Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowania
Strona główna

Lektury filozoficzne: Filozofia nauki i studia nad nauką i technologią

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2402-F-S2-FNSNT
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0220) Nauki humanistyczne Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Lektury filozoficzne: Filozofia nauki i studia nad nauką i technologią
Jednostka: Instytut Filozofii
Grupy: Filozofia I, II rok S2 - lektury filozoficzne
Punkty ECTS i inne: 3.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Brak.

Całkowity nakład pracy studenta:

Całkowity nakład pracy wynosi:

- godziny realizowane z udziałem nauczycielki: 30 h/ 1 punkt ECTS

- praca indywidualna studenta: lektura, przygotowanie notatek i wniosków z lektury: 50 h/ 2 punkty ECTS


Razem: 80 h, 3 punkty ECTS


Efekty uczenia się - wiedza:

Efekty kształcenia – wiedza:

• ma wiedzę w zakresie aktualnie dyskutowanych w literaturze kierunkowej problemów z obszaru filozofii nauki i studiów nad nauką oraz technologią, K_W05 (H2A_W04),

• ma podstawową wiedzę o miejscu i znaczeniu filozofii oraz STS w relacji do nauk ścisłych, rozumie specyfikę metodologiczną i przedmiotową tej dziedziny, K_W02 (H1A_W01).

• ma gruntowną znajomość metod badawczych i wybranych strategii argumentacyjnych filozofii nauki i studiów nad nauką oraz technologią, K_W10 (H2A_W07).


Efekty uczenia się - umiejętności:

Efekty kształcenia – umiejętności:

• słucha ze zrozumieniem ustnej prezentacji idei i argumentów filozoficznych, K_U04 (H1A_U04),

• poprawnie stosuje poznaną terminologię filozoficzną, K_U05 (H1A_U04),

• analizuje argumenty filozoficzne, identyfikuje ich kluczowe tezy i założenia, K_U07 (H1A_U05, H1A_U03).

• twórczo wykorzystuje wiedzę z dyscypliny filozofii nauki i studiów nad nauką oraz technologią w formułowaniu hipotez i konstruowaniu krytycznych argumentacji, K_U03 (H2A_U01, H2A_W06).


Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Efekty kształcenia – kompetencje społeczne:

• rozumie społeczne aspekty praktycznego stosowania zdobytej wiedzy i umiejętności oraz związaną z tym odpowiedzialność, także na poziomie globalnym, K_K04 (X2A_K06, P2A_K06),

• jest otwarty na nowe idee i gotów do zmiany opinii w świetle dostępnych danych i argumentów, K_K02 (H1A_K01),

• ma świadomość znaczenia refleksji filozoficznej dla kształtowania się podstaw aksjologicznych kultury zachodniej, K_K09 (H1A_K03).


Metody dydaktyczne:

Metody dydaktyczne poszukujące: zapisywanie skojarzeń, metoda dyskusji seminaryjnej.

Jeżeli zajdzie taka potrzeba, do 20% zajęć może być prowadzona w trybie synchronicznym online za pośrednictwem programu Microsoft Teams.

Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa
- giełda pomysłów
- klasyczna metoda problemowa
- seminaryjna

Skrócony opis:

Celem zajęć jest filozoficzna dyskusja wybranych tekstów oraz zagadnień z obszaru współczesnej filozofii nauki oraz studiów nad nauką i technologią.

Pełny opis:

Zajęcia organizacyjne, wprowadzenie w tematykę zajęć, omówienie warunków zaliczenia

Część 1:

1. Wprowadzenie do francuskiej filozofii nauki cz. 1

2. Wprowadzenie do francuskiej filozofii nauki cz. 2

3. Boutroux, Le Roi

4. Poincaré

5. Bergson cz. 1

6. Bergson cz. 2

7. Zagadnienia relatywistyczne w filozofii nauki

Literatura do części 1:

1. D. Leszczyński, „Od ciągłości do zerwań. Wizje rozwoju nauki w epistemologii francuskiej pierwszej połowy XX w.” [w:] K. Szlachcic (red.), Między scjentyzmem a historyzmem. Szkice ze współczesnej filozofii francuskiej, Wrocław 2004, ss. 7-32.

2. I. Hacking, „Niejedność nauk”, Studia Philosophica Wratislaviensia, vol. III, 1 (2008), tłum. M. Wróbel, ss. 149-180.

3. K. Szlachcic, “Émile Boutroux”, “Édouard Le Roy”, [w:] D. Leszczyński, K. Szlachcic, Wprowadzenie do francuskiej filozofii nauki. Od Comte’a do Foucaulta, Wrocław 2003, ss. 43-48, 127-142.

