Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Socjologia Internetu

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2405-S-S1-MF-SINT Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Socjologia Internetu
Jednostka: Instytut Socjologii
Grupy: Przedmioty fakultatywne dla socjologii I stopnia
Punkty ECTS i inne: 4.00
Język prowadzenia: polski
Metody dydaktyczne podające:

- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa
- referatu

Skrócony opis:

Kurs ma za zadanie przybliżyć subdyscyplinę socjologii, jaką jest socjologia Internetu. Spróbujemy przyjrzeć się Internetowi jako specyficznej sieci technospołecznej, która „skolonizowała” znaczną część świata życia współczesnych ludzi.

Pełny opis:

1. Zajęcia organizacyjne

2. Socjologia Internetu: wprowadzenie.

Zagadnienia: Czym jest Internet z perspektywy socjologicznej i jak go można badać? Problemy z definicją. Internet czy Internety? Czy Internet jest ważny?

Lektury obowiązkowe: Chang, Ha-Joon. 2013. Pralka zmieniła świat bardziej niż Internet, w: tenże, 23 rzeczy, których nie mówią ci o kapitalizmie, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, s. 42-48.

Pieriegud, Jana. 2016. Cyfryzacja gospodarki i społeczeństwa – wymiar globalny, europejski i krajowy. W: Cyfryzacja gospodarki i społeczeństwa – szanse i wyzwania dla sektorów infrastrukturalnych, J. Gajewski, W. Paprocki, J. Pieriegud (red.). Gdańsk: Europejski Kongres Finansowy, s. 11-37, dostępny: https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/11162/Pieriegud_Cyfryzacja_2016.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Lektury uzupełniające: Batorski, Dominik i Krzysztof Olechnicki. 2007. Wprowadzenie do socjologii Internetu, „Studia Socjologiczne”, nr 3, s. 5–14.

Jemielniak, Dariusz. 2018. Socjologia 2.0: o potrzebie łączenia Big Data z etnografią cyfrową, wyzwaniach jakościowej socjologii cyfrowej i systematyzacji pojęć, „Studia Socjologiczne”, nr 2 (229), s. 7-29.

Jemielniak, Dariusz. 2019. Socjologia Internetu, Warszawa: Scholar.

Krzysztofek, Kazimierz. 2012. Zmiana permanentna? Refleksje o zmianie społecznej w epoce technologii cyfrowych, „Studia Socjologiczne”, nr 4 (207), s. 7–39.

Rodak, Olga. 2017. Twitter jako przedmiot badań socjologicznych i źródło danych społecznych: perspektywa konstruktywistyczna. „Studia Socjologiczne” 3(226), s. 209–236.

3. Odrobina historii, czyli geneza Internetu.

Zagadnienia: Historia Internetu. Kluczowi aktorzy indywidualni i zbiorowi: kto to wszystko zrobił i kto za to wszystko płacił? Przemiany internetu: od innowacji militarnej do Internetu rzeczy.

Lektura obowiązkowa: Castells, Manuel. 2003. Nauka płynąca z historii Internetu, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 19-46.

Lektury uzupełniające: Castells, Manuel. 2003. Kultura Internetu, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 47-76.

Chang, Emily. 2019. Brotopia. Kobiety a Dolina Krzemowa. Wrocław: Jackfruit.

Evans, Claire R. 2020. Pionierki Internetu. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Hofmokl, Justyna. 2009. Internet – historia, struktura i najważniejsze cechy, w: taż, Internet jako nowe dobro wspólne, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, s. 63-124, dostępny: http://otworzksiazke.pl/images/ksiazki/internet_jako_dobro_wspolne/internet_jako_dobro_wspolne.pdf

Lewicki, Grzegorz. 2020. 30 lat Polski w Sieci, dostępny: https://impactcee.com/impact/2020/pl/raporty/#internet

Orliński, Wojciech. 2019. Człowiek, który wynalazł Internet. Biografia Paula Barana, Warszawa: Wydawnictwo Agora.

Thompson, Clive. 2019. Koderzy. Opowieść o ludziach, którzy zmienili nasz świat. Kraków: Znak.

4. Co technologie robią ze społeczeństwami?

Zagadnienia: Jak technologie zmieniają społeczeństwa? Determinizm technologiczny i jego odmiany. Internet z perspektywy deterministycznej.

Lektury uzupełniające: Bolter, J. David. 1990. Człowiek Turinga. Kultura Zachodu w wieku komputera, Warszawa: PIW.

Erikson, Thomas Hylland. 2003. Tyrania chwili. Szybko i wolno płynący czas w epoce informacji, Warszawa: PIW.

McLuhan Marshall. 2001. Wybór tekstów, Poznań: Zysk i S-ka.

McLuhan Marshall. 2004. Zrozumieć media. Przedłużenia człowieka, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.

Postman Neil. 1995. Technopol. Triumf techniki nad kulturą, Warszawa: PIW.

Rheingold Howard. 2003. Narzędzia ułatwiające myślenie. Historia i przyszłość metod poszerzania możliwości umysłu, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.

Zybertowicz, Andrzej i in. 2015. Samobójstwo Oświecenia? Jak neuronauka i nowe technologie pustoszą ludzki świat, Kraków: Wydawnictwo Kasper.

5. Internet jako sieć technospołeczna.

Zagadnienia: Sieci społeczne, technologiczne i inne a problem złożoności. Internet jako sieć technospołeczna. Koncepcje teoretyczne: analiza sieci społecznych, teoria aktora-sieci, nowa nauka sieci, sieciowa teoria wymiany. Naturalistyczna geneza sieci społecznych.

Lektura obowiązkowa: Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. Zaplątani w sieć, w: ciż, W sieci, Sopot: Smak Słowa, s. 13-39.

Lektury uzupełniające: Bendyk, Edwin. 2004. Antymatrix. Człowiek w labiryncie sieci, Warszawa: W.A.B.

Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. W sieci, Sopot: Smak Słowa.

Dunbar, Robin. 2016. Ogólne ramy teoretyczne, w: tenże, Człowiek: biografia, Kraków: Copernicus Center Press, s. 71-109.

6. Internet w życiu codziennym, czyli socjalizacja w sieci.

Zagadnienia: Dane o aktywności w sieci. Co ludzie robią na co dzień w Internecie? Media społecznościowe: Facebook, Twitter, Instagram, Twitch, TikTok i cała reszta (z perspektywy użytkowników). Praca, życie w sieci i konsekwencje pandemii Covid-19.

Lektura obowiązkowa: CBOS. 2021. Korzystanie z internetu, komunikat z badań nr 83/2021, dostępny: https://www.cbos.pl/PL/publikacje/raporty/open_file.php?url=2021/K_083_21.PDF&tytul=Korzystanie+z+internetu

Lektury uzupełniające: Batorski, Dominik. 2015. Technologie i media w domu i w życiu Polaków, w: Diagnoza Społeczna 2015. Warunki i Jakość Życia Polaków, s. 373-395. Raport dostępny na stronie www.diagnoza.com: http://www.diagnoza.com/pliki/raporty/Diagnoza_raport_2015.pdf

Jemielniak, Dariusz. 2013. Życie wirtualnych dzikich. Netnografia Wikipedii największego projektu współtworzonego przez ludzi, Warszawa: Poltext.

Filiciak, Mirosław i in. 2010. Młodzi i media. Nowe media a uczestnictwo w kulturze, dostępny: http://bi.gazeta.pl/im/6/7600/m7600446.pdf

Juza, Marta. 2013. Przestrzeń społeczna w dobie Internetu: globalna sieć komunikacyjna, przestrzeń wirtualna czy część życia codziennego? „Studia Socjologiczne”, nr 4 (211), s. 103–123.

NASK. 2019. Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów. https://www.nask.pl/pl/aktualnosci/wydarzenia/wydarzenia-2019/1539,Mlode-smartfony-jak-sie-zyje-z-internetem-w-kieszeni.html

7. Wpływ Internetu na zbiorowości: usieciowienie kontaktów społecznych, społeczności wirtualne, bańki filtrujące i wielość światów internetowych

Zagadnienia: Wielość światów w Internecie. Problem baniek filtrujących (baniek informacyjnych). Społeczności realne i wirtualne – czy takie przeciwstawienie ma sens? Czy więzi społeczne mogą istnieć bez kontaktów bezpośrednich? Sieciowy indywidualizm i nowe formy organizacji. Nierówności w Internecie.

Lektura obowiązkowa: Slevin, James. 2005. Internet i formy związków ludzkich, w: Piotr Sztompka i Małgorzata Bogunia-Borowska (red.), Socjologia codzienności, Kraków: Wydawnictwo Znak, s. 593-627.

Lektury uzupełniające: Batorski, Dominik. 2005. Internet a usieciowienie relacji społecznych, „Kultura Współczesna”, nr 1(43), s. 41-62, dostępny: http://sna.pl/dbatorski/DBatorski-2005-usieciowienie.pdf

Castells, Manuel. 2003. Wirtualne społeczności czy społeczeństwo sieciowe?, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 135-156.

Juza, Marta. 2016. Internet w życiu społecznym – nadzieje, obawy, krytyka. „Studia Socjologiczne”, nr 1 (220), s. 199–221.

Malinowski, Bartosz. 2016. Jak Facebook zamyka nas w bańce informacyjnej. Algorytm filtrujący newsfeed a zjawisko filter bubble, „Zarządzanie mediami”, tom 4(1), s. 15–22.

Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

Szpunar, Magdalena. 2004. Społeczności wirtualne jako nowy typ społeczności – eksplikacja socjologiczna, „Studia Socjologiczne”, nr 2, s. 95-135.

Vaidhyanathan, Siva. 2018. Antisocial media. Jak Facebook oddala nas od siebie i zagraża demokracji. Warszawa: WAB.

Zaród, Marcin. 2017. Hakerzy i kolektywy hakerskie w Polsce. Od operacjonalizacji do laboratoriów i stref wymiany. „Studia Socjologiczne” 334(1), s. 225–253.

8. Jak Internet zmienia ludzi?

Zagadnienia: Wpływ biologiczno-ewolucyjny: czy Internet zmienia nasze mózgi? Wpływ na Internetu na psychikę dzieci i młodzieży. Cyfrowe technologie uzależniające.

Lektury obowiązkowe: Dukaj, Jacek. 2015. Bibliomachia, „Książki” nr 1(16), s. 8-12.

Flora, Carlin. 2018. Czy smartfony niszczą mózgi nastolatków?, „Świat Nauki”, nr 4, s. 40-47.

Lektury uzupełniające:

Alter, Adam. 2018. Uzależnienia 2.0. Dlaczego tak trudno się oprzeć nowym technologiom. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Carr, Nicholas. 2013. Płytki umysł. Jak Internet wpływa na nasz mózg, Gliwice: Wydawnictwo Helion.

Dukaj, Jacek. 2019. Po piśmie, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Spitzer, Manfred. 2013. Cyfrowa demencja. W jaki sposób pozbawiamy rozumie siebie i swoje dzieci, Słupsk: Wydawnictwo Dobra Literatura.

