Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Technika i metodologia badań etnologicznych

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2525-s1ETN1L-TIMBE Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Technika i metodologia badań etnologicznych
Jednostka: Wydział Humanistyczny
Grupy: Etnologia s1, przedmioty obowiązkowe dla 2 semestru 1 roku
Punkty ECTS i inne: 4.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Całkowity nakład pracy studenta:

30 godz. zajęć w kontakcie bezpośrednim z prowadzącym

30 godzin czytania literatury

10 godzin przygotowanie recenzji/esejów

10 godzin przygotowanie do zajęć praktycznych

Efekty uczenia się - wiedza:

Wiedza:

Student zna charakterystykę metodologiczną historycznych badań etnograficznych (w ramach szkół i ich przedstawicieli) EK_W01 (H1A_W01); EK_W11 (H1A_W07).


Słuchacz poznaje specyfikę etnologicznego postępowania badawczego (w teorii i praktyce) EK_W 01 (H1A_W01).


Uczestnik zajęć rozumie odrębność etnologii na tle innych nauk humanistycznych i społecznych oraz z właściwą terminologię przedmiotową EK_W03 (H1A_W02); EK_W 04 (H1A_W03).


Student zna związki i różnice metodologiczne etnologii i nauk o kulturze (społecznych i humanistycznych) EK_W08 (H1W_05).


Zaznajomił się z najnowszymi prądami metodologicznymi w etnologii/antropologii kulturowej EK_W09 (H1A_W04, H1A_W06).


Uczestnik kursu zna specyfikę zakresu i zasady zachowania wysokich standardów etycznych podczas prowadzenia badań etnologicznych EK_W12 (H1A_W08).


Student jest świadomy, że kultura jest zjawiskiem zmiennym i rozumie potrzebę stosowania adekwatnego aparatu metodologicznego na wszystkich etapach postępowania badawczego EK_W13 (H1A_W09).


Efekty uczenia się - umiejętności:

Umiejętności:


Uczestnik kursu umie określić podstawowe konsekwencje zastosowania historycznych i współczesnych sposobów interpretacji kultur i krytycznie porównać rozmaite podejścia badawcze EK_U08 (H1A_U04).


Student potrafi przygotować wystąpienie, a także krótką pracę pisemną, na podstawie samodzielnie zgromadzonych źródeł i przeprowadzić podstawową ocenę i interpretację materiałów EK_U01 (H1A_U01); EK_U02 (H1A_U01); EK_U03 (H1A_U02).


Uczestnik kursu umie zastosować zdobytą wiedzę w trakcie przygotowania, jak i realizacji etnologicznych badań terenowych EK_U04 (H1A_U02); EK_U05 (H1A_U03); EK_U06 (H1A_U02).


Student zna podstawy obsługi i potrafi prawidłowo posługiwać się urządzeniami do rejestracji danych badawczych (fotografia etnograficzna, zapis audio i wideo), EK_U07 (H1A_U02).


Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Student jest świadomy kluczowej roli metodyki etnologicznej w odniesieniu do prowadzonych badań i dostrzega potrzebę samokształcenia przedmiotowego EK_K01 (H1A_K01).


Uczestnik zajęć rozumie potrzebę zachowywania wysokich standardów etycznych w trakcie prowadzenia badań, jak i podczas publikacji ich wyników EK_K05 (H1A_K04).


Uczestnik potrafi podjąć nieskomplikowane działania badawcze, prowadzone samodzielnie i w grupie. Umie podzielić zakres obowiązków badawczych, a także w zależności od potrzeby przyjąć funkcję prowadzącego, jak i jednego z członków grupy EK_K02 (H1A_K02); EK_K03 (H1A_K03).


Student prezentuje humanitarną i empatyczną postawę wobec problemów społecznych w Polsce i za granicą EK_K07 (H1A_K04).


