Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Biblia a sztuka: teologiczne podstawy kultury

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 1500-OG-BSZT Kod Erasmus / ISCED: 08.2 / (0221) Religia
Nazwa przedmiotu: Biblia a sztuka: teologiczne podstawy kultury
Jednostka: Wydział Teologiczny
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 2.00
Język prowadzenia: polski
Skrócony opis:

Celem wykładu jest wskazanie na teologiczny fundament wielu dzieł sztuki (malarstwa, rzeźby, motywów architektonicznych), które wypływają z autorskiej interpretacji obrazów biblijnych, jakich podjęli się ich twórcy. W ramach zajęć zostaną przedstawione podstawy teoretyczne rozumienia sztuki w tradycji chrześcijańskiej, jej roli i znaczenia jako nośników idei teologicznych, co zamyka się w koncepcji sztuki jako „wizualnej egzegezy”. Stanowi to przyczynek do rozwijania teologii kultury, a więc odkrycia jej głębokiego znaczenia dla przekazu chrześcijańskiego orędzia. W drugiej części wykładów zostaną poddane analizie wybrane obrazy biblijne i ich różnorodne prezentacje w malarstwie czy rzeźbie. Głębsza znajomość teologii (od teologii systematycznej przez liturgię po teologię biblijną) jest niezbędna dla właściwego odczytania programu wielu przejawów artystycznych i nie pozwala na poprzestawiania na jedynie aspektach formalnych.

Pełny opis:

„Biblia a sztuka” jest to projekt, który wychodzi naprzeciw pewnej tendencji, jaką można zaobserwować w kulturze europejskiej ostatnich dziesięcioleci: coraz mniejsza znajomość tekstów Biblii, skutkująca brakiem zrozumienia dzieł sztuki wielkich mistrzów. Relacja między Biblią a sztuką wchodzi w zakres podejścia do Biblii przez historię oddziaływania tekstu (niem. Wirkungsgeschichte), które opiera się na dwóch zasadach: 1) tekst staje się dziełem literackim tylko wtedy, gdy spotyka czytelników, którzy dają mu życie i przyjmują go za swój; 2) przyjęcie tekstu może przyjmować rozmaite formy (literacką, artystyczną, teologiczną, ascetyczną i mistyczną), przyczyniając się do lepszego zrozumienia tekstu biblijnego. Zagadnienie wzajemnych relacji Biblii i sztuki zostanie podjęte w kontekście różnych tradycji artystycznych. Zanim zostaną przeprowadzone analizy wybranych dzieł artystycznych z różnych epok historycznych, konieczne będzie przekazanie podstawowych założeń hermeneutycznych, które odsłonią specyficzne „sprzężenie zwrotne” między sztuką a Biblią, co z kolei wymaga posiadania podstawowej wiedzy o samym zjawisku Biblii.

Szczegółowe treści wykładu:

I. Część wprowadzająca:

1. Czym jest Biblia i jak ją interpretowano na przestrzeni wieków: 2 godz.

2. Podstawowe założenia podejścia do Biblii przez historię oddziaływania tekstu (niem. Wirkungsheschichte): 2 godz.

3. Sztuka jako „wizualna egzegeza” i „hermeneutyka” oraz podstawowe zasady hermeneutyki biblijnej w świetle refleksji H. Gadamera, P. Ricoeura. G. Ravasiego. Benedykta XVI: 2 godz.

4. Biblia a wyobraźnia artystyczna. O trzech możliwych relacjach między Biblią a sztuką: 2 godz.

II. Część analityczna (22 godz.):

5. „Stworzenie świata” w Biblii i w sztuce: od egzegezy do hermeneutyki: 2 godz.

6. „Goście u Abrahama” w Biblii i sztuce: od egzegezy do hermeneutyki: 2 godz.

7. „Ofiara Izaaka (Akedah)” w Biblii i sztuce: od egzegezy do hermeneutyki: 2 godz.

8. „Wieża Babel” w Biblii i sztuce: od egzegezy do hermeneutyki: 2 godz.

9. „Przejście przez Morze Czerwone” w Biblii i sztuce: od egzegezy do hermeneutyki: 2 godz.

10. „Zwiastowanie Maryi” w Biblii i sztuce: od egzegezy do hermeneutyki: 2 godz.

11. „Narodzenie Jezusa” w Biblii i sztuce: od egzegezy do hermeneutyki: 2 godz.

