Estetyka

Wskazana jest znajomość historii filozofii nowożytnej.

1. Godziny kontaktowe: 60 godzin

2. Przygotowanie do bieżących zajęć: 30 godzin

3. Przygotowanie do zaliczenia ćwiczeń i egzaminu: 60 godzin

K_W01, K_W02, K_W05: Zna i rozumie w zaawansowanym stopniu metody interpretacji i kryteria wartościowania wytworów dziedzictwa kulturowego, z uwzględnieniem dawnych i współczesnych aspektów jego społecznej recepcji.

K_U02: Potrafi posługiwać się ujęciami teoretycznymi, metodami i pojęciami właściwymi dla nauk o sztuce;

K_U04: Potrafi w sposób spójny i fachowy komunikować się z otoczeniem na tematy specjalistyczne z nauk o sztuce i ochrony dóbr kultury, z wykorzystaniem różnych kanałów i technik komunikacyjnych, w języku polskim;

K_U05: Jest przygotowany do prezentowania spójnej argumentacji i podjęcia dyskusji w zakresie problemów nauk o sztuce i dylematów ochrony dziedzictwa kulturowego.

K_K02: Jest wrażliwy na problematykę właściwego podejścia do materialnego dziedzictwa kulturowego, potrafi dostrzec i ocenić niewłaściwe postępowanie w tym zakresie;

K_K06: Ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego regionu, kraju, Europy.

Wykład informacyjny i/lub konwersatoryjny. Materiały na platformie Moodle:

https://moodle.umk.pl/course/view.php?id=3418

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

- ćwiczeniowa
- klasyczna metoda problemowa
- referatu

Wykład: Wprowadzenie do najważniejszych zagadnień estetyki filozoficznej, prezentacja klasycznych koncepcji estetyki nowożytnej i współczesnej. Problematyka prawdziwości sądów estetycznych, najważniejszych kategorii estetycznych, pojęcia dzieła sztuki.

Przedmiot może być realizowany także przez studentów studiów drugiego stopnia.

Ćwiczenia: Celem kursu jest wyjaśnienie przedmiotu zainteresowania estetyki filozoficznej, specyfika pytania o problem prawdziwości sądów estetycznych, ewolucja pojęcia estetyki w historii filozofii, najważniejsze wartości estetyczne (piękno, wzniosłość, komizm, tragizm), antynomia sądu smaku, pojęcie bezinteresowności estetycznej i problem prawdziwości sądów estetycznych, wybrane zagadnienia historii estetyki, klasyczne koncepcje starożytnej, nowożytnej i współczesnej estetyki filozoficznej: Platona, Arystoteles, Pseudo-Longinos, Addisona, Shaftesbury'ego, Burke'a, Hume'a, Kanta, Ortegi y Gasseta , Schillera, Gadamera, Cassirera, Bergsona.

Wykład: Treścią kursu jest wyjaśnienie przedmiotu zainteresowania estetyki filozoficznej, specyfika pytania o problem prawdziwości sądów estetycznych, ewolucja pojęcia estetyki w historii filozofii, najważniejsze wartości estetyczne (piękno, wzniosłość, wdzięk, godność, patos), antynomia sądu smaku, pojęcie bezinteresowności estetycznej i problem prawdziwości sądów estetycznych, wybrane zagadnienia historii estetyki, klasyczne koncepcje nowożytnej.

Cele: uzyskanie podstawowej wiedzy o estetyce jako nauce o poznaniu zmysłowym oraz wartościach estetycznych a także na temat teorii dzieła sztuki.

Ćwiczenia: Podstawowym celem ćwiczeń jest ogólna prezentacja specyfiki osiągnięć estetycznych, a także przedstawienie głównych założeń poszczególnych kierunków estetyki i filozofii sztuki oraz poglądów najważniejszych przedstawicieli. Dobór kierunków i estetyków podyktowany jest przez zrozumieniem podstawowych problemów i dylematów tzw. estetyki filozoficznej. Dodatkowym celem jakie stawiają sobie zajęcia z estetyki jest zdobycie wiedzy przydatnej przy rozumieniu prądów w sztuce począwszy od starożytności, aż po XX wiek, od mimetycznego, aż po fenomenologiczne rozumienie sztuki, a także nabycie umiejętności przy analizie zjawisk europejskiego dziedzictwa kulturowego. Zajęcia poruszają szeroką gamę zagadnień estetycznych: a) kwestię prawdziwości sądu smaku, możliwości dyskutowania o pięknie oraz problem subiektywności odczucia; b) kwestię przeżycia estetycznego, jego komunikowalność i wpływ na emocje odbiorcy; c) analiza poszczególnych wartości estetycznych takich, jak komizm, tragizm, patos, wzniosłość, wdzięk, naturalizm itp.