Metody dydaktyczne eksponujące:

- pokaz

Metody dydaktyczne podające:

- opis
- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa
- doświadczeń
- giełda pomysłów
- obserwacji
- okrągłego stołu
- referatu
- studium przypadku
- sytuacyjna

Metody dydaktyczne w kształceniu online:

- gry i symulacje
- metody odnoszące się do autentycznych lub fikcyjnych sytuacji
- metody oparte na współpracy
- metody rozwijające refleksyjne myślenie
- metody wymiany i dyskusji

Skrócony opis:

Wprowadzenie do technik badawczych stosowanych w naukach społecznych ze szczególnym uwzględnieniem technik prowadzenia etnologicznych/antropologicznych badań terenowych, analizy ich wyników i przedstawiania rezultatów.

Pełny opis:

Koordynator przedmiotu: dr Rafał Beszterda

Podstawowym celem przedmiotu jest zaznajomienie studentów ze współczesnym warsztatem pracy badawczej, z naciskiem na specyfikę etnologicznych/antropologicznych badań terenowych. Cykl następujących po sobie zajęć prowadzonych w trakcie trzech semestrów ma przygotować do prowadzenia samodzielnych badań, zarówno empirycznych, jak i studyjnych. Integralną częścią cyklu kształcenia są zajęcia terenowe, w trakcie których studenci realizują własne pomysły badawcze.

Treści merytoryczne przedmiotu:

Podczas zajęć przedstawiona zostanie problematyka procesu badawczego, jego części składowe (od sformułowania problemu po opracowanie wyników badań w formie pracy naukowej), indywidualne uwarunkowania osobowe, jak i kwestie etyczne związane z wyborem tematów badawczych oraz stron je finansujących. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na współczesny zakres zainteresowań antropologii wraz ze zbiorem charakterystycznych pól badawczych związanych z podejmowaniem tematów "użytecznych społecznie". W tym kontekście historyczne i klasyczne zakresy zainteresowań etnologicznych stanowić będą jedynie tło rozważań, choć niezmiernie istotne dla zrozumienia ewolucji koncepcji antropologicznych, a przede wszystkim właściwych im praktyk badawczych.

Teoretyczne i praktyczne zaznajomienie się z przebiegiem postępowania badawczego (od sformułowania problemu po opracowanie wyników badań w formie pracy naukowej). Ewolucja technik badawczych wraz z rozwojem etnologii/antropologii kulturowej, w związku ze zmianą jej celów i identyfikacji nowych pól badawczych (np. współczesnego miasta, Internetu, zjawisk o charakterze globalnym). Zależności między celami i zastosowanymi metodami badań oraz zwrócenie szczególnej uwagi na etykę postępowania badawczego.

Uczestnicy zajęć nabędą kompetencje w zakresie samodzielnego przygotowania badań; właściwego formułowania pytań; wchodzenia i wychodzenia w interakcje z respondentami; różnorodnych zagrożeń wynikających z prowadzenia badań społecznych.

semestr I

Teoretyczne i praktyczne zaznajomienie z przebiegiem postępowania badawczego (od sformułowania problemu po opracowanie wyników badań w formie pracy naukowej). Ewolucja technik badawczych wraz z rozwojem etnologii/antropologii kulturowej, w związku ze zmianą jej celów i identyfikacji nowych pól badawczych (np. współczesnego miasta, Internetu, mniejszościowych grup społecznych, zjawisk o charakterze globalnym). Zależności między celami i zastosowanymi technikami oraz metodami badań, a ponadto zwrócenie szczególnej uwagi na etykę postępowania badawczego. Zapoznanie się z czynnikami mającymi wpływ na planowanie/prowadzenie badań terenowych/studyjnych. Procedury, rodzaje oraz zadania obserwacji uczestniczącej.

