Socjologia

1. Forma kursu

Nasz cykl spotkań na przedmiocie „Socjologia” obejmuje tylko wykłady (30g), po których następuje zaliczenie w formie egzaminu pisemnego.

2. Forma wykładów

Wykłady odbywają się w formie stacjonarnej. Oznacza to, że będziemy spotykać się na żywo w sali wykładowej. Jeżeli będzie konieczność podania dodatkowych materiałów do wykładów (uzupełnienia), to będą one przesyłane pocztą uniwersytecką.

3. Egzamin

Egzamin obejmować będzie tematykę poruszaną na wykładach i pozycje z zestawu lektur oraz zagadnienia z materiałów dodatkowych (filmy, seriale, książki, komiksy).

Egzamin odbędzie się w formie pisemnej w sali wykładowej.

4. Etyka podczas zajęć

a. Uczestnictwo w wykładach jest nieobowiązkowe, jednak nie znaczy to, że pierwszy raz pojawić się należy na egzaminach.

b. Osoby uczestniczące w wykładach muszą pamiętać, że decydując się na przyjście na zajęcia nie powinny rozpraszać swej uwagi inną aktywnością. Osoba o rozproszonej uwadze lub nadaktywna komunikacyjnie (zajęta prowadzeniem pisaniem komentarzy lub sms-ów) stanowi podczas wykładu bardzo zły przykład dla innych.

c. Szczególne niebezpieczeństwo płynie ze strony dodatkowych urządzeń mobilnych, oznaczające, np. przeglądanie stron internetowych podczas wykładu, czytanie wpisów na społecznościówkach, czy śmianie się do ekranu. NALEŻY UNIKAĆ TAKIEGO ZACHOWANIA. Urządzenia te, jeśli nie służą do notowania wykładanych treści, można schować lub dla pewności wyłączyć przed wykładem.

przedmiot obligatoryjny

1.Godziny realizowane z udziałem nauczycieli (2 ECTS):

a. Zajęcia dydaktyczne: 30

b. Czas wymagany na zapoznanie się z wynikami egzaminu (omówienie egzaminacyjnej pracy pisemnej): 10

2.Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta potrzebny do pomyślnego zaliczenia przedmiotu (2 ECTS):

a. Czas wymagany do zapoznania się z podstawową literaturą przedmiotu: 20

b. Czas wymagany do zapoznania się z uzupełniającą literaturą przedmiotu: 10

c. Czas wymagany do zapoznania się z materiałami video i graficznymi: 10

d. Czas wymagany do przygotowania się do egzaminu pisemnego: 20

e. Czas wymagany na przeprowadzenie konsultacji bezpośrednich, online i korespondencji mailowej: 15

K_W04

Ma podstawową wiedzę o relacjach między strukturami i instytucjami społecznymi ujmowanymi w kategoriach socjologicznych.

K_W06

Zna wybrane socjologiczne koncepcje, będące teoretycznym fundamentem działalności dziennikarskiej; ma elementarną wiedzę o roli jednostki w działaniach organizacji medialnych i/lub przedsiębiorstw branży reklamowej, brandingu i public relations ujmowanymi w kategoriach socjologicznych

K_U01

Potrafi w kategoriach socjologicznych interpretować zjawiska społeczne i kulturowe, właściwe dla obszaru dziennikarstwa i komunikacji społecznej.

K_U02

Posiada umiejętność wykorzystania podstaw wiedzy teoretycznej z zakresu socjologii do opisu i praktycznego analizowania konkretnych procesów i zjawisk społecznych, występujących w społeczeństwach współczesnych.

K_U03

Rozumie przyczyny i przebieg konkretnych procesów społecznych (kulturowych, politycznych) i potrafi je analizować w kategoriach socjologicznych.

K_K01

Rozumie potrzebę ciągłego uczenia się, zwłaszcza poprzez lekturę literatury fachowej, czasopism i portali branżowych podejmujących tematykę z zakresu socjologii.

Wykład prowadzony przy pomocy form multimedialnych (prezentacje, fragmenty filmów/seriali, komiksy, wycinki z gazet)

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

- metody rozwijające refleksyjne myślenie
- metody służące prezentacji treści

Przedmiot ma na celu wprowadzenie socjologicznego instrumentarium badania i interpretacji świata, natury procesów społecznych (consensus, współdziałanie, konflikt) i ich dynamiki.

