Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowania
Strona główna

Etyka sytuacyjna a problem zła

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2402-OG-ESPZ
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0223) Filozofia i etyka Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Etyka sytuacyjna a problem zła
Jednostka: Wydział Filozofii i Nauk Społecznych
Grupy: Zajęcia ogólnouniwersyteckie oferowane przez WFiNS
Punkty ECTS i inne: 4.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Brak

Całkowity nakład pracy studenta:

Godziny realizowane z udziałem nauczyciela:

- udział w wykładach - 30

Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta:

-przygotowanie do zaliczenia przedmiotu - ok. 40 godz.

-standardowe przygotowanie do zajęć - ok. 20

-przygotowywanie referatów i innych zadań - ok. 30

Łącznie: ok. 120 godz.

Efekty uczenia się - wiedza:

Studenci nabywają wiedzy z zakresu etyki sytuacyjnej (zarówno opisowej, jak i normatywnej), a także z zakresu sytuacyjnych oraz środowiskowych uwarunkowań zachowania podlegającego ocenie moralnej.

Efekty uczenia się - umiejętności:

Uczestnicy potrafią przejść od analizy opisowej zachowań niemoralnych, będących rezultatem presji sytuacyjnej do refleksji normatywne,j oraz racjonalnej, etycznej oceny tych zachowań.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Studenci posiadają zdolność identyfikacji czynników sytuacyjnych, które mogą sprzyjać powstawaniu zła moralnego, a także potrafią skutecznie przekonywać innych do swoich racji formułując opartą na wiedzy ocenę moralną czynów skutkujących krzywdą niewinnych osób. Potrafią też prowadzić racjonalną dyskusję na temat sytuacjonizmu w etyce.

Metody dydaktyczne:

Zajęcia mają charakter kooperacyjny i łączą różne metody dydaktyczne. Najczęściej jest to analiza tekstów, ale także analiza oraz interpretacja innych materiałów we wspólnej dyskusji w grupie. Studenci i prowadzący współdziałają ze sobą w gromadzeniu i krytycznym analizowaniu danych. Zajęcia w zamyśle służą wypracowaniu postawy zakładającej, iż w nauce podstawowe cele pracy są poznawcze i wspólne dla prowadzącego i uczestników. Przyjęta metoda dydaktyczna nie przewiduje braku aktywności studentów.

Metody dydaktyczne podające:

- opis
- pogadanka
- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa
- doświadczeń
- giełda pomysłów
- referatu

Skrócony opis:

Konwersatorium z zakresu etyki poświęcone sytuacyjnym aspektom zła moralnego, przeznaczone dla studentów różnych kierunków

Pełny opis:

Zajęcia "Etyka sytuacyjna a problem zła" stanową kolektywną próbę etycznego ujęcia sytuacyjnych uwarunkowań powstawania zła moralnego - zwłaszcza agresji, rozumianej jako celowe działanie, "którego celem jest wyrządzanie krzywdy fizycznej lub psychicznej - rzeczywiste lub symboliczne - jakiejś osobie lub czemuś, co ją zastępuje" (W. Szewczuk). Uczestnicy najpierw dowiadują się jakie znaczenie poznawcze w naukach społecznych posiada pojęcie sytuacji, następnie uczą się czym jest etyka sytuacyjna (w wariancie opisowym i normatywnym), po czym w ramach opisowej części zajęć analizują i omawiają kilka klasycznych koncepcji i eksperymentów (jak np. teoria banalności zła H. Arendt czy eksperyment dotyczący posłuszeństwa wobec autorytetu S. Milgrama), które ukazują sytuacyjne uwarunkowania powstawania zła moralnego. Następnie starają się przekroczyć ograniczenia interpretacyjne wynikające z zastosowania metod empirycznych i - z pomocą prowadzącego - przenieść problem na płaszczyznę refleksji etycznej i normatywnej, w oparciu o literaturę z zakresu etyki. Jednym z podstawowych celów zajęć jest nabycie umiejętności sformułowania i uzasadnienia własnej oceny etycznej niemoralnych działań, które rozgrywają się pod presją sytuacji, z użyciem pojęć pochodzących z różnych dyscyplin naukowych. Zamysł zajęć opiera się na założeniu, że nabywanie wiedzy, które ujawnia złożoność zagadnienia zła moralnego powstającego w trudnej, lub/i deprawującej sytuacji, nie zwalnia nas z obowiązku formułowania racjonalnej oceny etycznej działań skutkujących niezawinioną krzywdą człowieka. Kurs pomaga w przemyśleniu i wyważeniu tej oceny.