semestr II

Rozwinięcie wiedzy i umiejętności przeprowadzania różnorodnych form obserwacji i wywiadów etnologicznych oraz ich prawidłowego dokumentowania. Rozwinięcie znajomości techniki prowadzenia wywiadu etnograficznego w badaniach społecznych (typy wywiadów, planowanie wywiadów, jakość (rzetelność/trafność) i transkrypcja. Wstęp do analizy materiałów terenowych. W tym zakresie szczególnie analiza materiałów uzyskanych za pomocą wywiadów. Formy transkrypcji wywiadów w zależności od przyjętych metod analitycznych. Refleksja i autorefleksja antropologiczna. Przygotowanie do wakacyjnych badań terenowych (studia źródłowe/wybór i określenie problemów badawczych/dobór technik i metod oraz strona praktyczna: organizacja logistyki badań). Analiza danych jakościowych i sposoby prezentowania danych badawczych.

semestr III

Autoanaliza badań wakacyjnych: sukcesy i porażki. Na ich podstawie rozważania nt. związków teorii z praktyką. Uświadamiane i nieświadome błędy popełniane w trakcie procesu badawczego. Rozszerzenie znajomości technik i metod badawczych (m.in. szczególnych typów wywiadów, prawidłowości dotyczących organizacji badań grupowych, tematów "niewygodnych" etycznie, uświadamianych i ukrytych niedostatków badacza). Przygotowanie studentów do prowadzenia samodzielnych badań i nabycie umiejętności samokształcenia metodologicznego ukierunkowanego na poprawność formułowania zagadnień antropologicznych (teoretycznych i praktycznych) oraz wstępne ujęcie problematyki pracy licencjackiej w kontekście zdobytych wiadomości.

Literatura:

Literatura podstawowa (obowiązkowa):

Semestr I:

Hammersley Marty, Atkison Paul, Metody badań terenowych, Zysk i S-ka, Poznań: 2000.

Kvale Steinar, Prowadzenie wywiadów, PWN, Warszawa: 2010.

Angrosino Michael, Badania etnograficzne i obserwacyjne, PWN, Warszawa: 2010.

Denzin Norman, Lincoln Yvonna /red./, Metody badań jakościowych, t. 1-2, PWN, Warszawa: 2009.

Semestr II:

Flick Uwe, Projektowanie badania jakościowego, PWN, Warszawa: 2010.

Kempny Marian, Nowicka Ewa /red./, Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej (+ vol. 2, Kontynuacje), PWN, Warszawa: 2004.

Kvale Steinar, Prowadzenie wywiadów, PWN, Warszawa: 2010.

Angrosino Michael, Badania etnograficzne i obserwacyjne, PWN, Warszawa: 2010.

Kopczyńska-Jaworska Bronisława, Metodyka etnograficznych badań terenowych, PWN, Warszawa:1971.

Silverman David, Interpretacja danych jakościowych, PWN, Warszawa: 2007.

Semestr III:

Gibbs Graham, Analizowanie danych jakościowych, PWN, Warszawa: 2011.

Kvale Steinar, Prowadzenie wywiadów, PWN, Warszawa: 2010.

Angrosino Michael, Badania etnograficzne i obserwacyjne, PWN, Warszawa: 2010.

Denzin Norman, Lincoln Yvonna /red./, Metody badań jakościowych, t. 1-2, PWN, Warszawa: 2009.

Hammersley Marty, Atkison Paul, Metody badań terenowych, Zysk i S-ka, Poznań: 2000.

Kempny Marian, Nowicka Ewa /red./, Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej (+ vol. 2, Kontynuacje), PWN, Warszawa: 2004.

Silverman David, Interpretacja danych jakościowych, PWN, Warszawa: 2007 (wybrane rozdziały).

K. Hastrup, Droga do antropologii. Między doświadczeniem a teorią, Wyd. UJ, Kraków; 2008.

H. Garfinkel, Studia z etnometodologii, PWN, Warszawa: 2009.

Tim Rapley, Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów, PWN, Warszawa: 2010

Literatura uzupełniająca:

Peritore N. P., Reflections on Dangerous Fieldwork, “The American Sociologists”, 1990, ss. 359-372.