4. a) K. Szlachcic, “Henri Poincaré”, [w:] D. Leszczyński, K. Szlachcic, Wprowadzenie do francuskiej filozofii nauki. Od Comte’a do Foucaulta, Wrocław 2003, ss. 66-86.

b) W. Sady, „Konwencjonalistyczna filozofia nauki Henri Poincarégo”, [w:] tenże, Spór o racjonalność naukową. Od Poincarégo do Laudana, ss. 28-45.

5. B. Skarga, Czas i trwanie. Studia o Bergsonie, Warszawa 2014, rozdział III „Przeciwko paradygmatom”, ss. 103-135.

6. B. Skarga, Czas i trwanie. Studia o Bergsonie, Warszawa 2014, rozdział X „Racjonalność i trwanie”, ss. 351-379.

7. W. Sady, Struktura rewolucji relatywistycznej i kwantowej w fizyce, Kraków 2020, ss. 42-43, 109-121.

Część 2

Lektury do wyboru – wybierzemy wspólnie artykuły lub książkę do analizy spośród tekstów zawartych w literaturze.

Literatura:

Abriszewski, Krzysztof. 2008. Poznanie, zbiorowość, polityka. Analiza Teorii Aktora-Sieci Bruno Latoura. Kraków: Universitas.

Afeltowicz, Łukasz. 2011. Laboratoria w działaniu. Innowacja technologiczna w świetle antropologii nauki. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Afeltowicz, Łukasz. 2012. Modele, artefakty, kolektywy. Praktyka badawcza w perspektywie współczesnych studiów nad nauką. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Bijker, Wiebe E., John Law (red.). 1997. Shaping Technology/Building Society. Studies in Sociotechnical Change. Cambridge, Massachusetts, London: The MIT Press, wyd. drugie.

Bijker, Wiebe E., Thomas P. Hughes, Trevor J. Pinch (red.). 1997. The Social Construction of Technological Systems. New Directions in the Sociology and History of Technology. Cambridge: Cambridge, Massachusetts, London: The MIT Press, wyd. szóste.

Bińczyk, Ewa. 2011. „Ucieleśnione” i „rozproszone” poznanie a obraz praktyk naukowych. W: Stanisław Butryn, Małgorzata Czarnocka, Włodzimierz Ługowski, Anna Michalska (red.). Nauka w filozofii. Oblicza obecności. Seria Archai. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, 119-137.

Bińczyk, Ewa. 2012. Technonauka w społeczeństwie ryzyka. Filozofia wobec niepożądanych następstw praktycznego sukcesu nauki. Wydawnictwo Naukowe UMK.

Bińczyk, Ewa. 2012a. Praktyka laboratoryjna i warunki jej stabilności. Wokół stanowisk Pawła Zeidlera oraz Iana Hackinga. „Zagadnienia Naukoznawstwa” 3: 163-183.

Bińczyk, Ewa. 2013. Posthumanist Tendencies in Science and Technology Studies. „Political Dialogues. Journal of Biopolitics and Contemporary Political Theories”, Vol. 15, No 1: 8-17.

Bińczyk, Ewa. 2013a. Świadectwo i autorytet. W: Renata Ziemińska (red.). Przewodnik po epistemologii. Kraków: Wydawnictwo WAM, 311-339.

Bińczyk, Ewa, Aleksandra Derra (red.). 2014. Studia nad nauką oraz technologią. Wybór tekstów. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Bińczyk, Ewa, Aleksandra Derra, Janusz Grygieńć (red.). 2015. Horyzonty konstruktywizmu. Inspiracje, perspektywy, przyszłość. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Bińczyk, Ewa. 2017. Doktor Golem? Badania kontrowersji (w nurcie STS) wobec statusu nauk medycznych, wybranych jednostek chorobowych i zmieniającej się roli eksperta. „Przegląd Filozoficzno-Literacki” 1 (46): 285-306.

Bloor, David. 1993. Wittgenstein i Mannheim o socjologii matematyki. W: Barnes, Barry i David Bloor (wyb.). Mocny program socjologii wiedzy. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, przeł. Ziemowit Jankiewicz, Józef Niżnik, Waleria Szydłowska, Michał Tempczyk, 38-64.

Buczyńska-Garewicz, Hanna. 1993. Koło Wiedeńskie. Toruń: Wydawnictwo Comer.

Chmielewski, Adam. 2003. Filozofia Poppera. Analiza krytyczna, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Collins, Harry M., Trevor Pinch. 1998. Golem, czyli co trzeba wiedzieć o nauce. Warszawa: Wydawnictwo CiS, przeł. Anna Tanalska-Dulęba.

Collins, Harry M. 2018. Czy wszyscy jesteśmy ekspertami? Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, przeł. Ewa Bińczyk, Janusz Grygieńć.