Spitzer, Manfred. 2016. Cyberchoroby. Jak cyfrowe życie rujnuje nasze zdrowie. Słupsk: Wydawnictwo Dobra Literatura.

Twenge, Jean M. 2019. iGen. Dlaczego dzieciaki dorastające w sieci są mniej zbuntowane, bardziej tolerancyjne i mniej szczęśliwe. Sopot: Smak Słowa.

Wegner, Daniel M i Adrian F. Ward. 2014. Jak Google zmienia nasz mózg, „Świat Nauki”, nr 1, s. 56-59.

9. Własność i władza (w) sieci.

Zagadnienia: Kto rządzi Internetem? Internet a współczesny kapitalizm: korporacje, państwa i niejasne relacje. Google, Facebook, Apple, Amazon: ich status i ich projekty. W rękach solucjonistów. Po co nam państwo: przypadek Bitcoina. Od Safe Harbour do Tarczy Prywatności i dalej.

Lektury obowiązkowe: Morozov, Evgeny. 2015. Neoliberalizm na google’owskich sterydach, dostępny: http://krytykapolityczna.pl/gospodarka/morozov-neoliberalizm-na-google-owskich-sterydach/

Dukaj, Jacek. 2021. W wirtualnych wspólnotach rysują się zaczątki nowych monarchii, Gazeta Wyborcza, 04.06.2021, https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,27157017,jacek-dukaj-w-wirtualnych-wspolnotach-rysuja-sie-zaczatki.html

Lektura uzupełniająca: Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

Pein, Corey. 2019. Nowy Dziki Zachód. Zwycięzcy i przegrani Doliny Krzemowej. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Zuboff, Shoshana. 2020. Wiek kapitalizmu inwigilacji. Poznań: Zysk i S-ka.

10. Polityki Internetów

Zagadnienia: Polityka w Internecie czy politycy z Internetem. Internet jako narzędzie rewolucji czy kontroli? Cenzura w Internecie. Internet w państwach nie-demokratycznych. Chiński system zaufania społecznego.

Lektura obowiązkowa: Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. W sieci politycznej, w: ciż, W sieci, Sopot: Smak Słowa, s. 171-204.

Lektury uzupełniające: Bartlett, Jamie. 2019. Ludzie przeciw technologii. Jak Internet zabija demokrację (i jak ją możemy ocalić), Katowice: Post Factum.

Bendyk, Edwin. 2012. Bunt sieci, Warszawa: Polityka.

Castells, Manuel. 2003. Polityka Internetu II, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 191-212.

Castells, Manuel. 2013. Władza komunikacji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

McNamee, Roger. 2020. Nabici w Facebooka. Przestroga przed katastrofą. Poznań: Media Rodzina.

Strittmatter, Kai. 2020. Chiny 5.0. Jak powstaje cyfrowa dyktatura. Warszawa: WAB.

Vaidhyanathan, Siva. 2018. Antisocial media. Jak Facebook oddala nas od siebie i zagraża demokracji. Warszawa: WAB.

11. Od „fake news” do wojen informacyjnych

Zagadnienia: „Fake news” – produkt uboczny czy istota sieci? Wojny informacyjne: przypadek Rosji. Internet jako przestrzeń dezinformacji. Przypadek ruchów antyszczepionkowych. Wpływ na wybory: przypadek Cambridge Analytica

Lektura obowiązkowa: Quattrociocchi, Walter. 2017. Wirtualne komory pogłosowe, „Świat Nauki”, nr 6, s. 42-45.

Lektury uzupełniające: Sumpter, David. 2019. Osaczeni przez liczby. Kraków: Copernicus Center Press.

Wylie, Christopher. 2020. Mindf*ck. Cambridge Analytica, czyli jak popsuć demokrację. Kraków: Wydawnictwo Insignis.

12. Inwigilacja, nadzór i kontrola

Zagadnienia: Społeczeństwo nadzoru. Kto i w jakim celu nas inwigiluje? Czego dowiedzieliśmy się od Snowdena? Sobowtóry cyfrowe. Ucieczka w Darknet. Ku przyszłości: Internet rzeczy, ubicomp, smart grids…

Lektura obowiązkowa: Waszewski, Jan. 2021. Od kontroli społecznej do kapitalizmu nadzoru, w: tenże, "Nie ukryjesz się". Konsekwencje synergii big data, mediów społecznościowych i neuronauki. Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej, s. 25-81.

Lektury uzupełniające: Bilton, Nick. 2020. Król Darknetu. Polowanie na genialnego cyberprzestępcę. Wołowiec: Czarne.

Greenwald, Glenn. 2014. Snowden: nigdzie się nie ukryjesz, Warszawa: Agora.

Juza, Marta. 2019. Między wolnością a nadzorem. Internet w zmieniającym się społeczeństwie. Warszawa: Scholar.

Krzysztofek, Kazimierz. 2014. Społeczeństwo w XXI wieku: rozproszenie i nadzór. Analiza dwóch trendów, „Studia Socjologiczne”, nr 1, s. 19-44.

Morozov, Evgeny. 2015. Apka na biedę? Mamy to!, dostępny: http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/opinie/20150315/morozov-apka-na-biede-mamy

Ormsby, Eileen. 2019. Darknet. Kraków: Wydawnictwo Znak Horyzont.

Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

Snowden, Edward. 2019. Pamięć nieulotna. Kraków: Insignis.

Sumpter, David. 2019. Osaczeni przez liczby. Kraków: Copernicus Center Press.

Waszewski, Jan. 2015. Ewolucja systemów nadzoru, w: Andrzej Zybertowicz i in., Samobójstwo Oświecenia? Jak neuronauka i nowe technologie pustoszą ludzki świat, Kraków: Wydawnictwo Kasper, s. 233-283.

Zuboff, Shoshana. 2020. Wiek kapitalizmu inwigilacji. Poznań: Zysk i S-ka.

13. Internet, prawo i kwestie własności intelektualnej

Zagadnienia: „Piractwo” w sieci. Kolonizacja Internetu przez prawo? Spór o ACTA (i ACTA 2). Czy informacja chce być wolna? Cyberprzestępczość.

Lektura obowiązkowa: Lessig, Lawrence. 2005. Wolna kultura. Warszawa: WSiP, s. 43-105, dostępny: http://otworzksiazke.pl/images/ksiazki/wolna_kultura/wolna_kultura.pdf

Lektury uzupełniające: Bendyk, Edwin. 2012. Bunt sieci, Warszawa: Polityka.

Dobrzeniecki, Karol. 2008. Lex informatica, Toruń: TNOiK.

14. Rewolucje Big Data i AI

Zagadnienia: Big Data. Przewidywanie zachowań indywidualnych i zbiorowych. Algorytmizacja rzeczywistości. Uczenie maszynowe i uczenie głębokie. Cyfryzacja życia.

Lektury obowiązkowe: Pentland, Alex. 2013. Nowe wspaniałe społeczeństwo, „Świat Nauki”, nr 12, s. 52-57.

Lee, Kai-Fu. 2019. Inteligencja sztuczna, rewolucja prawdziwa. Chiny, USA i przyszłość świata. Poznań: Media Rodzina, s. 13-36.

Lektury uzupełniające: Cukier, Kenneth i Viktor Mayer-Schönberger. 2014. Big data: rewolucja, która zmieni nasze myślenie, pracę i życie, Warszawa: MT Biznes.

Fry, Hannah. 2019. Hello world. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Iwasiński, Łukasz. 2017. Przyczynek do rozważań nad suwerennością konsumenta w epoce danetyzacji i big data, „Kultura – Historia – Globalizacja”, nr 21, http://www.khg.uni.wroc.pl/files/9%20KHG_21%20Iwasinski%20t.pdf

O’Neil, Cathy. 2017. Broń matematycznej zagłady. Jak algorytmy zwiększają nierówności i zagrażają demokracji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Stephens-Davidowitz, Seth. 2019. Wszyscy kłamią: big data, nowe dane i wszystko, co Internet może nam powiedzieć o tym, kim naprawdę jesteśmy. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Sumpter, David. 2019. Osaczeni przez liczby. Kraków: Copernicus Center Press.

Surma, Jerzy. 2017. Cyfryzacja życia w erze Big Data. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Waszewski, Jan. 2021. Big data i algorytmy, w: tenże, "Nie ukryjesz się". Konsekwencje synergii big data, mediów społecznościowych i neuronauki. Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej, s. 83-102.

Żulicki, Remigiusz. 2017. Potencjał Big Data w badaniach społecznych, „Studia Socjologiczne”, nr 3 (226), s. 175-207.

15. Zajęcia podsumowujące i kolokwium

Literatura:

Bartlett, Jamie. 2019. Ludzie przeciw technologii. Jak Internet zabija demokrację (i jak ją możemy ocalić), Katowice: Post Factum.

Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. W sieci. Sopot: Smak słowa.

Barney, Darin. 2008. Społeczeństwo sieci. Warszawa: Wydawnictwo Sic(!).

Bendyk, Edwin. 2004. Antymatrix. Człowiek w labiryncie sieci, Warszawa: W.A.B.

Broussard, Meredith. 2018. Aritificial Unintelligence. How Computers Misunderstand the World. Cambridge – London: MIT Press.

Castells, Manuel. 2003. Galaktyka internetu. Refleksje nad internetem, biznesem i społeczeństwem. Poznań: Rebis.

Castells, Manuel. 2007. Społeczeństwo sieci. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Castells, Manuel. 2013. Władza komunikacji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Dukaj, Jacek. 2019. Po piśmie, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Evans, Claire R. 2020. Pionierki Internetu. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Hofmokl, Justyna. 2009. Internet jako nowe dobro wspólne, Warszawa: WAiP.

Jemielniak, Dariusz. 2013. Życie wirtualnych dzikich. Netnografia Wikipedii największego projektu współtworzonego przez ludzi. Warszawa: Poltext.

Jemielniak, Dariusz. 2019. Socjologia Internetu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Jonak, Łukasz i in. (red.). 2006. Re: internet - społeczne aspekty medium. Polskie konteksty i interpretacje. Warszawa: WAiP.

Juza, Marta. 2019. Między wolnością a nadzorem. Internet w zmieniającym się społeczeństwie. Warszawa: Scholar.

Lee, Kai-Fu. 2019. Inteligencja sztuczna, rewolucja prawdziwa. Chiny, USA i przyszłość świata. Poznań: Media Rodzina

McNamee, Roger. 2020. Nabici w Facebooka. Przestroga przed katastrofą. Poznań: Media Rodzina.

O'Neil, Cathy. 2017. Broń matematycznej zagłady. Jak algorytmy zwiększają nierówności i zagrażają demokracji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

Orliński, Wojciech. 2019. Człowiek, który wynalazł Internet. Biografia Paula Barana, Warszawa: Wydawnictwo Agora.

