Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowania
Strona główna

Społeczna historia mediów

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2555-s2KUL1Z-SHM-FNM
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Społeczna historia mediów
Jednostka: Wydział Humanistyczny
Grupy: Przedmioty do wyboru - specjalizacje - 11 - Kulturoznawstwo s2
Strona przedmiotu: https://moodle.umk.pl/WHUM/course/view.php?id=528
Punkty ECTS i inne: 3.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.

zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

przedmiot fakultatywny

Całkowity nakład pracy studenta:

30 h - uczestnictwo w zajęciach

20 h - praca własna, czytanie lektur

Efekty uczenia się - wiedza:

Student ma uporządkowaną wiedzę z zakresu historii mediów, obejmującą podstawowe fakty, nazwiska, pojęcia oraz ich konteksty kulturowe.


Student dostrzega wpływ powstawania i rozwoju kolejnych mediów na różne aspekty kultury i formowanie się nowoczesnego krajobrazu medialnego, a także interakcje pomiędzy różnymi mediami na przestrzeni dziejów.


Student posiada wiedzę o tym, w jaki sposób media są odmalowywane z gruncie kultury popularnej (filmu, literatury, komiksu, kreskówek i anime).



Efekty uczenia się - umiejętności:

Student posiada umiejętność wyszukiwania informacji na temat historii mediów w bazach danych oraz repozytoriach sieciowych.


Student łączy poszczególne fakty historyczne związane z rozwojem mediów.


Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Student rozumie, że media są częścią dziedzictwa kulturowego ludzkości oraz dostrzega zawiłości ich powstawania, adaptacji i funkcjonowania w zachodnim społeczeństwie.

Metody dydaktyczne podające:

- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące:

- klasyczna metoda problemowa
- seminaryjna

Skrócony opis:

Społeczna historia mediów przedstawia wpływ poszczególnych mediów na życie zbiorowości, poczynając od języka aż po nowoczesne technologie cyfrowe. Pokazane zostają problemy związane z przyswajaniem nowych mediów oraz ich nieuchronny wpływ na mentalność, zdolności i kompetencje kulturowe kolejnych pokoleń.

Pełny opis:

1. Od zwoju do Google Books

- przejście od zwoju, do rękopiśmiennego codexu, aż do rewolucji Gutenberga,

- sposoby uprawiania lektury,marginalia i ślady sporów światopoglądowych utrwalone na kartach

- druk i jego znaczenie w okresie reformacji,

- renesansowe poczucie „przesytu informacji”,

- renesansowa „republika uczonych".

2. Tylko burżuje czytają w pociągach! O doświadczeniu podróży koleją w XIX wieku

- rewolucja przemysłowa

- główne wynalazki wieku pary, które doprowadziły do wynalezienia lokomotywy oraz upowszechnienia się lini kolejowych

- związek rozwoju lini kolejowych z upowszechnianiem się innych mediów, takich jak książka (literatura kolejowa), prasa oraz telegraf

- zmiana sposobu percepcji związana z upowszechnieniem się koleji - poczucie "skurczenia się czasu i przestrzeni".

3. Przeszłość widzialna, przeszłość słyszalna

- maszyny i zabawki optyczne przed epokoą kinematografu,

- kultura wizualna przełomu XIX i XX wieku,

- rozwój wiedzy naukowej dotyczącej procesów percepcji w XIX i na początku XX wieku,

- sposoby reprodukcji i przenoszenia głosu ludzkiego - fonograf i telefon,

- wpływ wynalezienie fonografu na rozwój różnych dziedzin nauowych: językoznawstwo porównawcze oraz etnografia,

- utrwalanie głosu oraz obrazu człowieka jako czynność magiczna.

4. Elektryczność jako medium bez przekazu

- krótka historia elektrczności do końca XIX wieku (ludzie, wynalazki, kontekst społeczny, religijny i kulturowy),

- "wynalazek" jako najważniejszy wynalazek XIX wieku - początki prawa patentowego,

- "wojna prądów" i jej owoce: żarówka, radio, krzesło elektryczne,

- postać wynalazcy oraz jego wizerunek kreowany na gruncie tekstów popularnych z epoki, na przykładzie Tesli oraz Edisona.

5. Telegraf-wiktoriański internet

- znaczenie, jakie miało wprowadzenia kodu Morsa w kontekście zastosowania języków sztucznych;

- wpływ połączenia transatlantyckiego na kształtowanie się zjawisk globalnych- przepływ informacji (wpływ wprowadzenia telegrafu na prasę, kolej etc) oraz powstanie spirytyzmu.