Derra, Aleksandra. 2010. Czy racjonalność może być męska? O języku nauki z perspektywy feministycznej. „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, Vol. XXXV, z. 2: 169-194.

Derra, Aleksandra. 2010a. Kobiety jako czynnik przemilczany. Epistemologiczne uwikłanie medycznego zjawiska anoreksji. „Przegląd Filozoficzny” 2: 27-44.

Derra, Aleksandra. 2013. Kobiety(w) nauce. Problem płci we współczesnej filozofii nauki i w praktyce badawczej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 81-111.

Feyerabend, Paul. 1996. Przeciw metodzie. Wrocław: Siedmioróg, przeł. Stefan Wiertlewski, red. naukowa Krystyna Zamiara.

Fleck, Ludwik. 1986. Powstanie i rozwój faktu naukowego. Wprowadzenie do nauki o stylu myślowym i kolektywie myślowym. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.

Fleck, Ludwik. 2006. Psychosocjologia poznania naukowego. Powstanie i rozwój faktu naukowego oraz inne pisma z filozofii poznania. Zdzisław Cackowski, Stefan Symotiuk (red.). Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Grabowski, Marian. 2000. Elementy filozofii nauki. Toruń: Wydawnictwo UMK, wyd. drugie.

Grobler, Adam. 2006. Metodologia nauk. Kraków: Wydawnictwo Aureus, Wydawnictwo Znak.

Hacking, Ian. 1992. Czy widzimy przez mikroskop? W: Danuta Sobczyńska, Paweł Zeidler. Nowy eksperymentalizm – teoretycyzm – reprezentacja. Poznań: Wydawnictwo Naukowe IF UAM, przeł. Elżbieta Pakszys, 31-55.

Kuhn, Thomas. 2001. Struktura rewolucji naukowych. Warszawa: Fundacja Aletheia, przeł. Helena Ostromęcka.

Latour, Bruno. 2013. Nadzieja Pandory. Eseje o rzeczywistości w studiach nad nauką. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, tłum. różni, red. Krzysztof Abriszewski.

Mannheim, Karl. 1992. Ideologia i utopia. Lublin: test, przeł. Jan Miziński.

Niżnik, Józef. 1989. Socjologia wiedzy. Zarys historii i problematyki. Warszawa: Książka i Wiedza.

Sady, Wojciech. 2000. Spór o racjonalność naukową. Od Poincarégo do Laudana. Wrocław: Wydawnictwo FNP.

Sady, Wojciech. 2000a. Fleck. O społecznej naturze myślenia. Warszawa: Prószyński i S-ka.

Shapin, Steven. 2000. Rewolucja naukowa. Warszawa: Prószyński i S-ka, przeł. Stefan Amsterdamski.

Sojak, Radosław. 1996. Socjologia wiedzy chce pozostać nieświadoma. „Studia Socjologiczne” 4: 25-49.

Szahaj, Andrzej. 1995. O tak zwanym mocnym programie socjologii wiedzy szkoły edynburskiej. „Kultura Współczesna” 1-2: 53-67.

Zeidler, Paweł. 2011. Chemia w świetle filozofii. Studia z filozofii, metodologii, i semiotyki chemii. Poznań: Wydawnictwo Naukowe IF UAM.

Yearley, Steven. 2005. Making Sense of Science. Understanding the Social Study of Science. London, ThousandOaks, New Delhi: Sage Publications.

Metody i kryteria oceniania:

1) kontrola przygotowania do zajęć na podstawie lektury wskazanych tekstów (Uwaga! studenci są proszeni o przygotowywanie pisemnych, syntetycznych notatek dokumentujących swoje przygotowanie do zajęć), 2) ocena aktywności podczas zajęć.

Kryteria oceniania:

Student/studentka otrzymuje oceną pozytywną z przedmiotu, gdy:

- uczestniczył/a w aktywny sposób w zajęciach,

- dokonał/a analizy treści pod wskazanym kątem i zaprezentował rezultaty.

Praktyki zawodowe:

Brak.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (zakończony)

Okres: 2022-02-21 - 2022-09-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Ewa Bińczyk
Prowadzący grup: Ewa Bińczyk
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2022/23" (zakończony)

Okres: 2022-10-01 - 2023-02-19
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Ewa Bińczyk
Prowadzący grup: Ewa Bińczyk, Anna Kuszmiruk
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Informacje podano w sekcji "Podstawowe informacje o przedmiocie".

Pełny opis:

Informacje podano w sekcji "Podstawowe informacje o przedmiocie".

Literatura:

Informacje podano w sekcji "Podstawowe informacje o przedmiocie".

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
ul. Jurija Gagarina 11, 87-100 Toruń tel: +48 56 611-40-10 https://usosweb.umk.pl/ kontakt deklaracja dostępności USOSweb 7.0.1.0 (2023-11-21)