Pein, Corey. 2019. Nowy Dziki Zachód. Zwycięzcy i przegrani Doliny Krzemowej. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Stephens-Davidowitz, Seth. 2019. Wszyscy kłamią: big data, nowe dane i wszystko, co Internet może nam powiedzieć o tym, kim naprawdę jesteśmy. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Sumpter, David. 2019. Osaczeni przez liczby. Kraków: Copernicus Center Press.

Surma, Jerzy. 2017. Cyfryzacja życia w erze Big Data. Człowiek – Biznes – Państwo. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Thompson, Clive. 2019. Koderzy. Opowieść o ludziach, którzy zmienili nasz świat. Kraków: Znak.

Vaidhyanathan, Siva. 2018. Antisocial media. Jak Facebook oddala nas od siebie i zagraża demokracji. Warszawa: WAB.

Waszewski, Jan. 2021. "Nie ukryjesz się". Konsekwencje synergii big data, mediów społecznościowych i neuronauki. Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej.

Zybertowicz, Andrzej i in. 2015. Samobójstwo Oświecenia? Jak neuronauka i nowe technologie pustoszą ludzki świat, Kraków: Wydawnictwo Kasper.

Metody i kryteria oceniania:

1. Proszę o przygotowywanie się na poszczególne zajęcia poprzez lekturę tekstów obowiązkowych. Teksty te albo są dostępne online albo będę przesyłał linki do ich skanów.

2. Warunkiem koniecznym dla uzyskania oceny pozytywnej jest obecność na zajęciach (w trakcie zajęć będą pojawiały się listy obecności). Dwie nieobecności nie pociągają za sobą żadnych konsekwencji. Kolejne dwie (ale nie więcej) nieobecności należy zaliczyć (sposób zaliczenia ustala prowadzący). Nieobecności w większej liczbie powodują konieczność konsultacji z prowadzącym w celu ustalenia dodatkowych warunków zaliczenia.

3. Każdy uczestnik kursu zobowiązany jest do wygłoszenia referatu wprowadzającego do zajęć. Referat przygotowujemy i wygłaszamy samodzielnie. Wystąpienie powinno trwać 8-10 minut. Temat referatu powinien zostać skonsultowany z prowadzącym (e-mailowo, na dyżurze albo po zajęciach). Należy go też skonsultować z innymi osobami występującymi na tych samych zajęciach. W trakcie jednych zajęć standardowo dopuszczam dwa referaty. W sytuacjach nadzwyczajnych możliwe są trzy wystąpienia.

Wskazane jest wykorzystywanie prezentacji albo rozdawanie konspektów swojego wystąpienia.

Celem referatu jest wprowadzenie do jednego z problemów omawianych na danych zajęciach. Referat ma przedstawić najważniejsze fakty, ale powinien też zawierać autorski komentarz.

W referacie nie omawiamy lektur obowiązkowych i nie przeklejamy gotowych tekstów z sieci!

4. Na ostatnich zajęciach odbędzie się kolokwium, które się będzie z kilku-kilkunastu pytań dotyczących lektur obowiązkowych.

5. Ocena końcowa będzie wystawiona w oparciu o wynik kolokwium końcowego (60% oceny końcowej) oraz referatu (40% oceny końcowej). Dodatkowo będzie uwzględniana aktywność na zajęciach.

6. Wszystkich państwa proszę o lekturę PARNASu: https://www.soc.umk.pl/studia/parnas-3-1/

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-02-24
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Krzysztof Pietrowicz
Prowadzący grup: Krzysztof Pietrowicz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Pełny opis:

1. Zajęcia organizacyjne

2. Socjologia Internetu: wprowadzenie.

Zagadnienia: Czym jest Internet z perspektywy socjologicznej i jak go można badać? Problemy z definicją. Internet czy Internety? Czy Internet jest ważny?

Tekst obowiązkowy: Chang, Ha-Joon. 2013. Pralka zmieniła świat bardziej niż Internet, w: tenże, 23 rzeczy, których nie mówią ci o kapitalizmie, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, s. 42-48.

Lektury uzupełniające: Batorski, Dominik i Krzysztof Olechnicki. 2007. Wprowadzenie do socjologii Internetu, „Studia Socjologiczne”, nr 3, s. 5–14.

Jemielniak, Dariusz. 2018. Socjologia 2.0: o potrzebie łączenia Big Data z etnografią cyfrową, wyzwaniach jakościowej socjologii cyfrowej i systematyzacji pojęć, „Studia Socjologiczne”, nr 2 (229), s. 7-29.

Krzysztofek, Kazimierz. 2012. Zmiana permanentna? Refleksje o zmianie społecznej w epoce technologii cyfrowych, „Studia Socjologiczne”, nr 4 (207), s. 7–39.

Rodak, Olga. 2017. Twitter jako przedmiot badań socjologicznych i źródło danych społecznych: perspektywa konstruktywistyczna. „Studia Socjologiczne” 3(226), s. 209–236.

3. Odrobina historii, czyli geneza Internetu.

Zagadnienia: Historia Internetu. Kluczowi aktorzy indywidualni i zbiorowi: kto to wszystko zrobił i kto za to wszystko płacił? Przemiany interrnetu: od innowacji militarnej do Internetu rzeczy.

Lektura obowiązkowa: Castells, Manuel. 2003. Nauka płynąca z historii Internetu, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 19-46.

Lektury uzupełniające: Castells, Manuel. 2003. Kultura Internetu, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 47-76.

Hofmokl, Justyna. 2009. Internet – historia, struktura i najważniejsze cechy, w: taż, Internet jako nowe dobro wspólne, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, s. 63-124, dostępny: http://otworzksiazke.pl/images/ksiazki/internet_jako_dobro_wspolne/internet_jako_dobro_wspolne.pdf

4. Co technologie robią z ludźmi?

Zagadnienia: Jak technologie zmieniają ludzi i społeczeństwa? Determinizm technologiczny i jego odmiany. Internet z perspektywy deterministycznej

Lektury uzupełniające: Bolter, J. David. 1990. Człowiek Turinga. Kultura Zachodu w wieku komputera, Warszawa: PIW.

Erikson, Thomas Hylland. 2003. Tyrania chwili. Szybko i wolno płynący czas w epoce informacji, Warszawa: PIW.

McLuhan Marshall. 2001. Wybór tekstów, Poznań: Zysk i S-ka.

McLuhan Marshall. 2004. Zrozumieć media. Przedłużenia człowieka, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.

Postman Neil. 1995. Technopol. Triumf techniki nad kulturą, Warszawa: PIW.

Rheingold Howard. 2003. Narzędzia ułatwiające myślenie. Historia i przyszłość metod poszerzania możliwości umysłu, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.

Zybertowicz, Andrzej i in. 2015. Samobójstwo Oświecenia? Jak neuronauka i nowe technologie pustoszą ludzki świat, Kraków: Wydawnictwo Kasper.

5. Internet jako sieć technospołeczna.

Zagadnienia: Sieci społeczne, technologiczne i inne a problem złożoności. Koncepcje teoretyczne: analiza sieci społecznych, teoria aktora-sieci, nowa nauka sieci, sieciowa teoria wymiany. Właściwości sieci i efekty sieciowe.

Lektura obowiązkowa: Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. Zaplątani w sieć, w: ciż, W sieci, Sopot: Smak Słowa, s. 13-39.

Lektury uzupełniające: Bendyk, Edwin. 2004. Antymatrix. Człowiek w labiryncie sieci, Warszawa: W.A.B.

Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. W sieci, Sopot: Smak Słowa.

6. Internet w życiu codziennym, czyli socjalizacja w sieci.

Zagadnienia: Dane o aktywności w sieci. Co ludzie robią na co dzień w Internecie? Media społecznościowe: Facebook, Twitter, Instagram, Snapchat i cała reszta (z perspektywy użytkowników).

Lektura obowiązkowa: Batorski, Dominik. 2015. Technologie i media w domu i w życiu Polaków, w: Diagnoza Społeczna 2015. Warunki i Jakość Życia Polaków, s. 373-395. Raport dostępny na stronie www.diagnoza.com: http://www.diagnoza.com/pliki/raporty/Diagnoza_raport_2015.pdf

Lektury uzupełniające: Jemielniak, Dariusz. 2013. Życie wirtualnych dzikich. Netnografia Wikipedii największego projektu współtworzonego przez ludzi, Warszawa: Poltext.

Filiciak, Mirosław i in. 2010. Młodzi i media. Nowe media a uczestnictwo w kulturze, dostępny: http://bi.gazeta.pl/im/6/7600/m7600446.pdf

Juza, Marta. 2013. Przestrzeń społeczna w dobie Internetu: globalna sieć komunikacyjna, przestrzeń wirtualna czy część życia codziennego? „Studia Socjologiczne”, nr 4 (211), s. 103–123.

7. Wpływ Internetu na zbiorowości: usieciowienie kontaktów społecznych, społeczności wirtualne, bańki filtrujące i wielość światów internetowych

Zagadnienia: Wielość światów w Internecie. Problem baniek filtrujących (baniek informacyjnych). Społeczności realne i wirtualne – czy takie przeciwstawienie ma sens? Czy więzi społeczne mogą istnieć bez kontaktów bezpośrednich? Sieciowy indywidualizm i nowe formy organizacji. Nierówności w Internecie.

Lektura obowiązkowa: Slevin, James. 2005. Internet i formy związków ludzkich, w: Piotr Sztompka i Małgorzata Bogunia-Borowska (red.), Socjologia codzienności, Kraków: Wydawnictwo Znak, s. 593-627.

Lektury uzupełniające: Batorski, Dominik. 2005. Internet a usieciowienie relacji społecznych, „Kultura Współczesna”, nr 1(43), s. 41-62, dostępny: http://sna.pl/dbatorski/DBatorski-2005-usieciowienie.pdf

Castells, Manuel. 2003. Wirtualne społeczności czy społeczeństwo sieciowe?, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 135-156.

Juza, Marta. 2016. Internet w życiu społecznym – nadzieje, obawy, krytyka. „Studia Socjologiczne”, nr 1 (220), s. 199–221.

Malinowski, Bartosz. 2016. Jak Facebook zamyka nas w bańce informacyjnej. Algorytm filtrujący newsfeed a zjawisko filter bubble, „Zarządzanie mediami”, tom 4(1), s. 15–22.

Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

Szpunar, Magdalena. 2004. Społeczności wirtualne jako nowy typ społeczności – eksplikacja socjologiczna, „Studia Socjologiczne”, nr 2, s. 95-135.

Zaród, Marcin. 2017. Hakerzy i kolektywy hakerskie w Polsce. Od operacjonalizacjido laboratoriów i stref wymiany. „Studia Socjologiczne” 334(1), s. 225–253.

8. Jak Internet zmienia ludzi?

Zagadnienia: Wpływ biologiczno-ewolucyjny: czy Internet zmienia nasze mózgi? Cyfrowe technologie uzależniające.

Lektura obowiązkowa: Dukaj, Jacek. 2015. Bibliomachia, „Książki” nr 1(16), s. 8-12.