Celem przedmiotu jest przekazanie Studentowi narzędzi służących do:

-rozumienia i samodzielnej interpretacji podstawowych pojęć i kategorii socjologicznego ujęcia społeczeństwa;

-opisu i interpretacji mechanizmów działających w społeczeństwie, odnoszących się do zachowań ludzi w grupach społecznych i jako jednostki;

-rozumienia zmian zachodzących w strukturach społecznych i ich dynamiki.

Podczas zajęć wprowadzone zostają podstawowe pojęcia i kategorie socjologiczne opisujące mechanizmy działające w społeczeństwach: są typowe dla życia człowieka w zbiorowościach ludzkich (struktura społeczna, stratyfikacja, konflikty, grupa społeczna, instytucja, normy, wartości, kontrola społeczna, klasy społeczne, konflikty).

Wykłady będą realizowane wg programu:

1. Wprowadzenie

- sylabus kursu

- program wykładu

- kryteria uzyskania zaliczenia

- forma egzaminu

2. Co to jest socjologia?

- definicja dziedziny i jej początki

- czym zajmuje się socjologia?

- funkcje socjologii

- style uprawiania socjologii

- modele wyjaśniania w socjologii

Instytucjonalizacja socjologii

- pierwsze katedry socjologii

- pierwsze pisma socjologiczne

- instytucjonalizacja socjologii w Polsce

- pierwsi polscy socjologowie (L. Gumplowicz; L. Krzywicki; F. Znaniecki)

3. Wielcy ojcowie założyciele i główne nurty socjologii klasycznej

- pozytywizm (C.H. Saint-Simon; A. Comte)

- ewolucjonizm (H. Spencer)

- początki antropologii społecznej

4-5. Wielcy ojcowie założyciele i główne nurty socjologii klasycznej

- socjologizm (E. Durkheim)

- materializm i marksizm (K. Marks)

- socjologia rozumiejąca (M. Weber)

6. Wybrane gałęzie socjologii XX w.

- szkoła chicagowska (R. Park, L.Wirth)

- funkcjonalizm (T. Parsons, R. Merton)

- socjologia konfliktu (R. Dahrendorf, A. Coser, R. Collins)

7. Wybrane gałęzie socjologii XX w.

- symboliczny interakcjonizm (G.H. Mead, Ch. Cooley, H. Blumer)

- perspektywa dramaturgiczna (E. Goffaman)

- etnometodologia (H. Garfinkel)

8. Wybrane gałęzie socjologii przełomu wieków i początku XXI w.

- walka o uznanie społeczne (A. Honneth)

- teoria aktora sieci (B. Latour)

- teoria społeczeństwa sieciowego (M. Castells)

- społeczeństwo ryzyka (U. Beck)

- nowa socjologia miasta (R. Sennet, U. Hannerz)

9. Dlaczego ludzie żyją w zbiorowościach

- grupa społeczna

- stosunek społeczny

- więzi społeczne

- wspólnota i stowarzyszenie (F. Tonnies)

10. Społeczne tworzenie rzeczywistości kolektywnej

- wartości

- normy

- zwyczaje i obyczaje

- kontrola społeczna i jej formy

11. Ciągłość społeczeństwa

- socjalizacja i jej etapy

- rodzaje procesu socjalizacji

- Ch.Cooley: komunikowanie, osobowość grupy pierwotne

- G.H.Mead: jaźń i jej rodzaje, teoria ról społecznych

12. Struktura społeczeństwa, jej podtrzymywanie i reprodukcja

- stratyfikacja społeczna

- mobilność społeczna

- status jednostki

- instytucje społeczne

- główne teorie klas społecznych

13. Wykluczenie społeczne, bezrobocie, podklasa i ich społeczne

- konsekwencje

- zjawisko bezrobocia

- podklasa

- wykluczenie społeczne

- wykluczenie demokratyczne

- prekariat

14. Ruchy społeczne

- ruchy społeczne i ich typy

- funkcje ruchów społecznych

- rewolucje

- socjologiczne koncepcje ruchów społecznych: R.Park, H.Blumer, N.Smelser,

D.Morrison, C.Offe, A.Touraine

15. Polityka: konflikt i władza

- władza i władza polityczna

- władza w koncepcji M. Foucault – rozumienie władzy

- panoptyzm

- władza dyscyplinarna

- elity władzy i teorie elit

Lektury podstawowe (przydatne do egzaminu)

1. Berger Peter L., 1995 Zaproszenie do socjologii. Warszawa. Roz. IV, V, VI

2. Giddens A., 2004 Socjologia. Warszawa. Roz. 2 (44-50); 4 (100-118); 5 (126-146); 8 (222-238); 10 (304-321); 14 (463-470); 17 (552-555; 576-582); 18; 21 (633-699)

