Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Dziedzictwo kulturowe Pomorza Gdańskiego i ziemi chełmińskiej

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 1202-H-DzKPGZCH-S1 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0222) Historia i archeologia
Nazwa przedmiotu: Dziedzictwo kulturowe Pomorza Gdańskiego i ziemi chełmińskiej
Jednostka: Instytut Historii i Archiwistyki
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.00
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Podstawowa wiedza o historii regionu na poziomie szkoły średniej

Rodzaj przedmiotu:

przedmiot obowiązkowy

Efekty kształcenia - wiedza:

Wiedza:


K_W04

Ma zaawansowaną, uporządkowaną chronologicznie i tematycznie wiedzę na temat historii i aktualnego stanu dziedzictwa kulturowego ziem chełmińsko-pomorskich.

K_W09

Rozumie relacje i zależności pomiędzy przeszłością a teraźniejszością dziedzictwa kulturowego oraz ich wpływ na świadomość i tożsamość współczesnych społeczności lokalnych analizowanych regionów

K_W15

Rozumie powiązania interdyscyplinarne historii z innymi naukami i obszarami nauk (a w szczególności z archeologią i historią sztuki). Rozumie zastosowania metod i narzędzi tych dyscyplin naukowych w pracy historyka i opisie dziedzictwa kulturowego ziemi chełmińskiej i Pomorza Gdańskiego

K¬_W21

Orientuje się w działalności i aktualnej ofercie współczesnych instytucji kultury upowszechniających i popularyzujących wiedzę historyczną w zakresie dziedzictwa kulturowego w regionie ziemi chełmińskiej i południowej części Pomorza Nadwiślańskiego.


Efekty kształcenia - umiejętności:

Umiejętności:


K_U01

Samodzielnie zdobywa i pogłębia wiedzę oraz doskonali umiejętności badawcze w zakresie dziedzictwa kulturowego regionu chełmińsko-pomorskiego

K_U03

Formułuje tematy badawcze w zakresie wybranych zagadnień dziedzictwa kulturowego ziemi chełmińskiej i Pomorza Gdańskiego

K_U06

Analizuje, interpretuje i wykorzystuje dla potrzeb własnych badań teksty historiograficzne, teksty źródłowe oraz budowle, artefakty i inne nośniki wiedzy i pamięci o dziedzictwie kulturowym regionu

K_U11

Potrafi zastosować różnorodne, nowoczesne metody i techniki prezentacji wyników badań własnych i cudzych dotyczących tematyki wybranych aspektów dziedzictwa kulturowego ziemi chełmińskiej i Pomorza Gdańskiego



Efekty kształcenia - kompetencje społeczne:

Kompetencje społeczne i personalne


K_K01

Dostrzega i formułuje problemy i potrzeby związane z koniecznością popularyzacją wiedzy historycznej o chełmińskim i pomorskim dziedzictwie kulturowym.

K_K02

Uznaje i szanuje odmienne od własnych postawy, wartości i światopogląd ukształtowane i kultywowane w obrębie kultury ludowej Borów Tucholskich i Kociewia oraz prowadzi polemikę z nimi w sposób etyczny i kulturalny

K_K03

Dąży do obiektywizmu w podejściu do przekazu historycznego o kulturze regionu i jego dziedzictwie kulturowym

K_K06

Docenia i szanuje tradycje oraz dziedzictwo historyczne i kulturowe regionu Pomorza Gdańskiego i ziemi chełmińskiej


Metody dydaktyczne:

Opis, opowiadanie, pogadanka, pokaz, prezentacja multimedialna (zdjęcia, film), dialog, dyskusja



Metody dydaktyczne eksponujące:

- pokaz

Metody dydaktyczne podające:

- opis
- opowiadanie
- pogadanka

Metody dydaktyczne poszukujące:

- klasyczna metoda problemowa

Skrócony opis:

Celem zajęć będzie zapoznanie studentów z dziedzictwem kulturowym na ziemiach południowej części Pomorza Nadwiślańskiego oraz terenach ziemi chełmińskiej wchodzących niegdyś w skład staropolskiej prowincji Prus Królewskich. Głównym przedmiotem zainteresowania będą pozostałości kulturowe minionych epok historycznych oraz zachowane dzieła architektury (budowle sakralne, rezydencjonalne, miejskie, obronne, gospodarcze) i sztuki (malarstwa, rzeźby, rzemiosła i drukarstwa) oraz zabytkowe mobilia i artefakty ujęte na tle historii poszczególnych ośrodków miejskich oraz całego regionu. Istotnym elementem będzie także analiza tradycyjnych jakości i wartości przekazywanych poprzez dorobek kultury ludowej istniejącej na omawianym regionie, a w szczególności borowiackiej i kociewskiej. Część zajęć zostanie również poświęcona problemowi współczesnej turystyki kulturowej oraz sposobom zachowania i popularyzacji dziedzictwa kulturowego w regionie Pomorza Gdańskiego.