Lektury uzupełniające:

Carr, Nicholas. 2013. Płytki umysł. Jak Internet wpływa na nasz mózg, Gliwice: Wydawnictwo Helion.

Flora, Carlin. 2018. Czy smartfony niszczą mózgi nastolatków?, „Świat Nauki”, nr 4, s. 40-47.

Lizut, Joanna (red.). 2014. Zagrożenia cyberprzestrzeni, Wydawnictwo WSP im. Janusza Korczaka w Warszawie.

Wegner, Daniel M i Adrian F. Ward. 2014. Jak Google zmienia nasz mózg, „Świat Nauki”, nr 1, s. 56-59.

9. Własność i władza (w) sieci.

Zagadnienia: Kto rządzi Internetem? Internet a współczesny kapitalizm: korporacje, państwa i niejasne relacje. Google, Facebook, Apple, Amazon: ich status i ich projekty. W rękach solucjonistów. Po co nam państwo: przypadek Bitcoina.

Lektura obowiązkowa: Morozov, Evgeny. 2015. Neoliberalizm na google’owskich sterydach, dostępny: http://krytykapolityczna.pl/gospodarka/morozov-neoliberalizm-na-google-owskich-sterydach/

Lektura uzupełniająca: Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

10. Polityki Internetów

Zagadnienia: Polityka w Internecie czy politycy z Internetem. Internet jako narzędzie rewolucji? Cenzura w Internecie. Internet w państwach nie-demokratycznych.

Lektura obowiązkowa: Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. W sieci politycznej, w: ciż, W sieci, Sopot: Smak Słowa, s. 171-204.

Lektura uzupełniająca: Bendyk, Edwin. 2012. Bunt sieci, Warszawa: Polityka.

Castells, Manuel. 2003. Polityka Internetu II, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 191-212.

Castells, Manuel. 2013. Władza komunikacji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

11. Od „fake news” do wojen informacyjnych

Zagadnienia: „Fake news” – produkt uboczny czy istota sieci? Wojny informacyjne: przypadek Rosji. Internet jako przestrzeń dezinformacji. Przypadek ruchów antyszczepionkowych. Wpływ na wybory: przypadek Cambridge Analytica

Lektura obowiązkowa: Quattrociocchi, Walter. 2017. Wirtualne komory pogłosowe, „Świat Nauki”, nr 6, s. 42-45.

12. Inwigilacja, nadzór i kontrola

Zagadnienia: Społeczeństwo nadzoru. Kto i w jakim celu nas inwigiluje? Czego dowiedzieliśmy się od Snowdena? Sobowtóry cyfrowe. Ku przyszłości: Internet rzeczy, ubicomp, smart grids…

Lektura obowiązkowa: Waszewski, Jan. 2015. Ewolucja systemów nadzoru, w: Andrzej Zybertowicz i in., Samobójstwo Oświecenia? Jak neuronauka i nowe technologie pustoszą ludzki świat, Kraków: Wydawnictwo Kasper, s. 233-283.

Lektury uzupełniające: Greenwald, Glenn. 2014. Snowden: nigdzie się nie ukryjesz, Warszawa: Agora.

Krzysztofek Kazimierz. 2014. Społeczeństwo w XXI wieku: rozproszenie i nadzór. Analiza dwóch trendów, „Studia Socjologiczne”, nr 1, s. 19-44.

Morozov, Evgeny. 2015. Apka na biedę? Mamy to!, dostępny: http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/opinie/20150315/morozov-apka-na-biede-mamy

Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

13. Internet, prawo i kwestie własności intelektualnej

Zagadnienia: „Piractwo” w sieci. Kolonizacja Internetu przez prawo? Spór o ACTA (i ACTA 2). Czy informacja chce być wolna? Cyberprzestępczość.

Lektura obowiązkowa: Lessig, Lawrence. 2005. Wolna kultura. Warszawa: WSiP, s. 43-105, dostępny: http://otworzksiazke.pl/images/ksiazki/wolna_kultura/wolna_kultura.pdf

Lektury uzupełniające: Bendyk, Edwin. 2012. Bunt sieci, Warszawa: Polityka.

Dobrzeniecki, Karol. 2008. Lex informatica, Toruń: TNOiK.

14. Rewolucja „Big Data”

Zagadnienia: Big Data. Przewidywanie zachowań indywidualnych i zbiorowych. Algorytmizacja rzeczywistości. Cyfryzacja życia.

Lektura obowiązkowa: Pentland, Alex. 2013. Nowe wspaniałe społeczeństwo, „Świat Nauki”, nr 12, s. 52-57.

Lektury uzupełniające: Cukier, Kenneth i Viktor Mayer-Schönberger. 2014. Big data: rewolucja, która zmieni nasze myślenie, pracę i życie, Warszawa: MT Biznes.

Iwasiński, Łukasz. 2017. Przyczynek do rozważań nad suwerennością konsumenta w epoce danetyzacji i big data, „Kultura – Historia – Globalizacja”, nr 21, http://www.khg.uni.wroc.pl/files/9%20KHG_21%20Iwasinski%20t.pdf

O’Neil, Cathy. 2017. Broń matematycznej zagłady. Jak algorytmy zwiększają nierówności i zagrażają demokracji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Surma, Jerzy. 2017. Cyfryzacja życia w erze Big Data, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Żulicki, Remigiusz. 2017. Potencjał Big Data w badaniach społecznych, „Studia Socjologiczne”, nr 3 (226), s. 175-207.

15. Zajęcia podsumowujące i kolokwium

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-02-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Krzysztof Pietrowicz
Prowadzący grup: Krzysztof Pietrowicz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Pełny opis:

1. Zajęcia organizacyjne

2. Socjologia Internetu: wprowadzenie.

Zagadnienia: Czym jest Internet z perspektywy socjologicznej i jak go można badać? Problemy z definicją. Internet czy Internety? Czy Internet jest ważny?

Tekst obowiązkowy: Chang, Ha-Joon. 2013. Pralka zmieniła świat bardziej niż Internet, w: tenże, 23 rzeczy, których nie mówią ci o kapitalizmie, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, s. 42-48.

Lektury uzupełniające: Batorski, Dominik i Krzysztof Olechnicki. 2007. Wprowadzenie do socjologii Internetu, „Studia Socjologiczne”, nr 3, s. 5–14.

Jemielniak, Dariusz. 2018. Socjologia 2.0: o potrzebie łączenia Big Data z etnografią cyfrową, wyzwaniach jakościowej socjologii cyfrowej i systematyzacji pojęć, „Studia Socjologiczne”, nr 2 (229), s. 7-29.

Krzysztofek, Kazimierz. 2012. Zmiana permanentna? Refleksje o zmianie społecznej w epoce technologii cyfrowych, „Studia Socjologiczne”, nr 4 (207), s. 7–39.

Rodak, Olga. 2017. Twitter jako przedmiot badań socjologicznych i źródło danych społecznych: perspektywa konstruktywistyczna. „Studia Socjologiczne” 3(226), s. 209–236.

3. Odrobina historii, czyli geneza Internetu.

Zagadnienia: Historia Internetu. Kluczowi aktorzy indywidualni i zbiorowi: kto to wszystko zrobił i kto za to wszystko płacił? Przemiany interrnetu: od innowacji militarnej do Internetu rzeczy.

Lektura obowiązkowa: Castells, Manuel. 2003. Nauka płynąca z historii Internetu, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 19-46.

Lektury uzupełniające: Castells, Manuel. 2003. Kultura Internetu, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 47-76.

Hofmokl, Justyna. 2009. Internet – historia, struktura i najważniejsze cechy, w: taż, Internet jako nowe dobro wspólne, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, s. 63-124, dostępny: http://otworzksiazke.pl/images/ksiazki/internet_jako_dobro_wspolne/internet_jako_dobro_wspolne.pdf

4. Co technologie robią z ludźmi?

Zagadnienia: Jak technologie zmieniają ludzi i społeczeństwa? Determinizm technologiczny i jego odmiany. Internet z perspektywy deterministycznej

Lektury uzupełniające: Bolter, J. David. 1990. Człowiek Turinga. Kultura Zachodu w wieku komputera, Warszawa: PIW.

Erikson, Thomas Hylland. 2003. Tyrania chwili. Szybko i wolno płynący czas w epoce informacji, Warszawa: PIW.

McLuhan Marshall. 2001. Wybór tekstów, Poznań: Zysk i S-ka.

McLuhan Marshall. 2004. Zrozumieć media. Przedłużenia człowieka, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.

Postman Neil. 1995. Technopol. Triumf techniki nad kulturą, Warszawa: PIW.

Rheingold Howard. 2003. Narzędzia ułatwiające myślenie. Historia i przyszłość metod poszerzania możliwości umysłu, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.

Zybertowicz, Andrzej i in. 2015. Samobójstwo Oświecenia? Jak neuronauka i nowe technologie pustoszą ludzki świat, Kraków: Wydawnictwo Kasper.

5. Internet jako sieć technospołeczna.

Zagadnienia: Sieci społeczne, technologiczne i inne a problem złożoności. Koncepcje teoretyczne: analiza sieci społecznych, teoria aktora-sieci, nowa nauka sieci, sieciowa teoria wymiany. Właściwości sieci i efekty sieciowe.

Lektura obowiązkowa: Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. Zaplątani w sieć, w: ciż, W sieci, Sopot: Smak Słowa, s. 13-39.

Lektury uzupełniające: Bendyk, Edwin. 2004. Antymatrix. Człowiek w labiryncie sieci, Warszawa: W.A.B.

Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. W sieci, Sopot: Smak Słowa.

6. Internet w życiu codziennym, czyli socjalizacja w sieci.

Zagadnienia: Dane o aktywności w sieci. Co ludzie robią na co dzień w Internecie? Media społecznościowe: Facebook, Twitter, Instagram, Snapchat i cała reszta (z perspektywy użytkowników).

Lektura obowiązkowa: Batorski, Dominik. 2015. Technologie i media w domu i w życiu Polaków, w: Diagnoza Społeczna 2015. Warunki i Jakość Życia Polaków, s. 373-395. Raport dostępny na stronie www.diagnoza.com: http://www.diagnoza.com/pliki/raporty/Diagnoza_raport_2015.pdf

Lektury uzupełniające: Jemielniak, Dariusz. 2013. Życie wirtualnych dzikich. Netnografia Wikipedii największego projektu współtworzonego przez ludzi, Warszawa: Poltext.

Filiciak, Mirosław i in. 2010. Młodzi i media. Nowe media a uczestnictwo w kulturze, dostępny: http://bi.gazeta.pl/im/6/7600/m7600446.pdf

Juza, Marta. 2013. Przestrzeń społeczna w dobie Internetu: globalna sieć komunikacyjna, przestrzeń wirtualna czy część życia codziennego? „Studia Socjologiczne”, nr 4 (211), s. 103–123.

