Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Historia filozofii

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2405-S-S1-HF Kod Erasmus / ISCED: 14.2 / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Historia filozofii
Jednostka: Instytut Filozofii
Grupy: Przedmioty obowiązkowe dla studentów I roku socjologii I stopnia
Przedmioty socjologii dziennej I stopnia
Punkty ECTS i inne: 6.00 LUB 3.00 (zmienne w czasie)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Ogólna wiedza humanistyczna (zwłaszcza historii i literatury).

Rodzaj przedmiotu:

kanon

Całkowity nakład pracy studenta:

Godziny kontaktowe - wykład 30 godz.

Przeczytanie lektur i przygotowanie się do egzaminu - 60 godz.

Efekty uczenia się - wiedza:

Student, który zaliczył przedmiot powinien:

W1- posiadać znajomość podstawowych pojęć i terminów filozofii

W2- posiadać wiedzę umożliwiającą klasyfikowanie i rozróżnianie zjawisk będących przedmiotem tej dyscypliny

W3- posiadać wiedzę umożliwiającą docieranie do niezbędnych informacji z zakresu filozofii (książki, nagrania, materiały nutowe, Internet), ich analizowanie i interpretowanie we właściwy sposób

W4- posiadać wiedzę dotyczącą historii filozofii jako kwintesencji kultury europejskiej

Efekty uczenia się - umiejętności:

Student powinien:

U1 -posiadać podstawową umiejętność logicznego myślenia

U2- posiadać umiejętność rozróżniania analityczne/syntetyczne.

U3- Posiadać umiejętność posługiwania się w argumentacji metodą indukcyjną i metodą dedukcyjną

U4- posiadać wiedzę kulturowych źródeł humanistyki

U5-

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Student powinien:

K1- posiąść podstawy logicznych zasad interpretacji i argumentacji

K2- posiąść podstawy wiedzy o sceptycyzmie filozoficznym jako fundamentu umiejętności samooceny i postawy krytycznej

K3- mieć podstawową wiedzę o filozoficznych (i estetycznych) podstawach metod stawiania właściwych sądów na ww. tematy oraz znać kulturowe ich źródła

K4- mieć podstawową wiedzę pytań filozofii i ich prawidłowego stawiania


Metody dydaktyczne:

Wykład z prezentacją

Metody dydaktyczne podające:

- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Skrócony opis:

Zadaniem wykładu jest zapoznanie studentów z podstawami historii filozofii poszerzonymi o elementy wiedzy z zakresu historii kultury, religioznawstwa oraz historii myśli politycznej, a także z podstawowymi pojęciami charakterystycznymi dla tych dyscyplin. Wykład obejmuje główne kierunki i szkoły myślenia filozoficznego od starożytności do czasów współczesnych.

Pełny opis:

Celem pierwszego wykładu jest wprowadzenie w świat myślenia filozoficznego. Kolejne wykłady poświęcone są chronologicznie przedstawionym głównym stanowiskom filozofii.

Lista zagadnień i haseł wywoławczych do treści wykładów:

1. WPROWADZENIE

Co to jest filozofia? Czym jest mądrość? Wiedza a działanie. Teoria a praktyka. Doświadczenie, rozsądek, nauka. Działy filozofii

2. PRAPOCZĄTKI FILOZOFII GRECKIEJ

W poszukiwaniu arche. Jońska filozofia przyrody. Materializm Demokryta (atomizm). Wariabilizm Heraklita. Teoria bytu Parmenidesa. Zenon z Elei (paradoksy).

3. KLASYCZNA GRECKA FILOZOFIA CZ. I

Sofiści (relatywizm, minimalizm poznawczy), Sokrates (dialog, intelektualizm etyczny, realizm pojęciowy, cnota).

4. KLASYCZNA GRECKA FILOZOFIA CZ. II

Wielkie systemy antyku: Platon (jaskinia platońska, teoria idei, anamneza, teoria duszy), Arystoteles (metafizyka, substancja, forma i materia, zasada złotego środka, empiryzm).

