Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Astronomia pozagalaktyczna

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 0800-ASPOGAL Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0530) Nauki fizyczne nieokreślone dalej
Nazwa przedmiotu: Astronomia pozagalaktyczna
Jednostka: Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.00
Język prowadzenia: polski
Całkowity nakład pracy studenta:

- godziny realizowane z udziałem nauczycieli: 30h

- czas poświęcony na pracę indywidualną potrzebny do pomyślnego zaliczenia przedmiotu: 30h

- czas wymagany do przygotowania się i uczestnictwa w procesie oceniania: 30h

Efekty uczenia się - wiedza:

Po zakończeniu zajęć z przedmiotu "Budowa i ewolucja wszechświata I" student (między innymi):

W1 - posiada pogłębioną wiedzę z obszarów fizyki ściśle powiązanych z astronomią (K_W01),

W2 - zna procesy fizyczne zachodzące w gwiazdach, galaktykach, ośrodku międzygwiazdowym i międzygalaktycznym, posiada pogłębioną wiedzę w zakresie budowy i ewolucji układów planetarnych, gwiazd, galaktyk, wszechświata (K_W03),

W3 - rozumie koncepcję "wszechświata wyspowego" i zna obserwacyjne dowody na jej słuszność (przyczynek do K_W03),

W4 - zna metody wyznaczania największych w przyrodzie, tj. "kosmologicznych" odległości (przyczynek do K_W03),

W5 - zna własności galaktyk eliptycznych i spiralnych i związek ewolucyjny między tymi klasami obiektów (przyczynek do K_W03),

W6 - rozumie rolę supermasywnych czarnych dziur w odniesieniu do morfologii galaktyk (przyczynek do K_W01 i K_W03),

W7 - zna metody szacowania mas galaktycznych supermasywnych czarnych dziur (przyczynek do K_W03),

W8 - zna mechanizm zjawiska soczewkowania grawitacyjnego wywołanego przez całe galaktyki oraz obserwowane efekty soczewkowania (przyczynek do K_W01 i K_W03),

W9 - rozumie pojęcie "galaktyki aktywne" i potrafi podać wszystkie widome oznaki aktywności (przyczynek do K_W01, K_W03, K_W04 i K_W06),

W10 - zna składniki aktywnego jądra galaktycznego (AGN) (przyczynek do K_W03),

W11 - wie, skąd się bierze emisja radiowa, optyczna i rentgenowska AGN-ów (przyczynek do K_W01 i K_W03),

W12 - wie, jak opisać ewolucję AGN-u i wyjaśnić powtarzalność aktywności (przyczynek do K_W01 i K_W03),

W13 - rozumie przyczynę efektu prędkości pozornie nadświetlnych w galaktykach aktywnych i wie, jak opisać ten efekt ilościowo (przyczynek do K_W01 i K_W03),

W14 - wie, jak wyjaśnić efekty wynikłe z orientacji AGN-u względem obserwatora, np. efekt Lainga-Garringtona (przyczynek do K_W01 i K_W03),

W15 - zna pełen schemat unifikacji galaktyk aktywnych (przyczynek do K_W03 i K_W06).

Efekty uczenia się - umiejętności:

Po zakończeniu zajęć z przedmiotu "Budowa i ewolucja wszechświata I" student:

U1 - ma świadomość związku współczesnych badań wszechświata z rozwojem fizyki na poziomie fundamentalnym (K_U04),

U2 - umie naukowo wyjaśnić wyniki obserwacji obiektów pozagalaktycznych stosując formalizm matematyczny (przyczynek do K_U01),

U3 - umie poprawnie posługiwać się terminologią astronomiczną z zakresu wykładu,

U4 - potrafi pozyskiwać dodatkowe informacje z literatury anglojęzycznej, baz danych i innych źródeł w odniesieniu do zagadnień omawianych na wykładzie (przyczynek do K_U06 i K_U08).

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Po zakończeniu zajęć z przedmiotu "Budowa i ewolucja wszechświata I" student:

K1 - zna ograniczenia własnej wiedzy i rozumie potrzebę dalszego kształcenia (K_K01),

K2 - potrafi formułować opinie na temat współczesnych zagadnień astronomicznych (przyczynek do K_K04),

K3 - rozumie potrzebę popularnego przedstawiania laikom wybranych osiągnięć z astronomii pozagalaktycznej i kosmologii (przyczynek do K_K04).

