwo, 2024 (PDF).

------------- uzupełniająca -----------------

11) Williams, Paul D.; McDonald, Matt (eds.). Security Studies: An Introduction. 4th ed. Routledge, 2023.

12) Collins, Alan (ed.). Contemporary Security Studies. 6th ed. Oxford University Press, 2022.

13) Hough, Peter. Understanding Global Security. 5th ed. Routledge, 2023.

Egzamin pisemny: do omówienia pięć zagadnień. Ocena pozytywna w zależności od wypowiedzi pisemnej (minimum poprawna charakterystyka trzech zagadnień).