NASK. 2019. Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów. https://www.nask.pl/pl/aktualnosci/wydarzenia/wydarzenia-2019/1539,Mlode-smartfony-jak-sie-zyje-z-internetem-w-kieszeni.html

7. Wpływ Internetu na zbiorowości: usieciowienie kontaktów społecznych, społeczności wirtualne, bańki filtrujące i wielość światów internetowych

Zagadnienia: Wielość światów w Internecie. Problem baniek filtrujących (baniek informacyjnych). Społeczności realne i wirtualne – czy takie przeciwstawienie ma sens? Czy więzi społeczne mogą istnieć bez kontaktów bezpośrednich? Sieciowy indywidualizm i nowe formy organizacji. Nierówności w Internecie.

Lektura obowiązkowa: Slevin, James. 2005. Internet i formy związków ludzkich, w: Piotr Sztompka i Małgorzata Bogunia-Borowska (red.), Socjologia codzienności, Kraków: Wydawnictwo Znak, s. 593-627.

Lektury uzupełniające: Batorski, Dominik. 2005. Internet a usieciowienie relacji społecznych, „Kultura Współczesna”, nr 1(43), s. 41-62, dostępny: http://sna.pl/dbatorski/DBatorski-2005-usieciowienie.pdf

Castells, Manuel. 2003. Wirtualne społeczności czy społeczeństwo sieciowe?, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 135-156.

Juza, Marta. 2016. Internet w życiu społecznym – nadzieje, obawy, krytyka. „Studia Socjologiczne”, nr 1 (220), s. 199–221.

Malinowski, Bartosz. 2016. Jak Facebook zamyka nas w bańce informacyjnej. Algorytm filtrujący newsfeed a zjawisko filter bubble, „Zarządzanie mediami”, tom 4(1), s. 15–22.

Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

Szpunar, Magdalena. 2004. Społeczności wirtualne jako nowy typ społeczności – eksplikacja socjologiczna, „Studia Socjologiczne”, nr 2, s. 95-135.

Zaród, Marcin. 2017. Hakerzy i kolektywy hakerskie w Polsce. Od operacjonalizacjido laboratoriów i stref wymiany. „Studia Socjologiczne” 334(1), s. 225–253.

8. Jak Internet zmienia ludzi?

Zagadnienia: Wpływ biologiczno-ewolucyjny: czy Internet zmienia nasze mózgi? Cyfrowe technologie uzależniające.

Lektura obowiązkowa: Dukaj, Jacek. 2015. Bibliomachia, „Książki” nr 1(16), s. 8-12.

Lektury uzupełniające:

Carr, Nicholas. 2013. Płytki umysł. Jak Internet wpływa na nasz mózg, Gliwice: Wydawnictwo Helion.

Flora, Carlin. 2018. Czy smartfony niszczą mózgi nastolatków?, „Świat Nauki”, nr 4, s. 40-47.

Lizut, Joanna (red.). 2014. Zagrożenia cyberprzestrzeni, Wydawnictwo WSP im. Janusza Korczaka w Warszawie.

Wegner, Daniel M i Adrian F. Ward. 2014. Jak Google zmienia nasz mózg, „Świat Nauki”, nr 1, s. 56-59.

9. Własność i władza (w) sieci.

Zagadnienia: Kto rządzi Internetem? Internet a współczesny kapitalizm: korporacje, państwa i niejasne relacje. Google, Facebook, Apple, Amazon: ich status i ich projekty. W rękach solucjonistów. Po co nam państwo: przypadek Bitcoina.

Lektura obowiązkowa: Morozov, Evgeny. 2015. Neoliberalizm na google’owskich sterydach, dostępny: http://krytykapolityczna.pl/gospodarka/morozov-neoliberalizm-na-google-owskich-sterydach/

Lektura uzupełniająca: Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

10. Polityki Internetów

Zagadnienia: Polityka w Internecie czy politycy z Internetem. Internet jako narzędzie rewolucji? Cenzura w Internecie. Internet w państwach nie-demokratycznych.

Lektura obowiązkowa: Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. W sieci politycznej, w: ciż, W sieci, Sopot: Smak Słowa, s. 171-204.

Lektura uzupełniająca: Bendyk, Edwin. 2012. Bunt sieci, Warszawa: Polityka.

Castells, Manuel. 2003. Polityka Internetu II, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 191-212.

Castells, Manuel. 2013. Władza komunikacji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

11. Od „fake news” do wojen informacyjnych

Zagadnienia: „Fake news” – produkt uboczny czy istota sieci? Wojny informacyjne: przypadek Rosji. Internet jako przestrzeń dezinformacji. Przypadek ruchów antyszczepionkowych. Wpływ na wybory: przypadek Cambridge Analytica

Lektura obowiązkowa: Quattrociocchi, Walter. 2017. Wirtualne komory pogłosowe, „Świat Nauki”, nr 6, s. 42-45.

12. Inwigilacja, nadzór i kontrola

Zagadnienia: Społeczeństwo nadzoru. Kto i w jakim celu nas inwigiluje? Czego dowiedzieliśmy się od Snowdena? Sobowtóry cyfrowe. Ku przyszłości: Internet rzeczy, ubicomp, smart grids…

Lektura obowiązkowa: Waszewski, Jan. 2015. Ewolucja systemów nadzoru, w: Andrzej Zybertowicz i in., Samobójstwo Oświecenia? Jak neuronauka i nowe technologie pustoszą ludzki świat, Kraków: Wydawnictwo Kasper, s. 233-283.

Lektury uzupełniające: Greenwald, Glenn. 2014. Snowden: nigdzie się nie ukryjesz, Warszawa: Agora.

Krzysztofek Kazimierz. 2014. Społeczeństwo w XXI wieku: rozproszenie i nadzór. Analiza dwóch trendów, „Studia Socjologiczne”, nr 1, s. 19-44.

Morozov, Evgeny. 2015. Apka na biedę? Mamy to!, dostępny: http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/opinie/20150315/morozov-apka-na-biede-mamy

Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

13. Internet, prawo i kwestie własności intelektualnej

Zagadnienia: „Piractwo” w sieci. Kolonizacja Internetu przez prawo? Spór o ACTA (i ACTA 2). Czy informacja chce być wolna? Cyberprzestępczość.

Lektura obowiązkowa: Lessig, Lawrence. 2005. Wolna kultura. Warszawa: WSiP, s. 43-105, dostępny: http://otworzksiazke.pl/images/ksiazki/wolna_kultura/wolna_kultura.pdf

Lektury uzupełniające: Bendyk, Edwin. 2012. Bunt sieci, Warszawa: Polityka.

Dobrzeniecki, Karol. 2008. Lex informatica, Toruń: TNOiK.

14. Rewolucja „Big Data”

Zagadnienia: Big Data. Przewidywanie zachowań indywidualnych i zbiorowych. Algorytmizacja rzeczywistości. Cyfryzacja życia.

Lektura obowiązkowa: Pentland, Alex. 2013. Nowe wspaniałe społeczeństwo, „Świat Nauki”, nr 12, s. 52-57.

Lektury uzupełniające: Cukier, Kenneth i Viktor Mayer-Schönberger. 2014. Big data: rewolucja, która zmieni nasze myślenie, pracę i życie, Warszawa: MT Biznes.

Iwasiński, Łukasz. 2017. Przyczynek do rozważań nad suwerennością konsumenta w epoce danetyzacji i big data, „Kultura – Historia – Globalizacja”, nr 21, http://www.khg.uni.wroc.pl/files/9%20KHG_21%20Iwasinski%20t.pdf

O’Neil, Cathy. 2017. Broń matematycznej zagłady. Jak algorytmy zwiększają nierówności i zagrażają demokracji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Surma, Jerzy. 2017. Cyfryzacja życia w erze Big Data, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Żulicki, Remigiusz. 2017. Potencjał Big Data w badaniach społecznych, „Studia Socjologiczne”, nr 3 (226), s. 175-207.

15. Zajęcia podsumowujące i kolokwium

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/21" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-02-21
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Krzysztof Pietrowicz
Prowadzący grup: Krzysztof Pietrowicz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Pełny opis:

1. Zajęcia organizacyjne

2. Socjologia Internetu: wprowadzenie.

Zagadnienia: Czym jest Internet z perspektywy socjologicznej i jak go można badać? Problemy z definicją. Internet czy Internety? Czy Internet jest ważny?

Lektury obowiązkowe: Chang, Ha-Joon. 2013. Pralka zmieniła świat bardziej niż Internet, w: tenże, 23 rzeczy, których nie mówią ci o kapitalizmie, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, s. 42-48.

Pieriegud, Jana. 2016. Cyfryzacja gospodarki i społeczeństwa – wymiar globalny, europejski i krajowy. W: Cyfryzacja gospodarki i społeczeństwa – szanse i wyzwania dla sektorów infrastrukturalnych, J. Gajewski, W. Paprocki, J. Pieriegud (red.). Gdańsk: Europejski Kongres Finansowy, s. 11-37, dostępny: https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/11162/Pieriegud_Cyfryzacja_2016.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Lektury uzupełniające: Batorski, Dominik i Krzysztof Olechnicki. 2007. Wprowadzenie do socjologii Internetu, „Studia Socjologiczne”, nr 3, s. 5–14.

Jemielniak, Dariusz. 2018. Socjologia 2.0: o potrzebie łączenia Big Data z etnografią cyfrową, wyzwaniach jakościowej socjologii cyfrowej i systematyzacji pojęć, „Studia Socjologiczne”, nr 2 (229), s. 7-29.

Jemielniak, Dariusz. 2019. Socjologia Internetu, Warszawa: Scholar.

Krzysztofek, Kazimierz. 2012. Zmiana permanentna? Refleksje o zmianie społecznej w epoce technologii cyfrowych, „Studia Socjologiczne”, nr 4 (207), s. 7–39.

Rodak, Olga. 2017. Twitter jako przedmiot badań socjologicznych i źródło danych społecznych: perspektywa konstruktywistyczna. „Studia Socjologiczne” 3(226), s. 209–236.

3. Odrobina historii, czyli geneza Internetu.

Zagadnienia: Historia Internetu. Kluczowi aktorzy indywidualni i zbiorowi: kto to wszystko zrobił i kto za to wszystko płacił? Przemiany interrnetu: od innowacji militarnej do Internetu rzeczy.

Lektura obowiązkowa: Castells, Manuel. 2003. Nauka płynąca z historii Internetu, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 19-46.

Lektury uzupełniające: Castells, Manuel. 2003. Kultura Internetu, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 47-76.

Chang, Emily. 2019. Brotopia. Kobiety a Dolina Krzemowa. Wrocław: Jackfruit.

Evans, Claire R. 2020. Pionierki Internetu. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Hofmokl, Justyna. 2009. Internet – historia, struktura i najważniejsze cechy, w: taż, Internet jako nowe dobro wspólne, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, s. 63-124, dostępny: http://otworzksiazke.pl/images/ksiazki/internet_jako_dobro_wspolne/internet_jako_dobro_wspolne.pdf

Lewicki, Grzegorz. 2020. 30 lat Polski w Sieci, dostępny: https://impactcee.com/impact/2020/pl/raporty/#internet

Orliński, Wojciech. 2019. Człowiek, który wynalazł Internet. Biografia Paula Barana, Warszawa: Wydawnictwo Agora.