Hitchcock G., Preliminary Notes on the Doing of Fieldwork and Ethnography, “Urban Review”, 1979, vol.11, No. 4, ss. 203-213.

Irwin K., Into the Dark Heart of Ethnography: The Lived Ethics and Inequality of Intimate Field Relationships, “Qualitative Sociology”, 2006, vol. 29, 155-175.

Churchill Ch. J., Jr., Ethnography as Translation, “Qualitative Sociology”, 2005, vol. 28, ss. 3-24.

Gordon D. F., Getting Close by Staying Distant: Fieldwork with Proselytizing Groups,“Qualitative Sociology”, 1987, vol. 10, ss. 267-287.

Picha P. R., Wholes, Halves, and Vacant Quarters: Ethnohistory and the Historical Method, w: T. Majewski, D. Gaimster (red.), International Handbook of Historical Archeology, Springer Verlag, 2009, ss. 269-283.

Wichroski M. A., Breaking Silence: Some Fieldwork Strategies in Cloistered and Non-Cloistered Communities, “Qualitative Sociology”, 1996, vol. 19, ss. 153-170.

McCorkel J. A., Myers K., What Difference Does Difference Make? Position and Privilege in the Field, “Qualitative Sociology”, 2003, vol. 26, ss. 199-231.

Harrington B., Obtrusiveness as Strategy in Ethnographic Research,

“Qualitative Sociology”, 2002, vol. 25, ss. 49-61.

Vannini A., Gladue C., Decolonised Methodologies in cross-Cultural Research, w: P. Liamputtong (red.), Doing Cross-Cultural Research, Springer Verlag, 2008, ss. 137-159.

Lawrence Ch., Re-Bordering the Nation: Neoliberalism and Racism in Rural Greece, “Dialectical Anthropology”, 2005, vol. 29, ss. 315-334.

Daniels A. K., Self-Deception and Self-Discovery in Fieldwork,

“Qualitative Sociology”, 1983, vol. 6, ss. 195-214.

Lincoln Y., Life Under Construction: Autoethnography of a Researcher, w: J. C. Smart (red.), Higher Education: Handbook of Theory and Research, vol. 31, ss. 1-38.

Gough K., New Proposals For Anthropologists, “Current Anthropology”, vol. 9, 1968, ss. 403-407 + komentarze

Berreman G. D., Is Anthropology Alive? Social Responsibility in Social Anthropology, “Current Anthropology”, vol. 9, 1968, ss. 391-396 + komentarze

Lowie R. H., Ethnography, Cultural and Social Anthropology, “American Anthropologist”, vol. 55, 1953, ss. 527-534.

Stocking George W., Jr. (red.), Observers Observed: Essays on Ethnographic Fieldwork, vol. 1, The University of Wisconsin Press, 1983.

Maanen J. van, Tales of the Field, Chicago Univ. Press, Chicago: 1998.

Cassell J. and Jacobs S. E., Handbook of Ethical Issues in Anthropology 1996-2006, American Anthropological Association, Arlington, VA Statements on Ethics, Principles of Professional Responsibility Adopted by the Council of the American Anthropological Association 1971-1986-2004

Mulhall A., In the field: notes on observation in qualitative research, “Journal of Advanced Nursing”, 41(3), ss. 306-313.

Yin R. K., Case Study Research. Design and Methods, Sage Publ., Thousand Oaks: 2003 /wybrane fragmenty/

Davies Ch. A., Reflexive Ethnography. A guide to researching selves and others, Routledge, London: 1999,

rozdział 1: Reflexivity and ethnographic research, ss. 3-25;

rozdział 2: Selecting topics and methods, ss. 26-44;

rozdział 7: Structuring research, ss. 137-155.

