Dawne rzemiosła artystyczne

Ogólna orientacja w zakresie historii i historii sztuki.

przedmiot fakultatywny

Godziny realizowane z udziałem nauczycieli:

- udział w zajęciach - 75 godz. (3 ECTS)

Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta:

- przygotowanie do zajęć, czytanie lektury - 70

- przygotowanie do kolokwium - 30

Łącznie czas poświęcony na pracę indywidualną

- 100 godz. (4 ECTS)

Łącznie: 175 godz. (7 ECTS)

W1: Opisuje materiały i techniki stosowane w wybranych rzemiosłach artystycznych w ujęciu historycznym, (K_W01)

W2: Opisuje przekrojowo rozwój historyczny wybranych rzemiosł od antyku do XVIII wieku, gatunki, typy, wzornictwo, charakterystyczne dla danej epoki, (K_W01, K_W02)

W3: Opisuje historyczne zastosowanie tkanin, ceramiki i wyrobów innych rzemiosł artystycznych ze szczególnym naciskiem na ich funkcje w kreowaniu przestrzeni i oddziaływania estetycznego wnętrza na człowieka. (K_W01, K_W02)

W4: Charakteryzuje i opisuje najważniejsze dzieła rzemiosła artystycznego XV–XVIII w. (K_W02)

U1: Analizuje gatunek / typ, datować i nazywać dekoracje na wyrobach rzemiosła artystycznego. (K_U02)

U2: Analizuje najważniejsze dzieła rzemiosła artystycznego. (K_U02, K_U06)

U3: Analizuje wyroby innych rzemiosł i wykorzystuje wyniki analizy w kształtowaniu przestrzeni wnętrza w ujęciu historycznym. (K_U02)

K1: Jest gotów do krytycznej oceny poziomu swojej wiedzy – swych kompetencji i niedostatków, rozumie potrzebę ciągłego rozwoju naukowego i zawodowego, którego kierunki sam wyznacza. (K_K01)

K2: Jest gotów integrować nabytą wiedzę w zakresie wnętrz historycznych z pracą projektową i traktować dziedzictwo historyczne jako źródło inspiracji w przyszłej pracy twórczej. (K_K04)

K3: Dostrzega wagę dziedzictwa historycznego w trakcie realizacji własnych koncepcji twórczych związanych z adaptacją wnętrz historycznych. (K_K04)

Wykład konwersatoryjny, case study

- pokaz

- wykład konwersatoryjny

- studium przypadku

Przedmiot Dawne rzemiosła artystyczne obejmuje wprowadzenie do historii rzemiosł użytkowych, analizę materiałów i technik (m.in. złotnictwo, tkactwo, ceramika, snycerstwo), a także charakterystykę stylów rzemieślniczych w różnych epokach historycznych. Porusza zagadnienia symboliki, funkcji dekoracyjnej i użytkowej oraz ochrony i konserwacji dawnych dzieł. Program uwzględnia zajęcia praktyczne, takie jak warsztaty odtwarzające tradycyjne techniki, wizyty w muzeach oraz analizę przykładów rzemiosła z różnych regionów i okresów. Dodatkowo omawia wpływ dawnych technik na współczesną sztukę i design.

Przedmiot podzielny jest na trzy części:

Wstęp do historii rzemiosł artystycznych (15 godzin)

1. POJĘCIE RZEMIOSŁA ARTYSTYCZNEGO; terminologia; stosunek do architektury i sztuk plastycznych; rzeczy i przedmioty estetyczne.

2. Rzemiosło artystyczne WE WCZESNYM ŚREDNIOWIECZU V-X w.

3. Rozwój w XII w. – nowe zadania, nowe typy przedmiotów, wzrost ilościowy, nowe techniki; znaczenie odlewnictwa; obszar mozański i Lotaryngia, Dolna Saksonia, Dolna Nadrenia i inne ośrodki; włączenie ziem polskich.

4. Rzemiosło artystyczne DOBY GOTYKU

5. RENESANS I MANIERYZM, motywy klasyczne w dekoracji; Italia; Francja; Niderlandy; Niemcy płd.

6. Kształtowanie wnętrza mieszkalnego w XVII w.; wnętrza arystokratyczne i mieszczańskie; rozwój meblarstwa oraz ceramiki i szkła. Italia, Francja, Niderlandy, Niemcy, Polska

7. SZTUKA DWORSKA FRANCJI LUDWIKA XIV, wpływ na Europę, klasycyzujący barok.

8. REGENCJA, ROKOKO, KLASYCYZM – Francja i jej oddziaływanie na Europę; sztuka dworska i jej wpływ na inne warstwy społeczne; znaczenie meblarstwa; komfort i użyteczność.

Historia tkaniny artystycznej (30)

Lista tematów:

1.Podstawy TECHNIKI I MATERIAŁOZNAWSTWA, TERMINOLOGIA tkactwa i włókiennictwa od antyku do XVIII w.