Układ ćwiczeń pomyślany jest tak, aby każde zajęcia dotyczyły jednego przedstawiciela z najbardziej charakterystycznym dla niego wątkiem przemyśleń. Szczegółowa dyskusja nad problemami nurtującymi klasyków filozofii ma na celu pogłębienie i lepsze zrozumienie głoszonych przezeń teorii.

Literatura do wykładu:

Władysław Tatarkiewicz, Historia estetyki, tom. I, fragmenty: Pitagorejczycy, Demokryt, Platon, Arystoteles (dowolne wydanie).

Mirosław Żelazny, Źródłowy sens pojęcia estetyka, Toruń 1994.

Mirosław Żelazny, Estetyka filozoficzna, Toruń 2009.

Adam Grzeliński, Angielski spór o istotę piękna. Koncepcje Shaftesbury’ego i Burke’a, Toruń 2001.

Kaśkiewicz Kinga, Wpływ francuskich estetyków naturalistycznych osiemnastego wieku na klasyczną estetykę niemiecką, Toruń 2010, s. 71-79, 282-292 (rozdziały dotyczące pojęcia wdzięku).

Studenci studiów drugiego stopnia pogłębiają wiedzę, zapoznając się dodatkowo z lekturą:

Stanisław Pazura, De gustibus. Rozważania nad dziejami pojęcia smaku estetycznego, Warszawa 1981

Lektura dodatkowa do wykładu:

Hegel, Wstęp do estetyki [w:] Wykłady o estetyce, t. I, Warszawa 1964.

Goethe J. W., O niemieckiej architekturze, tłum. Anna Palińaska [w:] Wybór pism estetycznych, red. T. Namowicz, Warszawa 1981, s. 67-80.

Claude Levi-Strauss, Wiedza konkretu. [w:] Myśl nieoswojona, przeł. A. Zajączkowski, Warszawa 2001, s. 9-52.

Simmel, G, Estetyka ciężkości, [w:] Most i drzwi, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa 2006, s. 86-93.

Rousseau, J. J. Szkic o pochodzeniu języków, tłum. B. Banasiak, Kraków 2001.

Fryderyk Schiller, Kallias, czyli o pięknie, tłum. K. Kaśkiewicz, s. 53-67, Kęty 2007.

Fryderyk Schiller, O wdzięku i godności, [w:] Listy o estetycznym wychowaniu człowieka i inne rozprawy, Warszawa 1972, s.193-277.

Lektura do ćwiczeń:

Addison Joseph, „O przyjemnościach wyobraźni”;

Alexander Gerard, „Eseju o smaku”, fragmenty;

Arystoteles, „Poetyka”, fragmenty;

Bergson Henri, „Śmiech. Esej o komizmie”, całość;

Burke Edmund, „Dociekania filozoficzne o pochodzeniu naszych idei wzniosłości i piękna”, fragmenty;

Ernest Cassirer, „Sztuka”, w: „Esej o człowieku”;

Gadamer H.G., „Aktualność piękna”, fragmenty;

Hume David, „Sprawdzian smaku”

Kant Immanuel, „Krytyki władzy sądzenia”, fragmenty;

Platon, „Fajdros”, fragmenty, „Państwo”, fragmenty i List VII

Pseudo-Longinos, „O górności”, fragmenty;

Schiller, „O istocie piękna” oraz „O wzniosłości”;

Sheftesbury, „Moraliści”, fragmenty;

Żelazny Mirosław, Źródłowy sens pojęcia estetyka

Wszystkie materiały źródłowe i literatura przedmiotowa dostarczane są studentom w formie elektronicznej po zajęciach wprowadzających.

Egzamin: egzamin ustny zakończeniu całego cyklu. Szczegółowe metody i kryteria oceniania podane na platformie moodle.

Studentów drugiego stopnia dodatkowo obowiązuje znajomość wskazanej dla nich literatury (por. wyżej).

Zaliczenie ćwiczeń: Wszystkie materiały źródłowe i literatura przedmiotowa dostarczane są studentom w formie elektronicznej po zajęciach wprowadzających.

Zaliczenie ćwiczeń na podstawie końcowej pracy zaliczeniowej i aktywności w czasie zajęć. Praca zaliczeniowa pisana jest na miejscu.

Studenci drugiego stopnia uzupełniający kurs zobowiązani są do przedstawienia założeń swych prac na ostatnich zajęciach. Wystąpienia do 20 minut. Dyskusja. Tydzień wcześniej przesyłają prace wszystkim uczestnikom kursu. W dniu pisania prac, piszą wraz z pozostałymi.

-