5. SZKOŁY OKRESU HELLENISTYCZNEGO. ZDERZENIE ANTYKU I ŚREDNIOWIECZA

Filon z Aleksandrii i neoplatonizm (idee jako myśli boże), Plotyn (Jednia, emanacje). Stoicyzm (monizm materialistyczny, apatia, ataraksja), epikureizm (hedonizm, materializm atomistyczny, carpe diem), sceptycyzm (krytyka poznania, probabilizm).

6. ŚREDNIOWIECZNA FILOZOFIA CHRZEŚCIJAŃSKA

Aureliusz Augustyn (teocentryzm, łaska boża, iluminacja, zło jako brak dobra). Scholastyka średniowieczna – Anzelm z Canterbury (ontologiczny dowód na istnienie Boga, wiara poszukująca zrozumienia); spór o uniwersalia. Tomasz z Akwinu (Arystoteles, istota i istnienie, komplementaryzm duszy i ciała, hierarchia bytów, dowody na istnienie Boga).

7. NARODZINY NOWOŻYTNEJ FILOZOFII I NAUKI

Kopernik, Galileusz (odkrycia naukowe). Bacon (empiryzm, Novum Organon), Kartezjusz (cogito ergo sum, metodyczne wątpienie, substancja myśląca, substancja rozciągła) Pascal (fideizm, zakład Pascala).

8. NOWOŻYTNOŚĆ SIĘ ROZWIJA

Empiryzm brytyjski – Locke (idea, tabula rasa, liberalizm), Berkeley (istnieć = być postrzeganym, immaterializm), Hume (idee i wrażenia, krytyki: substancji, związku przyczynowo-skutkowego, pojęcia siły). Narodziny ekonomii politycznej (A. Smith). Oświeceniowa myśl francuska – Wolter, Rousseau (Wielka Rewolucja Francuska, encyklopedia, Rozum, teizm – deizm – ateizm, krytyka cywilizacji, umowa społeczna).

9. KLASYCZNA FILOZOFIA NIEMIECKA

Filozofia krytyczna Kanta (sądy syntetyczne a priori, formy naoczności, przewrót kopernikański, imperatyw kategoryczny). Idealizm niemiecki. Filozofia Hegla (fenomenologia ducha, filozofia dziejów, system filozoficzny).

10. NIEPOKOJE WIEKU XIX

Schopenhauer (pesymizm, wola). Nietzsche (przewartościowanie wartości, witalizm, wola mocy, nadczłowiek). Marksizm (walka klas, komunizm, alienacja). Personalizm chrześcijański (pojęcie osoby). Psychoanaliza.

11. WIEK XX I WSPÓŁCZESNOŚĆ

Egzystencjalizm (absurd egzystencji, istnienie przed istotą, autokreacja). Fenomenologia (metoda fenomenologiczna). Pozytywizm (Comte, metoda pozytywna) i neopozytywizm (Koło Wiedeńskie, logiczna analiza języka). Ludwig Wittgenstein (I – logiczna analiza języka i II – analiza języka potocznego, gry językowe). Martin Heidegger (Dasein). Hermeneutyka (rozumienie).

12. FILOZOFIA WSPÓŁCZESNA. FILOZOFIA POLSKA

Filozofia nauki (Kuhn, Popper). Postmodernizm (Rorty). Filozofia polska (Kotarbiński, Czeżowski, Elzenberg, Kołakowski), Szkoła Lwowsko-Warszawska (Twardowski).

13. CZYM JEST DZISIAJ FILOZOFIA?

Filozofia analityczna a egzystencjalna. Filozofia jako integralna część europejskiej tradycji kulturowej. Relacje filozofii do nauki i religii. Rola filozofii w życiu współczesnego człowieka.

