Paleografia ruska i neografia rosyjska

godziny realizowane z udziałem nauczyciela –35

czas poświęcony na prace indywidualną – 20 godzin

czas wymagany do przygotowania się i uczestnictwa w procesie oceniania – 20 godzin

W1: ma uporządkowaną wiedzę ogólną obejmującą terminologię, teorię i metodologię z zakresu archiwistyki i zarządzania dokumentacją, nauk o zarządzaniu i nauk historycznych - K_W03

W2: ma uporządkowaną chronologicznie i tematycznie wiedzę o historii i ustroju dawnych i współczesnych ziem polskich i jej powiązaniach z historią powszechną oraz o zjawiskach i procesach zachodzące w poszczególnych okresach historycznych - K_W10

W3: zna i rozumie zaawansowane metody analizy i interpretacji źródeł historycznych, ma pogłębioną wiedzę o kompleksowej naturze języka oraz złożoności jego znaczeń właściwych dla komunikacji społecznej - K_W14, K_W17

U1: umie samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać umiejętności badawcze właściwe dla archiwisty i specjalisty w zakresie zarządzania dokumentacją, łącząc metody i wiedzę z zakresu archiwistyki i zarządzania dokumentacją, nauk o zarządzaniu i nauk historycznych, kierując się wskazówkami opiekuna naukowego - K_U04

U2: potrafi rozpoznać różne rodzaje źródeł w języku ruskim i rosyjskim będących przedmiotem badania archiwistyki i zarządzania dokumentacją, nauk o zarządzaniu i nauk historycznych oraz przeprowadzić ich krytyczną analizę i interpretację - K_U06

U3: ma umiejętności językowe w zakresie przynajmniej jednego języka źródeł archiwalnych występujących na ziemiach polskich - K_U12

K1: dostrzega i formułuje problemy moralne i dylematy etyczne związane z własną i cudzą pracą, postępuje zgodnie z zasadami etyki - K_K03

K2: ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego (zwłaszcza archiwalnego) regionu, kraju, Europy; rozumie i dostrzega potrzebę jego promowania - K_K04

1. Metody dydaktyczne eksponujące:

- pokaz.

2. Metody dydaktyczne podające:

- opis,

- pogadanka.

3. Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa,

- dyskusja dydaktyczna,

- metoda przewodniego tekstu,

- praca z tekstem.

- opis
- pogadanka

- ćwiczeniowa
- laboratoryjna

Zajęcia maja na celu nabycie przez studentów praktycznej umiejętności odczytywania i tłumaczenia (w stopniu podstawowym) tekstów cyrylickich (starocerkiewnosłowiański, grażdanka) powstających na ziemiach polskich w okresie od XIV do XX w.

Alfabet starocerkiewnosłowiański, sięgający genezą drugiej połowy IX w., jest jednym z dwóch alfabetów słowiańskich. Drugi z nich, zwany głagolicą od początku używany był na bardzo ograniczonym obszarze i współcześnie praktycznie nie jest stosowany.

Teksty cyrylickie na ziemiach polskich stanowią spory odsetek źródeł pisanych zgromadzonych w zasobach archiwalnych i zbiorach bibliotecznych. Dlatego też absolwenci kierunku archiwistyka i zarządzanie powinni być przygotowani do pracy, na tego rodzaju materiałach. W okresie staropolskim cyrylica była rozpowszechniona na ziemiach ruskich i litewskich w kancelariach różnych instytucji życia publicznego (kancelarie grodzkie, ziemskie, trybunalskie, miejskie, kościelne i prywatne), jak również na ziemiach Korony, szczególnie wschodniej części, a przede wszystkim kancelarii królewskiej.

Nowsza odmiana cyrylicy, zwana powszechnie "grażdanką", pojawiła się powszechnie na ziemiach polskich wraz z administracją rosyjską od ddrugiej połowy XVIII w. i funkcjonowała od pewnego momentu jako język urzędowy do I wojny światowej. Stąd też duża część zachowanych źródeł archiwalnych z tego okresu wymaga znajomości języka rosyjskiego.

W trakcie zajęć studenci zapoznają się z tekstami cyrylickimi z okresu od XV do XX w., będącymi wytworem różnych kancelarii, reprezentujących większość typów urzędów i instytucji działających na ziemiach polskich tego okresu.

B. Czerepnin, Russkaja paleografia, Moskwa 1954

A. I. Grusza, Bielaruskaja kirilicznaja paleografija, Mińsk 2006

B. Horodyski, Podręcznik paleografii ruskiej, Kraków 1954

A.T. Nikołajewa, Russkaja paleografija. Uczebnoje posobije , Moskwa 1980;

K. Pietkiewicz, Cyrylica, Poznań 1996

K. Pietkiewicz, paleografia ruska, Warszawa 2015

S.A. Rejser, Russkaja paleografia nowego wriemieni - neografia, Moskwa, 1982

J. Wójtowicz, Początki pisma słowiańskiego, Poznań 2000

Przekazywanie tekstu źródła w formie ustnej lub pisemnej – W3, U2, U3

Praca pisemna (referat) – W1, W2, U1, U2, K2

Krótki sprawdzian sprawdzający znajomość słownictwa – U3

Kryteria oceniania sprawdzianu pisemnego:

- niedostateczny (2) – 0–49%,

- dostateczny (3) – 50–65%,

- dostateczny plus (3+) – 66–70%,

- dobry (4) – 71–85%,

- dobry plus (4+) – 86–90%,

- bardzo dobry (5) – 91–100%.