Lektury uzupełniające (wybrane):

1. Z. Bauman Socjologia

2. S. Bruce Socjologia

3. E. Nowicka, Świat człowieka – świat kultury

4. J. Szacki, Historia myśli socjologicznej

5. P. Sztompka, Socjologia

Materiały dodatkowe

Ponadto Studenci zobowiązani są do samodzielnego zapoznania się z następującymi materiałami ch filmów (dostępne na stronach www. oraz wydaniach DVD) oraz albumów komiksowych:

J. Gruza „Czterdziestolatek”: „Judym, czyli czyn społeczny” (odc.7 serialu, 1974)

A. Ziajski „Nie mów nikomu: kwarantanna” (2020)

R. Goscinny, „Mikołajek” (1960)

H. J. Chmielewski: „Tytus, Romek i A’Tomek: księga I” (1966)

ZASADY PRZEPROWADZANIA EGZAMINU

Egzamin składa się z pytań trojakiego typu:

1. Pytania dotyczące pojęć – wyjaśniamy podane trzy pojęcia.

2. Pytania problemowe – wyjaśniamy problem socjologiczny podany w pytaniu.

3. Jedno z pytań będzie dotyczyć materiałów dodatkowych, a więc „lektur” video lub komiksów („za pomocą jakich koncepcji socjologicznych możesz opisać/zinterpretować film…, książkę...”).

Przykładowy test egzaminacyjny:

1.Wyjaśnij pojęcia: ideologia, socjalizacja pierwotna, funkcja jawna.

2.Omów problem: funkcjonalizm jako podejście socjologiczne.

3.Omów problem: teoria aktora sieci.

4.Jakie koncepcje socjologiczne dostrzegasz w książce „Mikołajek” R.Goscinnego?

1. Pojęcia wyjaśniamy 2-3 zdaniami, tak by pokazać, że rozumiemy jakieś szczegółowe zagadnienie, przytaczając najważniejsze kwestie. Odpowiadając na pytania dotyczące pojęć należy:

–podać definicję pojęcia

–wskazać najważniejsze cechy i punkty wyróżniające dane pojęcie

–o ile możliwe: przywołać autorów danej koncepcji.

2. Problemy wyjaśniamy na tyle szeroko, by pokazać, że rozumiemy jakiś ogólne czy szersze zagadnienie. Odpowiedź stanowi zazwyczaj dłuższą formę pisemną. Odpowiadając na pytania problemowe należy (tam, gdzie to możliwe):

–podać definicję problemu i związane z nim podstawowe pojęcia

–omówić najważniejsze cechy i punkty wyróżniające dane podejście, koncepcję

–przywołać autorów danej koncepcji i ich podejście

–pokazać główne podejścia teoretyczne w ramach koncepcji oraz jej zastosowania.

3. Pytanie o materiały dodatkowe (filmy, seriale, książki, komiksy): wskazane dzieło należy zinterpretować stosując kategorie socjologiczne i używając odpowiedniego słownictwa.

Egzamin oceniany jest w systemie punktowym wg akademickiej skali, gdzie ocena pozytywna uzyskana zostaje przez osoby, które zdobyły 60% punktów. Pytania oceniane są osobno – suma punktów stanowi podstawę oceny. Za odpowiedzi można uzyskać (trzeba to uwzględnić przy udzielaniu odpowiedzi):

0-1 pkt za każde wyjaśnione pojęcie

0-5 pkt za każdy omówiony problem

0-3 pkt za pytanie o dodatkowe materiały

ŚCIĄGANIE

ściąganie to wszelkie niedozwolone formy zdawania egzaminu obejmujące używanie pomocy książkowych, zeszytów, notatek, przygotowanych przez siebie ściąg, korzystania z podpowiedzi mądrzejszych od siebie sąsiadów lub gadżetów elektronicznych

Ściągamy na własne ryzyko – nie należy tego robić, jednak jeśli ktoś tak czyni – proszę liczyć się z konsekwencjami

Osoba, która została ‘złapana’ na ściąganiu kończy egzamin z oceną niedostateczną.

Weryfikacja efektów uczenia się:

Wiedza K_W04 K_W06: egzamin pisemny

Umiejętności K_U01 K_U02 K_U03: egzamin pisemny

Kompetencje społeczne K_K01: aktywność podczas zajęć i konsultacji

nie dotyczy