Thompson, Clive. 2019. Koderzy. Opowieść o ludziach, którzy zmienili nasz świat. Kraków: Znak.

4. Co technologie robią z ludźmi?

Zagadnienia: Jak technologie zmieniają ludzi i społeczeństwa? Determinizm technologiczny i jego odmiany. Internet z perspektywy deterministycznej

Lektury uzupełniające: Bolter, J. David. 1990. Człowiek Turinga. Kultura Zachodu w wieku komputera, Warszawa: PIW.

Erikson, Thomas Hylland. 2003. Tyrania chwili. Szybko i wolno płynący czas w epoce informacji, Warszawa: PIW.

McLuhan Marshall. 2001. Wybór tekstów, Poznań: Zysk i S-ka.

McLuhan Marshall. 2004. Zrozumieć media. Przedłużenia człowieka, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.

Postman Neil. 1995. Technopol. Triumf techniki nad kulturą, Warszawa: PIW.

Rheingold Howard. 2003. Narzędzia ułatwiające myślenie. Historia i przyszłość metod poszerzania możliwości umysłu, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.

Zybertowicz, Andrzej i in. 2015. Samobójstwo Oświecenia? Jak neuronauka i nowe technologie pustoszą ludzki świat, Kraków: Wydawnictwo Kasper.

5. Internet w życiu codziennym, czyli socjalizacja w sieci.

Zagadnienia: Dane o aktywności w sieci. Co ludzie robią na co dzień w Internecie? Media społecznościowe: Facebook, Twitter, Instagram, Twitch, TikTok i cała reszta (z perspektywy użytkowników). Praca, życie w sieci i konsekwencje pandemii Covid-19.

Lektura obowiązkowa: CBOS. 2020. Korzystanie z internetu, komunikat z badań nr 85/2020, dostępny: https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2020/K_085_20.PDF

Lektury uzupełniające: Batorski, Dominik. 2015. Technologie i media w domu i w życiu Polaków, w: Diagnoza Społeczna 2015. Warunki i Jakość Życia Polaków, s. 373-395. Raport dostępny na stronie www.diagnoza.com: http://www.diagnoza.com/pliki/raporty/Diagnoza_raport_2015.pdf

Jemielniak, Dariusz. 2013. Życie wirtualnych dzikich. Netnografia Wikipedii największego projektu współtworzonego przez ludzi, Warszawa: Poltext.

Filiciak, Mirosław i in. 2010. Młodzi i media. Nowe media a uczestnictwo w kulturze, dostępny: http://bi.gazeta.pl/im/6/7600/m7600446.pdf

Juza, Marta. 2013. Przestrzeń społeczna w dobie Internetu: globalna sieć komunikacyjna, przestrzeń wirtualna czy część życia codziennego? „Studia Socjologiczne”, nr 4 (211), s. 103–123.

NASK. 2019. Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów. https://www.nask.pl/pl/aktualnosci/wydarzenia/wydarzenia-2019/1539,Mlode-smartfony-jak-sie-zyje-z-internetem-w-kieszeni.html

6. Wpływ Internetu na zbiorowości: usieciowienie kontaktów społecznych, społeczności wirtualne, bańki filtrujące i wielość światów internetowych

Zagadnienia: Wielość światów w Internecie. Problem baniek filtrujących (baniek informacyjnych). Społeczności realne i wirtualne – czy takie przeciwstawienie ma sens? Czy więzi społeczne mogą istnieć bez kontaktów bezpośrednich? Sieciowy indywidualizm i nowe formy organizacji. Nierówności w Internecie.

Lektura obowiązkowa: Slevin, James. 2005. Internet i formy związków ludzkich, w: Piotr Sztompka i Małgorzata Bogunia-Borowska (red.), Socjologia codzienności, Kraków: Wydawnictwo Znak, s. 593-627.

Lektury uzupełniające: Batorski, Dominik. 2005. Internet a usieciowienie relacji społecznych, „Kultura Współczesna”, nr 1(43), s. 41-62, dostępny: http://sna.pl/dbatorski/DBatorski-2005-usieciowienie.pdf

Castells, Manuel. 2003. Wirtualne społeczności czy społeczeństwo sieciowe?, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 135-156.

Juza, Marta. 2016. Internet w życiu społecznym – nadzieje, obawy, krytyka. „Studia Socjologiczne”, nr 1 (220), s. 199–221.

Malinowski, Bartosz. 2016. Jak Facebook zamyka nas w bańce informacyjnej. Algorytm filtrujący newsfeed a zjawisko filter bubble, „Zarządzanie mediami”, tom 4(1), s. 15–22.

Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

Szpunar, Magdalena. 2004. Społeczności wirtualne jako nowy typ społeczności – eksplikacja socjologiczna, „Studia Socjologiczne”, nr 2, s. 95-135.

Vaidhyanathan, Siva. 2018. Antisocial media. Jak Facebook oddala nas od siebie i zagraża demokracji. Warszawa: WAB.

Zaród, Marcin. 2017. Hakerzy i kolektywy hakerskie w Polsce. Od operacjonalizacji do laboratoriów i stref wymiany. „Studia Socjologiczne” 334(1), s. 225–253.

7. Jak Internet zmienia ludzi?

Zagadnienia: Wpływ biologiczno-ewolucyjny: czy Internet zmienia nasze mózgi? Cyfrowe technologie uzależniające.

Lektury obowiązkowe: Dukaj, Jacek. 2015. Bibliomachia, „Książki” nr 1(16), s. 8-12.

Flora, Carlin. 2018. Czy smartfony niszczą mózgi nastolatków?, „Świat Nauki”, nr 4, s. 40-47.

Lektury uzupełniające:

Alter, Adam. 2018. Uzależnienia 2.0. Dlaczego tak trudno się oprzeć nowym technologiom. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Carr, Nicholas. 2013. Płytki umysł. Jak Internet wpływa na nasz mózg, Gliwice: Wydawnictwo Helion.

Dukaj, Jacek. 2019. Po piśmie, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Spitzer, Manfred. 2013. Cyfrowa demencja. W jaki sposób pozbawiamy rozumie siebie i swoje dzieci, Słupsk: Wydawnictwo Dobra Literatura.

Spitzer, Manfred. 2016. Cyberchoroby. Jak cyfrowe życie rujnuje nasze zdrowie. Słupsk: Wydawnictwo Dobra Literatura.

Wegner, Daniel M i Adrian F. Ward. 2014. Jak Google zmienia nasz mózg, „Świat Nauki”, nr 1, s. 56-59.

8. Własność i władza (w) sieci.

Zagadnienia: Kto rządzi Internetem? Internet a współczesny kapitalizm: korporacje, państwa i niejasne relacje. Google, Facebook, Apple, Amazon: ich status i ich projekty. W rękach solucjonistów. Po co nam państwo: przypadek Bitcoina. Od Safe Harbour do Tarczy Prywatności i dalej.

Lektura obowiązkowa: Morozov, Evgeny. 2015. Neoliberalizm na google’owskich sterydach, dostępny: http://krytykapolityczna.pl/gospodarka/morozov-neoliberalizm-na-google-owskich-sterydach/

Lektura uzupełniająca: Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

Pein, Corey. 2019. Nowy Dziki Zachód. Zwycięzcy i przegrani Doliny Krzemowej. Kraków: Wydawnictwo UJ.

9. Polityki Internetów

Zagadnienia: Polityka w Internecie czy politycy z Internetem. Internet jako narzędzie rewolucji czy kontroli? Cenzura w Internecie. Internet w państwach nie-demokratycznych. Chiński system zaufania społecznego.

Lektura obowiązkowa: Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. W sieci politycznej, w: ciż, W sieci, Sopot: Smak Słowa, s. 171-204.

Lektura uzupełniająca: Bartlett, Jamie. 2019. Ludzie przeciw technologii. Jak Internet zabija demokrację (i jak ją możemy ocalić), Katowice: Post Factum.

Bendyk, Edwin. 2012. Bunt sieci, Warszawa: Polityka.

Castells, Manuel. 2003. Polityka Internetu II, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 191-212.

Castells, Manuel. 2013. Władza komunikacji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

McNamee, Roger. 2020. Nabici w Facebooka. Przestroga przed katastrofą. Poznań: Media Rodzina.

Strittmatter, Kai. 2020. Chiny 5.0. Jak powstaje cyfrowa dyktatura. Warszawa: WAB.

Vaidhyanathan, Siva. 2018. Antisocial media. Jak Facebook oddala nas od siebie i zagraża demokracji. Warszawa: WAB.

10. Od „fake news” do wojen informacyjnych

Zagadnienia: „Fake news” – produkt uboczny czy istota sieci? Wojny informacyjne: przypadek Rosji. Internet jako przestrzeń dezinformacji. Przypadek ruchów antyszczepionkowych. Wpływ na wybory: przypadek Cambridge Analytica

Lektura obowiązkowa: Quattrociocchi, Walter. 2017. Wirtualne komory pogłosowe, „Świat Nauki”, nr 6, s. 42-45.

Lektura uzupełniająca: Sumpter, David. 2019. Osaczeni przez liczby. Kraków: Copernicus Center Press.

11. Inwigilacja, nadzór i kontrola

Zagadnienia: Społeczeństwo nadzoru. Kto i w jakim celu nas inwigiluje? Czego dowiedzieliśmy się od Snowdena? Sobowtóry cyfrowe. Ucieczka w Darknet. Ku przyszłości: Internet rzeczy, ubicomp, smart grids…

Lektura obowiązkowa: Waszewski, Jan. 2015. Ewolucja systemów nadzoru, w: Andrzej Zybertowicz i in., Samobójstwo Oświecenia? Jak neuronauka i nowe technologie pustoszą ludzki świat, Kraków: Wydawnictwo Kasper, s. 233-283.

Lektury uzupełniające: Bilton, Nick. 2020. Król Darknetu. Polowanie na genialnego cyberprzestępcę. Wołowiec: Czarne.

Greenwald, Glenn. 2014. Snowden: nigdzie się nie ukryjesz, Warszawa: Agora.

Juza, Marta. 2019. Między wolnością a nadzorem. Internet w zmieniającym się społeczeństwie. Warszawa: Scholar.

Krzysztofek, Kazimierz. 2014. Społeczeństwo w XXI wieku: rozproszenie i nadzór. Analiza dwóch trendów, „Studia Socjologiczne”, nr 1, s. 19-44.

Morozov, Evgeny. 2015. Apka na biedę? Mamy to!, dostępny: http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/opinie/20150315/morozov-apka-na-biede-mamy

Ormsby, Eileen. 2019. Darknet. Kraków: Wydawnictwo Znak Horyzont.

Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

Snowden, Edward. 2019. Pamięć nieulotna. Kraków: Insignis.

Sumpter, David. 2019. Osaczeni przez liczby. Kraków: Copernicus Center Press.