Literatura:

• Tatarkiewicz W., Historia filozofii, t. I-III, dowolne wydanie.

• Höffe O., Mała historia filozofii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.

• Kunzmann P., Burkard F.-P., Wiedmann F., Atlas filozofii, przeł. B. A. Markiewicz, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999.

• Wachowiak A., Wiśniewski R., Tyburski W., Historia filozofii i etyki, TNOiK, Toruń 1997 lub kolejne wydania.

Zalecane lektury dodatkowe:

1. Do wyboru jeden z czterech dialogów Platona (Kriton, Fedon, Uczta/Biesiada, Obrona Sokratesa).

2. Rene Descartes (Kartezjusz), Rozprawa o metodzie.

Literatura uzupełniająca

• Aster von E., Historia filozofii, tłum. Jan Szewczyk, PWN, Warszawa 1969.

• Höffe O., Mała historia filozofii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.

• Krajewski W. (red.), Słownik pojęć filozoficznych, Scholar, Warszawa 1996.

• Russell B., Dzieje filozofii zachodu, przeł. T. Baszniak, A. Lipszyc, M. Szczubiałka, Aletheia, Warszawa 2000.

Metody i kryteria oceniania:

Egzamin pisemny

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2017/18" (zakończony)

Okres: 2017-10-01 - 2018-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 60 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marek Jakubowski
Prowadzący grup: Marek Jakubowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-02-24
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marek Jakubowski
Prowadzący grup: Marek Jakubowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-02-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marek Jakubowski
Prowadzący grup: Marek Jakubowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/21" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-02-21
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marcin Zdrenka
Prowadzący grup: Marcin Zdrenka
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin
Skrócony opis:

Kurs służy zaprezentowaniu kanonu historii filozofii.

W roku 2020/21 prowadzony w trybie zdalnym za pośrednictwem platformy MS Teams

Pełny opis:

Lista zagadnień i haseł wywoławczych do treści wykładów:

1. WPROWADZENIE

Co to jest filozofia? Czym jest mądrość? Wiedza a działanie. Teoria a praktyka. Doświadczenie, rozsądek, nauka. Działy filozofii

2. PRAPOCZĄTKI FILOZOFII GRECKIEJ

W poszukiwaniu arche. Jońska filozofia przyrody. Materializm Demokryta (atomizm). Wariabilizm Heraklita. Teoria bytu Parmenidesa. Zenon z Elei (paradoksy).

3. KLASYCZNA GRECKA FILOZOFIA CZ. I

Sofiści (relatywizm, minimalizm poznawczy), Sokrates (dialog, intelektualizm etyczny, realizm pojęciowy, cnota).

4. KLASYCZNA GRECKA FILOZOFIA CZ. II

Wielkie systemy antyku: Platon (jaskinia platońska, teoria idei, anamneza, teoria duszy), Arystoteles (metafizyka, substancja, forma i materia, zasada złotego środka, empiryzm).

5. SZKOŁY OKRESU HELLENISTYCZNEGO. ZDERZENIE ANTYKU I ŚREDNIOWIECZA

Filon z Aleksandrii i neoplatonizm (idee jako myśli boże), Plotyn (Jednia, emanacje). Stoicyzm (monizm materialistyczny, apatia, ataraksja), epikureizm (hedonizm, materializm atomistyczny, carpe diem), sceptycyzm (krytyka poznania, probabilizm).

6. ŚREDNIOWIECZNA FILOZOFIA CHRZEŚCIJAŃSKA

Aureliusz Augustyn (teocentryzm, łaska boża, iluminacja, zło jako brak dobra). Scholastyka średniowieczna – Anzelm z Canterbury (ontologiczny dowód na istnienie Boga, wiara poszukująca zrozumienia); spór o uniwersalia. Tomasz z Akwinu (Arystoteles, istota i istnienie, komplementaryzm duszy i ciała, hierarchia bytów, dowody na istnienie Boga).