Literatura:

Wybrana literatura:

Arendt H., Eichmann w Jerozolimie. Rzecz o banalności zła, Kraków 2004.

Baran T., Dehumanizacja w stosunkach międzygrupowych, Czy obcy to też człowiek?, Warszawa 2007.

Baron-Cohen S., Teoria zła. O empatii i genezie okrucieństwa, tłum. A. Nowak, Sopot 2014.

Cathcart T., Dylemat wagonika, tłum. K. Bażyńska-Chojnacka, Warszawa 2014.

Dobro i zło z perspektywy psychologii społecznej, red. A. Miller, tłum. V. Reder, Kraków 2008.

Fletcher J., Situation Ethics. The New Morality, Philadelphia 1966.

Girard R., Kozioł ofiarny, tłum. M. Goszczyńska, Łódź 1987

Goffman E., Człowiek w teatrze życia codziennego, Warszawa 2009.

Hatzfeld J., Sezon maczet, tłum. J. Giszczak, Wołowiec 2012.

Konteksty ludzkich zachowań, red. J. Siuta, Kraków 2001.

Kołakowski L., Etyka bez kodeksu, [w:] Kultura i fetysze, Warszawa 2009.

Lazari-Pawłowska I., Problemy etyki sytuacyjnej, [w:] Etyka. Pisma wybrane, Wrocław-Warszawa-Kraków 1992.

Milgram S., Behavioral study of obedience, „Journal of Abnormal and Social Psychology”, 67/1963.

Osswowska M., Motywy postępowania. Warszawa 2002.

Pietrzak. H, Agresja, konflikt, społeczeństwo, Tyczyn 2000.

Ross L., Nisbett R. E., The Person and the Situation: Perspectives of Social Psychology, London 2011.

Levi P., Czy to jest człowiek, tłum. H. Wiśniowska, Kraków 2008.

Spaemann R., Kto i za co jest odpowiedzialny? Krytyczne spojrzenie na odróżnienie etyki przekonań i etyki odpowiedzialności, [w:] Granice. O Etycznym wymiarze działania, tłum. J. Merecki, Warszawa 2006.

Spaemann R., Moralność i przemoc, [w:] tamże.

Tomaszewski T., Człowiek i otoczenie, [w:] Psychologia, red. T. Tomaszewski, Warszawa 1975.

Vardy P, Grosch P., Etyka. Poglądy i problemy, tłum. J. Łoziński, Poznań 1995.

Winch P., Czy można skrzywdzić dobrego człowieka?, [w:] Etyka a działanie, tłum. D. Lachowska, T. Szawiel, Warszawa 1990.

Zimbardo P., Efekt Lucyfera, tłum. zbior., Warszawa 2013.

Metody i kryteria oceniania:

Kolokwium pisemne. Na ocenę końcową ma także wpływ stopień zaangażowania w zajęcia, ilość przygotowanych materiałów, udział w dyskusji, itp. Najbardziej aktywni studenci mogą mieć zagwarantowaną ocenę pozytywną przed podejściem do kolokwium. Szczegóły zostają omówione podczas zajęć organizacyjnych.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2021/22" (zakończony)

Okres: 2021-10-01 - 2022-02-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć:
Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marcin Jaranowski
Prowadzący grup: Marcin Jaranowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2022/23" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2023-02-20 - 2023-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć:
Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marcin Jaranowski
Prowadzący grup: Marcin Jaranowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
ul. Jurija Gagarina 11, 87-100 Toruń tel: +48 56 611-40-10 https://usosweb.umk.pl/ kontakt deklaracja dostępności USOSweb 6.8.0.0-3 (2022-08-19)