12. Rewolucje Big Data i AI

Zagadnienia: Big Data. Przewidywanie zachowań indywidualnych i zbiorowych. Algorytmizacja rzeczywistości. Uczenie maszynowe i uczenie głębokie. Cyfryzacja życia.

Lektury obowiązkowe: Pentland, Alex. 2013. Nowe wspaniałe społeczeństwo, „Świat Nauki”, nr 12, s. 52-57.

Lee, Kai-Fu. 2019. Inteligencja sztuczna, rewolucja prawdziwa. Chiny, USA i przyszłość świata. Poznań: Media Rodzina, s. 13-36.

Lektury uzupełniające: Cukier, Kenneth i Viktor Mayer-Schönberger. 2014. Big data: rewolucja, która zmieni nasze myślenie, pracę i życie, Warszawa: MT Biznes.

Fry, Hannah. 2019. Hello world. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Iwasiński, Łukasz. 2017. Przyczynek do rozważań nad suwerennością konsumenta w epoce danetyzacji i big data, „Kultura – Historia – Globalizacja”, nr 21, http://www.khg.uni.wroc.pl/files/9%20KHG_21%20Iwasinski%20t.pdf

O’Neil, Cathy. 2017. Broń matematycznej zagłady. Jak algorytmy zwiększają nierówności i zagrażają demokracji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Stephens-Davidowitz, Seth. 2019. Wszyscy kłamią: big data, nowe dane i wszystko, co Internet może nam powiedzieć o tym, kim naprawdę jesteśmy. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Sumpter, David. 2019. Osaczeni przez liczby. Kraków: Copernicus Center Press.

Surma, Jerzy. 2017. Cyfryzacja życia w erze Big Data. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Żulicki, Remigiusz. 2017. Potencjał Big Data w badaniach społecznych, „Studia Socjologiczne”, nr 3 (226), s. 175-207.

13-14. Sieci społeczne: czym są i jak je badać?

Zagadnienia: Sieci społeczne, technologiczne i inne a problem złożoności. Internet jako sieć technospołeczna. Koncepcje teoretyczne: analiza sieci społecznych, teoria aktora-sieci, nowa nauka sieci, sieciowa teoria wymiany. Naturalistyczna geneza sieci społecznych.

Lektura obowiązkowa: Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. Zaplątani w sieć, w: ciż, W sieci, Sopot: Smak Słowa, s. 13-39.

Lektury uzupełniające: Bendyk, Edwin. 2004. Antymatrix. Człowiek w labiryncie sieci, Warszawa: W.A.B.

Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. W sieci, Sopot: Smak Słowa.

Dunbar, Robin. 2016. Ogólne ramy teoretyczne, w: tenże, Człowiek: biografia, Kraków: Copernicus Center Press, s. 71-109.

15. Kolokwium

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2021/22" (w trakcie)

Okres: 2021-10-01 - 2022-02-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Krzysztof Pietrowicz
Prowadzący grup: Krzysztof Pietrowicz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Pełny opis:

1. Zajęcia organizacyjne

2. Socjologia Internetu: wprowadzenie.

Zagadnienia: Czym jest Internet z perspektywy socjologicznej i jak go można badać? Problemy z definicją. Internet czy Internety? Czy Internet jest ważny?

Lektury obowiązkowe: Chang, Ha-Joon. 2013. Pralka zmieniła świat bardziej niż Internet, w: tenże, 23 rzeczy, których nie mówią ci o kapitalizmie, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, s. 42-48.

Pieriegud, Jana. 2016. Cyfryzacja gospodarki i społeczeństwa – wymiar globalny, europejski i krajowy. W: Cyfryzacja gospodarki i społeczeństwa – szanse i wyzwania dla sektorów infrastrukturalnych, J. Gajewski, W. Paprocki, J. Pieriegud (red.). Gdańsk: Europejski Kongres Finansowy, s. 11-37, dostępny: https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/11162/Pieriegud_Cyfryzacja_2016.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Lektury uzupełniające: Batorski, Dominik i Krzysztof Olechnicki. 2007. Wprowadzenie do socjologii Internetu, „Studia Socjologiczne”, nr 3, s. 5–14.

Jemielniak, Dariusz. 2018. Socjologia 2.0: o potrzebie łączenia Big Data z etnografią cyfrową, wyzwaniach jakościowej socjologii cyfrowej i systematyzacji pojęć, „Studia Socjologiczne”, nr 2 (229), s. 7-29.

Jemielniak, Dariusz. 2019. Socjologia Internetu, Warszawa: Scholar.

Krzysztofek, Kazimierz. 2012. Zmiana permanentna? Refleksje o zmianie społecznej w epoce technologii cyfrowych, „Studia Socjologiczne”, nr 4 (207), s. 7–39.

Rodak, Olga. 2017. Twitter jako przedmiot badań socjologicznych i źródło danych społecznych: perspektywa konstruktywistyczna. „Studia Socjologiczne” 3(226), s. 209–236.

3. Odrobina historii, czyli geneza Internetu.

Zagadnienia: Historia Internetu. Kluczowi aktorzy indywidualni i zbiorowi: kto to wszystko zrobił i kto za to wszystko płacił? Przemiany internetu: od innowacji militarnej do Internetu rzeczy.

Lektura obowiązkowa: Castells, Manuel. 2003. Nauka płynąca z historii Internetu, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 19-46.

Lektury uzupełniające: Castells, Manuel. 2003. Kultura Internetu, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 47-76.

Chang, Emily. 2019. Brotopia. Kobiety a Dolina Krzemowa. Wrocław: Jackfruit.

Evans, Claire R. 2020. Pionierki Internetu. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Hofmokl, Justyna. 2009. Internet – historia, struktura i najważniejsze cechy, w: taż, Internet jako nowe dobro wspólne, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, s. 63-124, dostępny: http://otworzksiazke.pl/images/ksiazki/internet_jako_dobro_wspolne/internet_jako_dobro_wspolne.pdf

Lewicki, Grzegorz. 2020. 30 lat Polski w Sieci, dostępny: https://impactcee.com/impact/2020/pl/raporty/#internet

Orliński, Wojciech. 2019. Człowiek, który wynalazł Internet. Biografia Paula Barana, Warszawa: Wydawnictwo Agora.

Thompson, Clive. 2019. Koderzy. Opowieść o ludziach, którzy zmienili nasz świat. Kraków: Znak.

4. Co technologie robią ze społeczeństwami?

Zagadnienia: Jak technologie zmieniają społeczeństwa? Determinizm technologiczny i jego odmiany. Internet z perspektywy deterministycznej.

Lektury uzupełniające: Bolter, J. David. 1990. Człowiek Turinga. Kultura Zachodu w wieku komputera, Warszawa: PIW.

Erikson, Thomas Hylland. 2003. Tyrania chwili. Szybko i wolno płynący czas w epoce informacji, Warszawa: PIW.

McLuhan Marshall. 2001. Wybór tekstów, Poznań: Zysk i S-ka.

McLuhan Marshall. 2004. Zrozumieć media. Przedłużenia człowieka, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.

Postman Neil. 1995. Technopol. Triumf techniki nad kulturą, Warszawa: PIW.

Rheingold Howard. 2003. Narzędzia ułatwiające myślenie. Historia i przyszłość metod poszerzania możliwości umysłu, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.

Zybertowicz, Andrzej i in. 2015. Samobójstwo Oświecenia? Jak neuronauka i nowe technologie pustoszą ludzki świat, Kraków: Wydawnictwo Kasper.

5. Internet jako sieć technospołeczna.

Zagadnienia: Sieci społeczne, technologiczne i inne a problem złożoności. Internet jako sieć technospołeczna. Koncepcje teoretyczne: analiza sieci społecznych, teoria aktora-sieci, nowa nauka sieci, sieciowa teoria wymiany. Naturalistyczna geneza sieci społecznych.

Lektura obowiązkowa: Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. Zaplątani w sieć, w: ciż, W sieci, Sopot: Smak Słowa, s. 13-39.

Lektury uzupełniające: Bendyk, Edwin. 2004. Antymatrix. Człowiek w labiryncie sieci, Warszawa: W.A.B.

Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. W sieci, Sopot: Smak Słowa.

Dunbar, Robin. 2016. Ogólne ramy teoretyczne, w: tenże, Człowiek: biografia, Kraków: Copernicus Center Press, s. 71-109.

6. Internet w życiu codziennym, czyli socjalizacja w sieci.

Zagadnienia: Dane o aktywności w sieci. Co ludzie robią na co dzień w Internecie? Media społecznościowe: Facebook, Twitter, Instagram, Twitch, TikTok i cała reszta (z perspektywy użytkowników). Praca, życie w sieci i konsekwencje pandemii Covid-19.

Lektura obowiązkowa: CBOS. 2021. Korzystanie z internetu, komunikat z badań nr 83/2021, dostępny: https://www.cbos.pl/PL/publikacje/raporty/open_file.php?url=2021/K_083_21.PDF&tytul=Korzystanie+z+internetu

Lektury uzupełniające: Batorski, Dominik. 2015. Technologie i media w domu i w życiu Polaków, w: Diagnoza Społeczna 2015. Warunki i Jakość Życia Polaków, s. 373-395. Raport dostępny na stronie www.diagnoza.com: http://www.diagnoza.com/pliki/raporty/Diagnoza_raport_2015.pdf

Jemielniak, Dariusz. 2013. Życie wirtualnych dzikich. Netnografia Wikipedii największego projektu współtworzonego przez ludzi, Warszawa: Poltext.

Filiciak, Mirosław i in. 2010. Młodzi i media. Nowe media a uczestnictwo w kulturze, dostępny: http://bi.gazeta.pl/im/6/7600/m7600446.pdf

Juza, Marta. 2013. Przestrzeń społeczna w dobie Internetu: globalna sieć komunikacyjna, przestrzeń wirtualna czy część życia codziennego? „Studia Socjologiczne”, nr 4 (211), s. 103–123.

NASK. 2019. Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów. https://www.nask.pl/pl/aktualnosci/wydarzenia/wydarzenia-2019/1539,Mlode-smartfony-jak-sie-zyje-z-internetem-w-kieszeni.html

7. Wpływ Internetu na zbiorowości: usieciowienie kontaktów społecznych, społeczności wirtualne, bańki filtrujące i wielość światów internetowych

Zagadnienia: Wielość światów w Internecie. Problem baniek filtrujących (baniek informacyjnych). Społeczności realne i wirtualne – czy takie przeciwstawienie ma sens? Czy więzi społeczne mogą istnieć bez kontaktów bezpośrednich? Sieciowy indywidualizm i nowe formy organizacji. Nierówności w Internecie.

Lektura obowiązkowa: Slevin, James. 2005. Internet i formy związków ludzkich, w: Piotr Sztompka i Małgorzata Bogunia-Borowska (red.), Socjologia codzienności, Kraków: Wydawnictwo Znak, s. 593-627.