Diamond S., Anthropology in Question, “Dialectical Anthropology”, 2004, vol. 28, ss.11–32.

Kent L. L., Fieldwork That Failed, w: P. R. DeVita, Stumbling Toward Truth. Anthropologists at Work, Waveland Press Inc., Illinois: 2000, ss. 95-103.

Boissevain J., Fieldwork in Malta, w: G. D. Spindler (red.), Being an Anthropologist. Fieldwork in Eleven Cultures, Irvington Publishers, New York: 1983, ss. 58-84.

Rubin H. J., Rubin I. S., Qualitative interviewing: the art of hearing data, Sage Publications, Thousand Oaks: 1995,

rozdział 7: Assembling the Parts. Structuring a Qualitative Interview, ss. 145-167;

rozdział 8: Hearing About Culture, ss. 168-195;

rozdział 9: Topical Interviewing, ss. 196-225.

Spradley J. P., The Ethnographic Interview, Holt, Rinehart & Winston, New York: 1979 (Interviewing an Informant)

Spradley J. P., Participant Observation, Holt, Rinehart & Winston, New York: 1980

rozdział 3: The Ethnographic Research Cycle, The Developmental Research Sequence, ss. 26-138 /wybrane fragmenty/

Książki do recenzji:

Barley N., Niewinny antropolog; Bezpieczny sport; Plaga gąsienic; Ficowski J., Demony cudzego strachu, Kapuściński R., Autoportret reportera; Kroemer T., Ischi – człowiek dwóch światów, Talayesva D., Wódz słońca, Kastrup Kirsten, Droga do antropologii; Turnbull C. M., Ikowie, Ludzie gór; Kuper Adam, Kultura. Model antropologiczny.

Metody i kryteria oceniania:

Metody oceny

W trakcie zajęć (przez 3 semestry) oceniana jest obecność, przygotowanie oraz aktywność uczestników kursu. Studenci winni się wykazać także umiejętnością zastosowania przyswajanej stopniowo wiedzy, co powinno się łączyć ze wzrastającą poprawnością formułowania swych zainteresowań antropologicznych /pytań i odpowiedzi.

Na zaliczenie pierwszego semestru studenci powinni:

-napisać krótki esej na temat wyznaczony przez prowadzącego;

-sporządzić bibliografię do samodzielnie sformułowanego problemu badawczego (ocenie podlega umiejętność postawienia zagadnienia badawczego, dotarcia do wyczerpujących źródeł pisanych, poprawność zapisu bibliograficznego);

- napisać recenzję jednej ze wskazanych książek ukazujących warsztat pracy etnologa (ocenie podlega treść recenzji z naciskiem na samodzielność sądów, poprawność językową i "techniczną" - przypisy, bibliografia);

-przeczytać dwie książki wyznaczone przez prowadzącego, które odnoszą się do praktyki badawczej i przygotować się do krytycznego ich omówienia podczas zajęć;

-zaliczyć na ocenę pozytywną wszystkie kolokwia cząstkowe oraz jedno semestralne (końcowe).

Na zaliczenie drugiego semestru studenci mają obowiązek:

- napisać recenzję jednej z książek ukazujących warsztat pracy etnologa (wskazanej przez prowadzącego);

-przeczytać dwie książki wyznaczone przez prowadzącego, które odnoszą się do praktyki badawczej i przygotować się do krytycznego ich omówienia podczas zajęć;

- przygotować się do wakacyjnych badań terenowych. Opracować problematykę wybranego samodzielnie problemu badawczego (wybrać odpowiednie metody i techniki, znaleźć publikacje źródłowe, właściwie sporządzić bibliografię. Przygotowania odbywają się pod opieką i w uzgodnieniu z prowadzącym (bez oceny);

-zaliczyć na ocenę pozytywną wszystkie kolokwia cząstkowe oraz jedno semestralne (końcowe).