Metody dydaktyczne podające:

- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Skrócony opis:

Wykład ten obejmuje szeroką klasę problemów związanych z obiektami wypełniającymi Wszechświat jako całość. Prezentuje on tzw. punkt widzenia obserwatora, a więc nacisk położony jest na zagadnienia klasyfikacji obiektów według ich własności i omówienie własności poszczególnych klas, a główna idea całego wykładu jest taka, by wychodząc z różnorodności, w końcu dojść do ich unifikacji i ewolucji. Mniej więcej połowę semestru zajmuje omówienie szerokiego spektrum zagadnień dotyczących aktywnych jąder galaktyk (AGN).

Pełny opis:

Wykład ten obejmuje szeroką klasę problemów związanych z obiektami wypełniającymi Wszechświat jako całość. W odróżnieniu jednak od typowego wykładu z kosmologii, czyli wykładu "Budowa i ewolucja Wszechświata II", odznacza się tym, iż prezentuje tzw. punkt widzenia obserwatora, a więc nacisk położony jest na zagadnienia klasyfikacji obiektów według ich własności i omówienie własności poszczególnych klas, a główna idea całego wykładu jest taka, by wychodząc z różnorodności, w końcu dojść do ich unifikacji i ewolucji.

Na początku omawiany jest rozwój pojęć na temat, czy Wszechświat kończy się na Galaktyce: od idei tzw. Wszechświata wyspowego Kanta poprzez "Wielką Debatę" Curtis-Shapley do odkrycia przez Hubble'a ucieczki galaktyk. Następnie podane są systemy klasyfikacji galaktyk i przegląd własności galaktyk eliptycznych i spiralnych. Potem dokonany zostaje przegląd układów galaktyk (pary, grupy, gromady, supergromady). Podane zostają kryteria Abella dla gromad i omówiony skład gromad, ich dynamika i ciemna materia w gromadach.

Kolejny problem to wyznaczanie stałej Hubble'a. Zaprezentowana zostaje hierarchia tzw. wskaźników odległości i szczegółowo omówione są te z nich, które są stosowane do dzisiaj. W tym kontekście wspomniany jest HST Key Project. Następnie omówione zostają metody bezpośrednie tj. bez wskaźników odległości.

Pozostałe wykłady dotyczą przede wszystkim aktywnych jąder galaktyk (AGN) - stanowią one koło połowy semestru. Po przedstawieniu rysu historycznego (odkrycie galaktyk Seyferta, kwazarów itd.) przedstawiona zostaje obszerna charakterystyka poszczególnych klas AGN-ów. Następnie dokonany zostaje przegląd różnych rodzajów promieniowania AGN-ów: continuum (od radiowego po wysokoenergetyczne), Broad Line Region (BLR) i Narrow Line Region (NLR). Omówione zostaje także zjawisko ruchu pozornie nadświetlnego obserwowanego w dziedzinie fal radiowych. Na tej bazie obserwacyjno-teoretycznej zostaje pokazana unifikacja AGN-ów w oparciu o paradygmat supermasywnej czarnej dziury. W końcu poruszone zostają zagadnienia ewolucji AGN-ów.

Jeden wykład poświęcony jest soczewkowaniu grawitacyjnemu. To że soczewkowanie grawitacyjne omawiane jest właśnie na tym wykładzie, wynika z faktu, iż zjawisko to występuje w sposób najbardziej spektakularny i w największej skali wtedy, gdy "areną", na której się ono rozgrywa, jest przestrzeń międzygalaktyczna, a w roli obiektów soczewkujących i soczewkowanych występują całe galaktyki.

Metody i kryteria oceniania:

Egzamin ustny, który weryfikuje osiągnięcie efektów: W1-W15, U1-U4 i K1-K3

Praktyki zawodowe:

Nie ma.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2017/18" (zakończony)

Okres: 2017-10-01 - 2018-02-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Andrzej Marecki
Prowadzący grup: Andrzej Marecki
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-02-24
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Andrzej Marecki
Prowadzący grup: Andrzej Marecki
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-02-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Andrzej Marecki
Prowadzący grup: Andrzej Marecki
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/21" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-02-21
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Andrzej Marecki
Prowadzący grup: Andrzej Marecki
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2021/22" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2021-10-01 - 2022-02-27
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Andrzej Marecki
Prowadzący grup: Marcin Gawroński
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.