2.TKANINA W STAROŻYTNOŚCI: włókna, gatunki, funkcje. 34 Starożytny Egipt, starożytna Grecja, starożytny Rzym, starożytna Persja. Tkaniny koptyjskie.

3. TKANINY WSCHODNIE W ŚREDNIOWIECZU: Tkaniny bizantyńskie. Produkcja tkanin w świecie muzułmańskim.

4.TKACTWO ZACHODNIE W ŚREDNIOWIECZU: włókna, gatunki tkactwa, ośrodki produkcji w ujęciu historycznym. Średniowieczne jedwabnictwo włoskie w ujęciu historycznym, z naciskiem na wzornictwo. CASE STUDY. Opona z Bayeux. CASE STUDY: Parament z Narbonne.

5. Rola tkanin w wystrojach wnętrz w późnym średniowieczu (studia w oparciu o źródła ikonograficzne i pisane). Niemieckie Bildteppiche XV wieku. Franko-flamandzkie tapiserie późnogotyckie. CASE STUDY: Apokalipsa z Angers. CASE STUDY: Spieleteppich z Norymbergi. CASE STUDY: seria Dama z jednorożcem i seria Polowanie na jednorożca.

6. JEDWABNICTWO NOWOŻYTNE w XVI–XVIII WIEKU. Ośrodki produkcji. Zastosowanie tkanin jedwabnych. Stylistyka wzornictwa.

7. TKANINY W WYSTROJACH WNĘTRZ XVII i XVIII WIEKU.

8. TAPISERIE XVI WIEKU. CASE STUDY: Arrasy wawelskie.

9. TAPISERIE XVII WIEKU.

Historia ceramiki (15)

Meble historyczne twarde i tapicerowane (15)

1. Początki MEBLARSTWA W STAROŻYTNOŚCI: Egipt, Grecja, Rzym

2. ŚREDNIOWIECZNE meble świeckie (wyposażenie wnętrz) i mobiliarz kościelny (armaria, stalle, szafy zakrystyjne).

3. Meblarstwo RENESANSOWE – typy, formy nowe techniki dekoracje.

4. Meblarstwo PÓŁNOCNE XVI i XVII w. CASE STUDY: szafa gdańska.

5. Style W MEBLARSTWIE BAROKU. Case STUDY: styl Louis XIII, CASE STUDY: Louis XIV.

6. ROKOKO W MEBLARSTWIE. CASE STUDY: Louis XV.

7. Styl „EMPIRE”.

Literatura podstawowa (wybrane fragmenty):

Historia rzemiosł:

• BOCHNAK Adam, PAGACZEWSKI Julian, Polskie rzemiosło artystyczne wieków średnich, Kraków 1959.

• HINZ Sigrid, Wnętrza mieszkalne i meble. Warszawa (wyd. oryg. Berlin 1980).

• HONOUR Hugh, FLEMING John, Penguin Dictionary of Decorative Arts, London 1980 (i nast. wydania).

• HUML Irena, Sztuka przedmiotu – przedmiot sztuki, Warszawa 2003.

• PILE John, Historia wnętrz. Warszawa 2006 (wyd. oryg. London 2000).

• SIENICKI Stefan, Wnętrza mieszkalne. Warszawa 1962

• SAMEK Jan, Polskie rzemiosło artystyczne. Średniowiecze. Warszawa: WAiF 2000.

Historia tkaniny

• FLEMMING Ernest, Tkanina. Ornamenty i wzory używane na tkaninach od czasów starożytnych do początków wieku XIX, Warszawa 1928.

• TURNAU Irena, Historia europejskiego włókiennictwa odzieżowego od XIII do XVIII w., Wrocław–Warszawa– Kraków–Gdańsk–Łódź 1987.

• WILKENS Leonie von, Die Textilen Künste. Von der Spätantike bis um 1500, München 1991 (materiał ilustracyjny).

• ZIOMECKI Juliusz, Techniki tkactwa artystycznego, Wrocław 1952.

Tkaniny jedwabne

• NAHLIK Adam, Zarys historii jedwabnej tkaniny dekoracyjnej do końca XVIII w., Toruń 1971.

Tapiserie

• ARRASY FLAMANDZKIE na Zamku Królewskim na Wawelu, red. Jerzy Szablowski, Warszawa 1975.

• BERNASIKOWA Maria, MARKIEWICZ Maria, WASILKOWSKA Aleksandra, Gobeliny zachodnioeuropejskie w zbiorach polskich XVI-XVIII w., Poznań: Muzeum Narodowe 1971.

• CAVALLO Adolfo Salvatore, Medieval Tapestries in The Metropolitan Museum of Art, New York 1998 (dostęp online: MET).