7. NARODZINY NOWOŻYTNEJ FILOZOFII I NAUKI

Kopernik, Galileusz (odkrycia naukowe). Bacon (empiryzm, Novum Organon), Kartezjusz (cogito ergo sum, metodyczne wątpienie, substancja myśląca, substancja rozciągła) Pascal (fideizm, zakład Pascala).

8. NOWOŻYTNOŚĆ SIĘ ROZWIJA

Empiryzm brytyjski – Locke (idea, tabula rasa, liberalizm), Berkeley (istnieć = być postrzeganym, immaterializm), Hume (idee i wrażenia, krytyki: substancji, związku przyczynowo-skutkowego, pojęcia siły). Narodziny ekonomii politycznej (A. Smith). Oświeceniowa myśl francuska – Wolter, Rousseau (Wielka Rewolucja Francuska, encyklopedia, Rozum, teizm – deizm – ateizm, krytyka cywilizacji, umowa społeczna).

9. KLASYCZNA FILOZOFIA NIEMIECKA

Filozofia krytyczna Kanta (sądy syntetyczne a priori, formy naoczności, przewrót kopernikański, imperatyw kategoryczny). Idealizm niemiecki. Filozofia Hegla (fenomenologia ducha, filozofia dziejów, system filozoficzny).

10. NIEPOKOJE WIEKU XIX

Schopenhauer (pesymizm, wola). Nietzsche (przewartościowanie wartości, witalizm, wola mocy, nadczłowiek). Marksizm (walka klas, komunizm, alienacja). Personalizm chrześcijański (pojęcie osoby). Psychoanaliza.

11. WIEK XX I WSPÓŁCZESNOŚĆ

Egzystencjalizm (absurd egzystencji, istnienie przed istotą, autokreacja). Fenomenologia (metoda fenomenologiczna). Pozytywizm (Comte, metoda pozytywna) i neopozytywizm (Koło Wiedeńskie, logiczna analiza języka). Ludwig Wittgenstein (I – logiczna analiza języka i II – analiza języka potocznego, gry językowe). Martin Heidegger (Dasein). Hermeneutyka (rozumienie).

12. FILOZOFIA WSPÓŁCZESNA. FILOZOFIA POLSKA

Filozofia nauki (Kuhn, Popper). Postmodernizm (Rorty). Filozofia polska (Kotarbiński, Czeżowski, Elzenberg, Kołakowski), Szkoła Lwowsko-Warszawska (Twardowski).

13. CZYM JEST DZISIAJ FILOZOFIA?

Filozofia analityczna a egzystencjalna. Filozofia jako integralna część europejskiej tradycji kulturowej. Relacje filozofii do nauki i religii. Rola filozofii w życiu współczesnego człowieka.

Literatura:

Literatura podstawowa

1. Tatarkiewicz W., Historia filozofii, t. I-III, dowolne wydanie.

2. Höffe O., Mała historia filozofii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.

3. Kunzmann P., Burkard F.-P., Wiedmann F., Atlas filozofii, przeł. B. A. Markiewicz, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999.

4. Wachowiak A., Wiśniewski R., Tyburski W., Historia filozofii i etyki, TNOiK, Toruń 1997 lub kolejne wydania.

Literatura uzupełniająca

1. Aster von E., Historia filozofii, tłum. Jan Szewczyk, PWN, Warszawa 1969.

2. Höffe O., Mała historia filozofii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.

3. Krajewski W. (red.), Słownik pojęć filozoficznych, Scholar, Warszawa 1996.

4. Russell B., Dzieje filozofii zachodu, przeł. T. Baszniak, A. Lipszyc, M. Szczubiałka, Aletheia, Warszawa 2000.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2021/22" (w trakcie)

Okres: 2021-10-01 - 2022-02-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marcin Zdrenka
Prowadzący grup: Marcin Zdrenka
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.