12. „Wesele w Kanie Galilejskiej” i „Powołanie Mateusza” w Biblii i sztuce: od egzegezy do hermeneutyki: 2 godz.

13. „Człowiek z krzyża” w Biblii i sztuce: od egzegezy do hermeneutyki: 2 godz.

14. „Nawrócenie św. Pawła” w Biblii i sztuce: od egzegezy do hermeneutyki: 2 godz.

15. „Niewiasta obleczona w słońce” oraz „Niebieskie Jeruzalem” w Biblii i sztuce: od egzegezy do hermeneutyki: 2 godz.

Literatura:

Borchgrave, H., Chrześcijaństwo w sztuce, Warszawa: Horyzont, 2000.

Debray, R., Nowy Testament w arcydziełach malarstwa, Warszawa: Świat Książki, 2009.

Denizeau, G., Biblia objaśniona obrazami mistrzów malarstwa, Kielce: Jedność 2017.

Jezus według mistrzów, red. Elżbieta Olczak, Warszawa: Demart, 2008.

Kawecki, W., Tajemnice Caravaggia, Kielce: Jedność 2019.

Nowy Leksykon Sztuki Chrześcijańskiej, red. Castelfranchi, L. – Crippa, M.A., Kilelce: Jednośc 2013.

Piekarski, E. (red.), Biblia w malarstwie, Poznań: Penta 1990.

Plazaola, J., Kościół i sztuka. Od początków do naszych dni, Kielce: Jedność, 2002.

Santambrogio, G. – Sem, E., Ewangelia w obrazach, Kielce: Jedność 2010;

Tradigo, A., Człowiek krzyża. Historia w obrazach, Kielce 2014.

Ewangelia w obrazach, praca zbiorowa, Kielce 2010.

Efekty uczenia się:

Efekty kształcenia – wiedza

W1: student opisuje modele relacji pomiędzy egzegezą biblijną a sztuką w perspektywie historycznej

W2: definiuje podstawowe koncepty z zakresu egzegezy oraz posługuje się adekwatnymi terminami teologicznymi istotnymi dla przedmiotu wykładu

W3: zna tło biblijne wielu reprezentacji artystycznych, stanowiących bogactwo kultury europejskiej

Efekty kształcenia – umiejętności

U1: student rozróżnia inspiracje biblijne, które stoją u podstaw poszczególnych realizacji artystycznych

U2: wykorzystuje zdobyte informacje do określenia historycznych paradygmatów kulturowych i potrafi dokonać analizy hermeneutycznej dzieł sztuki wyrosłych z chrześcijańskiej tradycji

U3: analizuje współczesne przejawy sztuki sakralnej i dokonuje ich oceny

Efekty kształcenia – kompetencje społeczne

K1: ma świadomość specyfiki kultury europejskiej jako wyrosłej z tradycji biblijnej

K2: posiada umiejętność prowadzenia owocnego dialogu międzykulturowego, znając genezę i przesłanie wielu dzieł sztuki

K3: ma świadomość znaczenia relacji religia-sztuka dla życia społecznego.

Metody i kryteria oceniania:

Metody oceniania:

- obecność na zajęciach (dopuszcza się jedną nieobecność nieusprawiedliwioną)

- esej tematyczny na temat wybranego dzieła sztuki wykorzystującego tekst biblijny.

Kryteria oceniania:

zaliczenie na ocenę na podstawie obecności na zajęciach i przedstawionego eseju podejmującego wybrany aspekt relacji między egzegezą biblijną i sztuką (analiza wybranego malowidła, rzeźby, architektury etc.). Kryterium oceny eseju polegać będzie na stopniu wnikliwości ujęcia problemu (25 pkt.), rozległości i trafności przytoczonej bibliografii (25 pkt.), samodzielnej refleksji (25 pkt.) i poprawności językowej (25 pkt.):

ndst – do 59 pkt;

dst- od 60 do 68 pkt.

dst plus- od 69 do 77 pkt.

db- od 78 do 86 pkt.

db plus- od 87 do 94 pkt.

bdb- od 95 do 100 pkt.

Praktyki zawodowe:

nie dotyczy

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (zakończony)

Okres: 2020-02-29 - 2020-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Dariusz Kotecki
Prowadzący grup: Dariusz Kotecki
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2022-02-21 - 2022-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Dariusz Kotecki
Prowadzący grup: Dariusz Kotecki
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.