Lektury uzupełniające: Batorski, Dominik. 2005. Internet a usieciowienie relacji społecznych, „Kultura Współczesna”, nr 1(43), s. 41-62, dostępny: http://sna.pl/dbatorski/DBatorski-2005-usieciowienie.pdf

Castells, Manuel. 2003. Wirtualne społeczności czy społeczeństwo sieciowe?, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 135-156.

Juza, Marta. 2016. Internet w życiu społecznym – nadzieje, obawy, krytyka. „Studia Socjologiczne”, nr 1 (220), s. 199–221.

Malinowski, Bartosz. 2016. Jak Facebook zamyka nas w bańce informacyjnej. Algorytm filtrujący newsfeed a zjawisko filter bubble, „Zarządzanie mediami”, tom 4(1), s. 15–22.

Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

Szpunar, Magdalena. 2004. Społeczności wirtualne jako nowy typ społeczności – eksplikacja socjologiczna, „Studia Socjologiczne”, nr 2, s. 95-135.

Vaidhyanathan, Siva. 2018. Antisocial media. Jak Facebook oddala nas od siebie i zagraża demokracji. Warszawa: WAB.

Zaród, Marcin. 2017. Hakerzy i kolektywy hakerskie w Polsce. Od operacjonalizacji do laboratoriów i stref wymiany. „Studia Socjologiczne” 334(1), s. 225–253.

8. Jak Internet zmienia ludzi?

Zagadnienia: Wpływ biologiczno-ewolucyjny: czy Internet zmienia nasze mózgi? Wpływ na Internetu na psychikę dzieci i młodzieży. Cyfrowe technologie uzależniające.

Lektury obowiązkowe: Dukaj, Jacek. 2015. Bibliomachia, „Książki” nr 1(16), s. 8-12.

Flora, Carlin. 2018. Czy smartfony niszczą mózgi nastolatków?, „Świat Nauki”, nr 4, s. 40-47.

Lektury uzupełniające:

Alter, Adam. 2018. Uzależnienia 2.0. Dlaczego tak trudno się oprzeć nowym technologiom. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Carr, Nicholas. 2013. Płytki umysł. Jak Internet wpływa na nasz mózg, Gliwice: Wydawnictwo Helion.

Dukaj, Jacek. 2019. Po piśmie, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Spitzer, Manfred. 2013. Cyfrowa demencja. W jaki sposób pozbawiamy rozumie siebie i swoje dzieci, Słupsk: Wydawnictwo Dobra Literatura.

Spitzer, Manfred. 2016. Cyberchoroby. Jak cyfrowe życie rujnuje nasze zdrowie. Słupsk: Wydawnictwo Dobra Literatura.

Twenge, Jean M. 2019. iGen. Dlaczego dzieciaki dorastające w sieci są mniej zbuntowane, bardziej tolerancyjne i mniej szczęśliwe. Sopot: Smak Słowa.

Wegner, Daniel M i Adrian F. Ward. 2014. Jak Google zmienia nasz mózg, „Świat Nauki”, nr 1, s. 56-59.

9. Własność i władza (w) sieci.

Zagadnienia: Kto rządzi Internetem? Internet a współczesny kapitalizm: korporacje, państwa i niejasne relacje. Google, Facebook, Apple, Amazon: ich status i ich projekty. W rękach solucjonistów. Po co nam państwo: przypadek Bitcoina. Od Safe Harbour do Tarczy Prywatności i dalej.

Lektury obowiązkowe: Morozov, Evgeny. 2015. Neoliberalizm na google’owskich sterydach, dostępny: http://krytykapolityczna.pl/gospodarka/morozov-neoliberalizm-na-google-owskich-sterydach/

Dukaj, Jacek. 2021. W wirtualnych wspólnotach rysują się zaczątki nowych monarchii, Gazeta Wyborcza, 04.06.2021, https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,27157017,jacek-dukaj-w-wirtualnych-wspolnotach-rysuja-sie-zaczatki.html

Lektura uzupełniająca: Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

Pein, Corey. 2019. Nowy Dziki Zachód. Zwycięzcy i przegrani Doliny Krzemowej. Kraków: Wydawnictwo UJ.

10. Polityki Internetów

Zagadnienia: Polityka w Internecie czy politycy z Internetem. Internet jako narzędzie rewolucji czy kontroli? Cenzura w Internecie. Internet w państwach nie-demokratycznych. Chiński system zaufania społecznego.

Lektura obowiązkowa: Christakis, Nicholas A., James Fowler. 2011. W sieci politycznej, w: ciż, W sieci, Sopot: Smak Słowa, s. 171-204.

Lektury uzupełniające: Bartlett, Jamie. 2019. Ludzie przeciw technologii. Jak Internet zabija demokrację (i jak ją możemy ocalić), Katowice: Post Factum.

Bendyk, Edwin. 2012. Bunt sieci, Warszawa: Polityka.

Castells, Manuel. 2003. Polityka Internetu II, w: tenże, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis, s. 191-212.

Castells, Manuel. 2013. Władza komunikacji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

McNamee, Roger. 2020. Nabici w Facebooka. Przestroga przed katastrofą. Poznań: Media Rodzina.

Strittmatter, Kai. 2020. Chiny 5.0. Jak powstaje cyfrowa dyktatura. Warszawa: WAB.

Vaidhyanathan, Siva. 2018. Antisocial media. Jak Facebook oddala nas od siebie i zagraża demokracji. Warszawa: WAB.

11. Od „fake news” do wojen informacyjnych

Zagadnienia: „Fake news” – produkt uboczny czy istota sieci? Wojny informacyjne: przypadek Rosji. Internet jako przestrzeń dezinformacji. Przypadek ruchów antyszczepionkowych. Wpływ na wybory: przypadek Cambridge Analytica

Lektura obowiązkowa: Quattrociocchi, Walter. 2017. Wirtualne komory pogłosowe, „Świat Nauki”, nr 6, s. 42-45.

Lektury uzupełniające: Sumpter, David. 2019. Osaczeni przez liczby. Kraków: Copernicus Center Press.

Wylie, Christopher. 2020. Mindf*ck. Cambridge Analytica, czyli jak popsuć demokrację. Kraków: Wydawnictwo Insignis.

12. Inwigilacja, nadzór i kontrola

Zagadnienia: Społeczeństwo nadzoru. Kto i w jakim celu nas inwigiluje? Czego dowiedzieliśmy się od Snowdena? Sobowtóry cyfrowe. Ucieczka w Darknet. Ku przyszłości: Internet rzeczy, ubicomp, smart grids…

Lektura obowiązkowa: Waszewski, Jan. 2021. Od kontroli społecznej do kapitalizmu nadzoru, w: tenże, "Nie ukryjesz się". Konsekwencje synergii big data, mediów społecznościowych i neuronauki. Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej, s. 25-81.

Lektury uzupełniające: Bilton, Nick. 2020. Król Darknetu. Polowanie na genialnego cyberprzestępcę. Wołowiec: Czarne.

Greenwald, Glenn. 2014. Snowden: nigdzie się nie ukryjesz, Warszawa: Agora.

Juza, Marta. 2019. Między wolnością a nadzorem. Internet w zmieniającym się społeczeństwie. Warszawa: Scholar.

Krzysztofek, Kazimierz. 2014. Społeczeństwo w XXI wieku: rozproszenie i nadzór. Analiza dwóch trendów, „Studia Socjologiczne”, nr 1, s. 19-44.

Morozov, Evgeny. 2015. Apka na biedę? Mamy to!, dostępny: http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/opinie/20150315/morozov-apka-na-biede-mamy

Ormsby, Eileen. 2019. Darknet. Kraków: Wydawnictwo Znak Horyzont.

Orliński, Wojciech. 2013. Internet. Czas się bać. Warszawa: Agora.

Snowden, Edward. 2019. Pamięć nieulotna. Kraków: Insignis.

Sumpter, David. 2019. Osaczeni przez liczby. Kraków: Copernicus Center Press.

Waszewski, Jan. 2015. Ewolucja systemów nadzoru, w: Andrzej Zybertowicz i in., Samobójstwo Oświecenia? Jak neuronauka i nowe technologie pustoszą ludzki świat, Kraków: Wydawnictwo Kasper, s. 233-283.

Zuboff, Shoshana. 2020. Wiek kapitalizmu inwigilacji. Poznań: Zysk i S-ka.

13. Internet, prawo i kwestie własności intelektualnej

Zagadnienia: „Piractwo” w sieci. Kolonizacja Internetu przez prawo? Spór o ACTA (i ACTA 2). Czy informacja chce być wolna? Cyberprzestępczość.

Lektura obowiązkowa: Lessig, Lawrence. 2005. Wolna kultura. Warszawa: WSiP, s. 43-105, dostępny: http://otworzksiazke.pl/images/ksiazki/wolna_kultura/wolna_kultura.pdf

Lektury uzupełniające: Bendyk, Edwin. 2012. Bunt sieci, Warszawa: Polityka.

Dobrzeniecki, Karol. 2008. Lex informatica, Toruń: TNOiK.

14. Rewolucje Big Data i AI

Zagadnienia: Big Data. Przewidywanie zachowań indywidualnych i zbiorowych. Algorytmizacja rzeczywistości. Uczenie maszynowe i uczenie głębokie. Cyfryzacja życia.

Lektury obowiązkowe: Pentland, Alex. 2013. Nowe wspaniałe społeczeństwo, „Świat Nauki”, nr 12, s. 52-57.

Lee, Kai-Fu. 2019. Inteligencja sztuczna, rewolucja prawdziwa. Chiny, USA i przyszłość świata. Poznań: Media Rodzina, s. 13-36.

Lektury uzupełniające: Cukier, Kenneth i Viktor Mayer-Schönberger. 2014. Big data: rewolucja, która zmieni nasze myślenie, pracę i życie, Warszawa: MT Biznes.

Fry, Hannah. 2019. Hello world. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Iwasiński, Łukasz. 2017. Przyczynek do rozważań nad suwerennością konsumenta w epoce danetyzacji i big data, „Kultura – Historia – Globalizacja”, nr 21, http://www.khg.uni.wroc.pl/files/9%20KHG_21%20Iwasinski%20t.pdf

O’Neil, Cathy. 2017. Broń matematycznej zagłady. Jak algorytmy zwiększają nierówności i zagrażają demokracji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Stephens-Davidowitz, Seth. 2019. Wszyscy kłamią: big data, nowe dane i wszystko, co Internet może nam powiedzieć o tym, kim naprawdę jesteśmy. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Sumpter, David. 2019. Osaczeni przez liczby. Kraków: Copernicus Center Press.

Surma, Jerzy. 2017. Cyfryzacja życia w erze Big Data. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Waszewski, Jan. 2021. Big data i algorytmy, w: tenże, "Nie ukryjesz się". Konsekwencje synergii big data, mediów społecznościowych i neuronauki. Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej, s. 83-102.

Żulicki, Remigiusz. 2017. Potencjał Big Data w badaniach społecznych, „Studia Socjologiczne”, nr 3 (226), s. 175-207.

15. Zajęcia podsumowujące i kolokwium

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.