6. Od telegrafii bezprzewodowej do pierwszych audycji radiowych

- początki radia na świecie oraz w Polsce

- przedwojennej i powojenne praktyki związane ze słuchaniem radia

- radio jako medium propagandowe

- powstanie telewizji

7. Historia komputerów i powstanie sieci

- wczesne maszyny liczące: Pascal, Leibniz, Babbage, Ada Lovelace,

- prace nad uniwersalną maszyną liczącą podczas II wony światowej: Zuse, Turing, Wiener i Shannon,

- rozwój cybernetyki,

- pierwsze komputery i transformacja przemysłu komputerowego na ścieżkę cywilą po zakończeniu wojny,

- udoskonalenia sprzętowe i w dziedzinie oprogramowania: tuba próżniowa, tranzystor, układ scalony, języki oprogramowania, mysz, interfejs graficzny i inne,

- rozwój sieci komputerowych: od ARPANET'u do WWW: najważniejsze postacie, udoskonalenia etc.

8. Od kontrkultury do cyberkultury. Postawy technofobiczne i technofilskie podczas "zimnej wojny"

-wyścig technologiczny i ideologiczny podczas zimnej wojny,

- wojna o dominację w wojnie informacyjnej - powstanie Radia Wolna Europa

- powstanie ruchów hakerskich na kampusach akademickich w Stanach Zjednoczonych,

- rewolucja obyczajowa i kulturowa w Stanach Zjednoczonych,

- komputer i karta perforowana jako symbol zniewolenia przez "system",

- oraz technologia jako droga do wyzwolenia człowieka spod jarzma "systemu",

- obraz technologii w popkulturze oraz wyobrażenia popularne na temat technologii komputerowych.

9. Telewizja medium zimne czy gorące

Krytycy i zwolennicy telwizji

10. Media amerykańskie i światowe po atakach 9 września 2001 roku

relacje telewizyjne dotyczące ataków na WTC oraz Pentagon,

- wypowiedzenie "wojny z terrorem" oraz obraz wojny w Iraku i Afganistanie,

- kontrowersje dotyczące Abu Ghraib,

- powstanie Wikileaks,

- wpływ przecieków Edwarda Snowdena na postrzeganie medium Internetu.

11. Media cyfrowe stają się społecznościowe

Literatura:

Asa Briggs, Peter Burke, Społeczna historia mediów, PWN, Warszawa 2010.

Marshall McLuhan, Galaktyka Gutenberga [w:] tegoż, Wybór tekstów, Zysk i S-ka, Poznań 2001.

James Burke, Drukarskie prasy, czyli o maszynach do porządkowania myśli [w:] tegoż, Osiem stopni wtajemniczenia, czyli jak zmieniliśmy świat, Puls, 1995.

Anna Jarmuszkiewicz, (R)ewolucja postrzegania. Wynalazek czy odkrycie fotografii? [w:] Wynalazek w XIX wieku. Praktyka, utopia, metafora, red. Małgorzata Litnowicz-Droździel, UW, Warszawa 2018.

Katherine Stubbs, Telegraphy’s Corporeal Fictions [w:] New Media 1740-1915, ed. L. Gitelman, G. B. Pingree, The MIT Press, Cambridge Mass, 2003.

Alicja Urbanik, Czy da się zadzwonić do ducha, czyli jak wynaleziono spirytyzm [w:] Wynalazek w XIX wieku. Praktyka, utopia, metafora, red. Małgorzata Litnowicz-Droździel, UW, Warszawa 2018.

Walter Benjamin, Reprodukcja techniczna (fragment artykułu Dzieło sztuki w epoce jego reprodukowalności technicznej z 1936 r.), [w:] Antropologia kultury wizualnej. Zagadnienia i wybór tekstów, red. Iwona Kurz, Paulina Kwiatkowska, Łukasz Zaremba, Warszawa 2012, s. 321-329)

James Gleick, Informacja. Bit, wszechświat, rewolucja, Znak, Kraków 2012.

Wolfgang Schivelbusch, The Railway Journey: The Industrialization of Time and Space in the 19th Century,Basil Blackwell, Oxford 1980.

Jonathan Stern, Audible Past: Cultural Orgins of Sound Reproduction, Duke University Press 2003.

Tom Standage, The Victorian Internet. Berkley Books, New York, 1999.