• CAVALLO Adolfo Salvatore, The Unicorn Tapestries in The Metropolitan Museum of Art, New York 1998 (dostęp online: Google Books).36

• CAMPBELL Thomas (ed.), Tapestry in the Baroque: New Aspects of Production and Patronage, New York 2010.

• CAMPBELL Thomas (ed.), Tapestry in the Baroque: Threads of Splendor, New York 2007.

• CAMPBELL Thomas (ed.), Tapestry in the Renaissance: Art and Magnificence, New York 2002.

• CHARISSA Bremer-David, French Tapestries and Textiles in the J. Paul Getty Museum, Los Angeles 1997 (dostęp online: Getty).

• FREEMAN Margaret B.,The Unicorn Tapestries, New York 1976 (dostęp online: MET).

• PIWOCKA Magdalena, Arrasy Zygmunta Augusta, Kraków 2007.

• SOUCHAL Geneviève, Masterpieces of Tapestry from the Fourteenth to the Sixteenth Century, New York 1974 (dostęp online: MET).

Historia ceramiki:

• DIVIS Jan, Porcelana Europejska, Warszawa 1984

• EPPLER Richard A. i Douglas R., Glazes and glass coatings, Westerville 2000.

• KILARSKA Elżbieta, Fajanse z Delft w dawnym Gdańsku, Gdańsk 2003

• KLEINROK Danuta, KORDEK Marian, Technologia ceramiki, cz. 3, Warszawa 1978.

• KORDEK Marian, Technologia ceramiki, cz.1, Warszawa 1974.

• KOWALSKI Wojciech, Fajanse z Delft, Muzeum w Gliwicach, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 2013

• SZELEGEJD Barbara, Czerwona i czarna kamionka oraz ich naśladownictwa w zbiorach wilanowskich, Warszawa 2013.

Literatura uzupełniająca (wybrane fragmenty):

• BIEDROŃSKA-SŁOTA Beata (red.), Kobierce anatolijskie z kolekcji Muzeum Narodowego Brukenthala w Sibiu, Gdańsk 2013.

• CANTZLER Christina, Bildteppiche der Spätgotik am 37 Mittelrhein 1400 –1500, Tübingen 1990.

• ENCYCLOPEDIA OF TEXTILES: decorative fabrics from antiquity to the beginning of the 19th Century including the Far East and Peru / Renate JAQUES, Ernst FLEMING, New York 1958.

• GLEBA Margarita, MANNERING Ulla (ed.), Textiles and textile production in Europe from prehistory to AD 400 , Oxford 2010 (dostęp online: EBSCO).

• KOHLHAUSSEN Heinrich, Europäisches Kunsthandwerk. Vorromanik und Romanik (Monumente des Abendlandes). Frankfurt a.M. 1970.

• KOHLHAUSSEN Heinrich, Europäisches Kunsthandwerk. Gotik und Spätgotik (Monumente des Abendlandes). Frankfurt a.M. 1970.

• KWAŚNIK -GLIWIŃSKA Anna, Gobeliny w zbiorach Muzeum Narodowego w Kielcach, „Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach” 13, 1984, 163 -195 (dostęp online: BazHum).

• MAYER Thurman Christa, The Robert Lehman Collection, Vol. 14, European Textiles, New York 2001 (dostęp online – MET).

• NOSCH Marie -Louise, HARLOW MARY (ed.), Greek and Roman textiles and dress: an interdisciplinary anthology, Philadelphia 2015 (dostęp online: EBSCO).

• O RZEMIOŚLE ARTYSTYCZNYM W POLSCE. Materiały Sesji Naukowej zorganizowanej przez Oddział Poznański Stowarzyszenia Historyków Sztuki i Muzeum Narodowe w Poznaniu w dniach 22 -24 października 1973. Warszawa: PWN 1976.

• RORIMER James, The Unicorn Tapestries Were Made for Anne of Brittany (dostęp online – Met).

• THE ELEMENTS OF DESIGN. The Development of Design and Stylistic Elements from the Renaissance to the Postmodern Era, red. Noël Riley. London 2003.

• THORNTON Peter, Authentic Decor. The Domestic Interior 1620-1920. London: Weidenfeld and Nicolson 1984.

Zaliczenie na ocenę na podstawie kolokwiów pisemnych z każdej części przedmiotu. (W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3)

Kolokwia obejmują: rozpoznawanie i datowanie zabytków na podstawie stylistyki i ornamentu; rozpoznawanie najważniejszych dzieł rzemiosła artystycznego; objaśnienie terminów związanych z tkactwem, włókiennictwem, historią tkaniny artystycznej, ornamentyką. (W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3)

Na ocenę końcową składa się średnia arytmetyczną z ocen cząstkowych.

Kryteria oceniania:

Ndst ≤ 50 %

dst 51-60 %

dst plus 61-70 %

db 71-80 %

db plus 81-90 %

bdb ≥ 91 %

Nie dotyczy.