Pełny opis:

1. Kulturowo-religijna specyfika terenów dawnych Prus Królewskich

2. Katedry w Chełmży, Pelplinie i Toruniu – świadectwa reorganizacji struktury kościelnej w regionie

3. Zabytki regionalnego budownictwa mieszczańskiego (urbanistyka, rynki, ratusze, kamienice)

4. Architektura i historia zamków krzyżackich na ziemi chełmińskiej i Pomorzu Gdańskim

5. Historyczne zespoły średniowiecznej zabudowy Starego i Nowego Miasta Torunia wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO

6. Wybrane rezydencje pałacowe (m. in. pałac Anny Wazówny w Brodnicy)

7. Dziedzictwo kulturowe Brodnicy, Chełmna, Świecia i Lubawy.

8. Miasta-twierdze: Toruń, Grudziądz, Chełmno – fortyfikacje nowożytne i nowoczesne w regionie pomorskim i chełmińskim

9. Akwedukt w Fojutowie i inne budowle hydrotechniczne z XIX w.

10. Mosty tczewskie jako przykład pruskiej infrastruktury drogowo-kolejowej XIX w.

11. Siedziby szlacheckie ziemi chełmińskiej i Pomorza Gdańskiego

12. Kultura ludowa regionu Borów Tucholskich i ziemi zaborskiej

13. Zachowane obiekty dawnej architektury gospodarczej – m. in. spichrze zbożowe Chełmna, Grudziądza i Torunia

14. Cymelia wśród rękopisów i starodruków w archiwach i bibliotekach regionu

15. Folklor kociewski i jego specyfika

16. Zabytkowe dzieła cechowego rzemiosła złotniczego w Toruniu

17. Skanseny i muzea w regionie chełmińsko-pomorskim

18. Golub – Gniew – Grudziądz. Rola odtwórstwa historycznego w regionalnej rekonstrukcji oblężeń, walk i bitew

19. Turystyka kulturowa w ziemi chełmińskiej i na Pomorzu Nadwiślańskim

Literatura:

Literatura:

Pomorze Nadwiślańskie. Problemy regionalizacji, pod red. Z. Jabłońskiego i A. Potoczka, Toruń 1992.

Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 11 (dawne województwo bydgoskie), pod red. Tadeusza Chrzanowskiego i Mariana Korneckiego, zeszytów

Kujawy i Pomorze. Region - społeczeństwo - kultura. T. 1, pod red. P. Petrykowskiego, A. Potoczka, Toruń 2002.

S. Salmonowicz, W staropolskim Toruniu (XVI-XVIII w.). Studia i szkice, Toruń 2005.

A. Błażejewska [et al.], Dzieje sztuki Torunia, Toruń 2009.

B. Mansfeld, Zespół zabytkowy Torunia, Warszawa 1983.

K. Kluczwajd, A. Skowroński, Toruń jest... jaki ? Wizja miasta zależy od Ciebie, Toruń 2010.

Historia i źródła fortyfikacji Twierdzy Toruń, pod red. M. Biskupa i L. Narębskiego, Toruń 2005.

Twierdza Toruń. Stan w latach dwudziestych XX wieku – dokumenty, opr. M. Giętkowski, Z. Karpus, W. Rezmer, Toruń 1998.

E. Gąsiorowski, Ratusz Staromiejski w Toruniu, Toruń 2004.

J. Domasłowski, J. Jarzewicz, Kościół Najświętszej Marii Panny w Toruniu, Toruń 1998.

K. Kluczwajd, Kościół św. Jakuba Apostoła w Toruniu. 700 lat świątyni (1309-2009), Toruń 2009.

L. Grzeszkiewicz-Kotlewska, L. Kotlewski, Kościół dominikański pw. św. Mikołaja w Toruniu, Toruń 1997.

Zabytki architektury i budownictwa Ziemi Tucholskiej, opr. J. Basta, J. Szwankowski, Bydgoszcz 2006.

W. Łęga, Ziemia chełmińska, Wrocław 1961.

J. Ciemnołoński, J. St. Pasierb, Pelplin-Wrocław 1978.

R. Ciecholewski, Skarby Pelplina, Pelplin 1999.

J. Pasierb, Pelplin i jego zabytki, Warszawa- Pelplin 1993.

M. Dorawa, Chełmżyńska katedra Świętej Trójcy, Kraków 2003.

Dzieje Chełmży, pod red. M. Wojciechowskiego, Chełmża 1994.

P. Birecki, Dzieje sztuki w Chełmży, Chełmża 2001.

J. Bieszk, Zamki państwa krzyżackiego w Polsce, Warszawa 2010.

Pomorze - portret regionu - tom monograficzny, pod red. B. Synaka i M. Kaczmarczyka, Warszawa 2010.

M. Zybura, Pomniki niemieckiej przeszłości. Dziedzictwo kultury niemieckiej na Ziemiach Zachodnich i Północnych Polski, Warszawa 1999.