Metody i kryteria oceniania:

Podstawą zaliczenia będzie uczestnictwo w zajęciach (40%) oraz przygotowanie prezentacji na jeden z tematów z puli zaproponowanej przez prowadzącego (60%). Opracowanie tematu będzie wymagało sięgnięcia do repozytoriów oraz archiwów cyfrowych, zawierających dokumenty i materiały wizualne związane z historią mediów. Lista zagadnień zostanie podana na pierwszych zajęciach.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2022/23" (zakończony)

Okres: 2022-10-01 - 2023-02-19
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Artur Duda, Aldona Kobus
Prowadzący grup: Aldona Kobus
Strona przedmiotu: https://moodle.umk.pl/WHUM/course/view.php?id=1684
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Pełny opis:

1. Zajęcia organizacyjne.

2. Rewolucja pisma

Derrick de Kerckhove, Słuch oralny a słuch piśmienny [w:] Powłoka kultury. Odkrywanie nowej elektronicznej rzeczywistości, przeł. W. Sikorski, P. Nowakowski, Warszawa 1996.

Etienne Gilson, Słowo mówione i słowo pisane [w:] Antropologia słowa. Zagadnienia i wybór tekstów, red. G. Godlewski, A. Mencwel, R. Sulima, Wydawnictwo UW, Warszawa 2003.

Ted Chiang, Prawda faktów, prawda uczuć, w: tegoż, Wydech, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Warszawa 2019.

3. Rewolucja druku

James Burke, Drukarskie prasy, czyli o maszynach do porządkowania myśli [w:] tegoż, Osiem stopni wtajemniczenia, czyli jak zmieniliśmy świat, Puls, 1995.

4. Panika moralna: powieść

Ana Vogrinčič, The Novel-Reading Panic in 18thCentury in England: An Outline of an Early Moral Media Panic [w:] Medijska istraživanja, Vol.14 No.2 Prosinac (2008).

5. Od kodeksu do ebooka

Anthony Grafton, Kodeks w kryzysie, w: „Wielogłos”, nr 3 (13), s. 229-264.

6. Rewolucje medialne w XIX wieku i współcześnie

Asa Briggs, Peter Burke, Technologie i rewolucje [w:] tychże, Społeczna historia mediów, PWN, Warszawa 2010.

• Tempo i skala przemian kulturowych spowodowanych technologiami medialnymi

7. Magia medium. Usłyszeć i zobaczyć ducha

Alicja Urbanik, Czy da się zadzwonić do ducha, czyli jak wynaleziono spirytyzm [w:] Wynalazek w XIX wieku. Praktyka, utopia, metafora, red. Małgorzata Litnowicz-Droździel, UW, Warszawa 2018.

8. Rewolucja fotografii

Anna Jarmuszkiewicz, (R)ewolucja postrzegania. Wynalazek czy odkrycie fotografii? [w:] Wynalazek w XIX wieku. Praktyka, utopia, metafora, red. Małgorzata Litnowicz-Droździel, UW, Warszawa 2018.

9. Kultura reprodukcji

Umberto Eco, Innowacja i powtórzenie. Pomiędzy modernistyczną i postmodernistyczną estetyką, w: „Przekazy i opinie”, nr 1-2, 1990.

Walter Benjamin, Dzieło sztuki w dobie reprodukcji mechanicznej, w: tegoż, Twórca jako wytwórca, tłum. J. Sikorski, Poznań 1975, s. 66-105.

10. Świat w zasięgu ręki. Od kolei do smartfona

Wolfgang Schivelbusch, Railroad Space and Railroad Time, w: “New German Critique”, no. 17, 1978, No. 14, pp. 31-40

11. Technofobia i technofilia

Neil Postman, Sąd Tamuza, w: tegoż, Technopol. Triumf techniki nad kulturą, A. Tanakalska-Dulęba, Warszawa 1995.

12. Rewolucja komiksowa i backlash kulturowy

Tomasz Majewski, Powrót mimesis: komiks, animacja i tożsamość etniczna, w: tegoż, Dialektyczne feerie. Szkoła Frankfurcka i kultura popularna, Officyna, 2011.

Sean Howe, Niezwykła historia Marvel Comics, tłum. B. Czartoryski, SQN, 2013, s. 41-48.

13.-14. Reprezentacja medialna i cenzura w mediach

The Celluloid Closet (1995)

Aldona Kobus, Podtekst zamiast reprezentacji. Queerbaiting jako strategia sprzedaży, w: Seriale w kontekście kulturowym. Dyskurs, konwencja, reprezentacja, Olsztyn 2017.