Na zaliczenie trzeciego semestru studenci:

- prezentują na zajęciach rezultaty swych badań terenowych (omówienie, bez oceny);

- piszą pracę podsumowującą te badania w formie artykułu naukowego (ocenie podlegają wszystkie elementy warsztatu naukowego).

-przeczytać dwie książki wyznaczone przez prowadzącego, które odnoszą się do praktyki badawczej i przygotować się do krytycznego ich omówienia podczas zajęć;

-zaliczyć na ocenę pozytywną wszystkie kolokwia cząstkowe oraz jedno semestralne (końcowe).

Podstawowe kryteria redakcyjne i merytoryczne prac pisemnych:

Recenzje i eseje: 3-5 stron znormalizowanego maszynopisu - str. tytułowa i bibliografia nie wliczają się do objętości pracy (czcionka 12 pkt., Times New Roman lub Arial, 1,5-wierszowa interlinia, strona tytułowa, numeracja stron, prawidłowe akapity, obustronna justacja tekstu, przypisy źródłowe, bibliografia).

Ocenie podlega także samodzielnie skonstruowana treść, poprawność językowa i warsztatowa, logika wywodu, umiejętność znalezienia źródeł, zastosowanie prawideł sporządzania bibliografii i zastosowania w tekście przypisów skróconych.

Praktyki zawodowe:

W ramach przedmiotu studenci odbywają przygotowane na zajęciach obligatoryjne ćwiczenia terenowe, przeprowadzane samodzielnie lub pod opieką i wraz z prowadzącym.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2017/18" (zakończony)

Okres: 2018-02-26 - 2018-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Zajęcia terenowe, 48 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Rafał Beszterda
Prowadzący grup: Rafał Beszterda, Joanna Książek
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Zajęcia terenowe - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2018/19" (zakończony)

Okres: 2019-02-25 - 2019-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Zajęcia terenowe, 48 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Rafał Beszterda
Prowadzący grup: Rafał Beszterda
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Zajęcia terenowe - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (zakończony)

Okres: 2020-02-29 - 2020-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin, 25 miejsc więcej informacji
Zajęcia terenowe, 48 godzin, 25 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Rafał Beszterda
Prowadzący grup: Rafał Beszterda
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Zajęcia terenowe - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/21" (w trakcie)

Okres: 2021-02-22 - 2021-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Zajęcia terenowe, 48 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Rafał Beszterda
Prowadzący grup: Rafał Beszterda
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Zajęcia terenowe - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

jak w części - niezależnie od cyklu

Pełny opis:

jak w części - niezależnie od cyklu

Literatura:

jak w części - niezależnie od cyklu

Uwagi:

ZASADY odbywania zajęć w trybie online

Sytuacja spowodowana pandemią wymaga uważności, zarówno ze strony prowadzącego, jak i studentów. Równocześnie, praca w trybie zdalnym, w żadnym wypadku, nie oznacza obniżenia poziomu nauczania i wymagań stawianych studentom. Wręcz przeciwnie. Studenci powinni uzmysłowić sobie, że ten szczególny tryb nauczania wymaga od nich zwiększonego nakładu pracy własnej.

W przypadku konieczności prowadzenia zajęć wyłącznie w trybie zdalnym, prowadzący udostępni materiały w postaci plików tekstowych, wizualnych, prezentacji i innych, lub wskaże z jakiego zasobu je pobrać samodzielnie.

Zajęcia, generalnie, będą się odbywały w wymiarze czasowym przewidzianym w programie studiów. Godziny zajęć pozostają te same, jak wskazane w planie studiów. Łączenie odbywać się będzie za pośrednictwem platform MS Teams i Moodle (w trybie audio). Obecność studentów na zajęciach jest obowiązkowa (z wyłączeniem dozwolonych absencji). Prowadzący udostępnia swój numer telefonu w celu prowadzenia konsultacji, także poza godzinami dyżurów (via sieć telefoniczna, czy też Whatsup).

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.