Dzieje Chełmna. Zarys monograficzny, pod red. M. Biskupa, Warszawa 1987.

R. Gonia, T. Budzyński, Twierdza Chełmno, Świecie 2012.

T. Chrzanowski, M. Kornecki Chełmno, Wrocław 1991.

B. Mansfeld, Zespół zabytkowy Chełmna, Warszawa 1983.

W. Dokurno, M. Gessek, Kościół na Ziemi Chełmińskiej (w roku jubileuszu 750-lecia diecezji chełmińskiej), Toruń 1994.

Zamek w Grudziądzu w świetle badań archeologiczno-architektonicznych. Studia i materiały, pod red. M. Wiewióry, Toruń 2012.

Dzieje Grudziądza, T. 1, (do roku 1920), pod red. J. Danielewicza, Grudziądz 1992.

Zamek w Lubawie - dawniej i dziś, pod red. L. Kajzera, Lubawa 2001.

J. Śliwiński, Lubawa. Z dziejów miasta i okolic, Olsztyn 1982.

K. Rynkowski, Sanktuarium Matki Boskiej Lipskiej w Lipach k. Lubawy, Pelplin 2000.

Tuchola od pradziejów do współczesności, pod red. W. Jastrzębskiego i J. Szwankowskiego, Bydgoszcz ; Tuchola 2010.

Zabytkowy Most Tczewski. Konteksty, pod red. W. J. Affelta, Pelpin 2009.

J. Z. Polak, Impresje z ziemi michałowskiej, Ząbki 2009.

K. Moisan-Jabłońska, Brodnica, Warszawa 2006.

Brodnica - siedem wieków miasta, pod red. J. Dygdały, Brodnica 1998.

S. Jóźwiak, J. Trupinda, Krzyżackie zamki komturskie w Prusach. Topografia i układ przestrzenny na podstawie średniowiecznych źródeł pisanych, Toruń 2012.

M. Arszyński, Budownictwo warowne zakonu krzyżackiego w Prusach (1230-1454), Toruń 1995.

R. Sypek, Zamki i obiekty warowne Państwa Krzyżackiego. Cz. 1, Ziemia Chełmińska i Michałowska, Warszawa 1999.

Zamki krzyżackie - oferta turystyczna regionu. Konferencja - warsztaty 10-11 maja 2006 rok, Toruń 2006.

T. Jędrysiak, Turystyka kulturowa, Warszawa 2008.

Turystyka kulturowa a regiony turystyczne w Polsce, pod red. D. Orłowskiego i E. Puchnarewicz), Warszawa - Kraków 2010.

F. Biernacki, J. Milewski, Bedeker kociewski, Gdańsk 1986.

J. Łęgowski, Kaszuby i Kociewie. Język, zwyczaje, przesądy, podania, zagadki i pieśni ludowe w północnej części Prus Zachodnich, opr. D. Nadmorski, Gdańsk 2013.

M. Chudecki, J. Malinowski, Piękno przyrody, ludowej kultury i słowa. Śladami ks. dr. Bernarda Sychty po Ziemi Świeckiej (przewodnik historyczno-turystyczny), Osie 2007.

Zamki, pałace, dwory i ich mieszkańcy w regionie kujawsko-pomorskim, pod red. W. Rozynkowskiego, M. Strzeleckiej, m. Targowskiego, Toruń 2013.

Cymelia ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu. Rękopisy, stare druki. Wystawa zorganizowana z okazji Jubileuszu 50-lecia UMK w dniach 19-24 02 1995, opr. katalogu M. Strutyńska, Toruń 1995.

T. Chrzanowski, M. Kornecki, Złotnictwo toruńskie. Studium o wyrobach cechu toruńskiego od wieku XIV do 1832 roku, Warszawa 1988.

K. Szczepkowska-Naliwajek, Złotnictwo gotyckie Pomorza Gdańskiego, Ziemi Chełmińskiej i Warmii, Wrocław 1987.

W. J. Burszta, Teraz i wtedy. Tożsamość nasycana imitacją przeszłości, [w:] Dziedzictwo w akcji. Rekonstrukcja historyczna jako sposób uczestnictwa w kulturze, Warszawa 2012.

Metody i kryteria oceniania:

- konwersatorium

- obecność i aktywność na zajęciach

- referat dotyczący wybranego obiektu (zespołu obiektów) lub aspektu dziedzictwa kulturowego/kultury ludowej w regionie kujawsko-dobrzyńskim

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2017/18" (zakończony)

Okres: 2017-10-01 - 2018-02-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Laboratorium, 30 godzin, 8 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Adam Kucharski
Prowadzący grup: Adam Kucharski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (w trakcie)

Okres: 2018-10-01 - 2019-02-24
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Laboratorium, 30 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Adam Kucharski
Prowadzący grup: Paula Wydziałkowska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.