15. Podsumowanie zajęć i omówienie prac zaliczeniowych.

Uwagi:

Kryteria oceniania:

1) aktywność na zajęciach (30% oceny końcowej) - aktywny udział w dyskusji na zajęciach lub 15-minutowy referat na wybrany temat

2) praca zaliczeniowa stanowi 70% oceny końcowej.

Oceniane będą:

poprawność językowa (w tym cytowania i przypisy) - 3 p.

struktura pracy (proporcje, jasność wywodu) - 3 p.

metodologia (zastosowane pojęcia, przebieg analizy i postawione tezy) - 3 p.

Skala oceny pracy:

0-4 ndst

5-6 dst

7 db

8-9 bdb

Wytyczne edytorskie:

Czcionka Times New Roman, 12, interlinia 1,5, tekst wyjustowany

Temat pracy: analiza wybranego aspektu społecznego oddziaływania mediów na przestrzeni historii (przypadek nie omawiany na zajęciach).

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2023/24" (zakończony)

Okres: 2023-10-01 - 2024-02-19
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Artur Duda, Joanna Walewska-Choptiany
Prowadzący grup: Joanna Walewska-Choptiany
Strona przedmiotu: https://moodle.umk.pl/WHUM/course/view.php?id=1684
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Pełny opis:

1. Zajęcia organizacyjne.

2. Rewolucja pisma

Derrick de Kerckhove, Słuch oralny a słuch piśmienny [w:] Powłoka kultury. Odkrywanie nowej elektronicznej rzeczywistości, przeł. W. Sikorski, P. Nowakowski, Warszawa 1996.

Etienne Gilson, Słowo mówione i słowo pisane [w:] Antropologia słowa. Zagadnienia i wybór tekstów, red. G. Godlewski, A. Mencwel, R. Sulima, Wydawnictwo UW, Warszawa 2003.

Ted Chiang, Prawda faktów, prawda uczuć, w: tegoż, Wydech, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Warszawa 2019.

3. Rewolucja druku

James Burke, Drukarskie prasy, czyli o maszynach do porządkowania myśli [w:] tegoż, Osiem stopni wtajemniczenia, czyli jak zmieniliśmy świat, Puls, 1995.

4. Panika moralna: powieść

Ana Vogrinčič, The Novel-Reading Panic in 18thCentury in England: An Outline of an Early Moral Media Panic [w:] Medijska istraživanja, Vol.14 No.2 Prosinac (2008).

5. Od kodeksu do ebooka

Anthony Grafton, Kodeks w kryzysie, w: „Wielogłos”, nr 3 (13), s. 229-264.

6. Rewolucje medialne w XIX wieku i współcześnie

Asa Briggs, Peter Burke, Technologie i rewolucje [w:] tychże, Społeczna historia mediów, PWN, Warszawa 2010.

• Tempo i skala przemian kulturowych spowodowanych technologiami medialnymi

7. Magia medium. Usłyszeć i zobaczyć ducha

Alicja Urbanik, Czy da się zadzwonić do ducha, czyli jak wynaleziono spirytyzm [w:] Wynalazek w XIX wieku. Praktyka, utopia, metafora, red. Małgorzata Litnowicz-Droździel, UW, Warszawa 2018.

8. Rewolucja fotografii

Anna Jarmuszkiewicz, (R)ewolucja postrzegania. Wynalazek czy odkrycie fotografii? [w:] Wynalazek w XIX wieku. Praktyka, utopia, metafora, red. Małgorzata Litnowicz-Droździel, UW, Warszawa 2018.

9. Kultura reprodukcji

Umberto Eco, Innowacja i powtórzenie. Pomiędzy modernistyczną i postmodernistyczną estetyką, w: „Przekazy i opinie”, nr 1-2, 1990.

Walter Benjamin, Dzieło sztuki w dobie reprodukcji mechanicznej, w: tegoż, Twórca jako wytwórca, tłum. J. Sikorski, Poznań 1975, s. 66-105.

10. Świat w zasięgu ręki. Od kolei do smartfona

Wolfgang Schivelbusch, Railroad Space and Railroad Time, w: “New German Critique”, no. 17, 1978, No. 14, pp. 31-40

11. Technofobia i technofilia

Neil Postman, Sąd Tamuza, w: tegoż, Technopol. Triumf techniki nad kulturą, A. Tanakalska-Dulęba, Warszawa 1995.

12. Rewolucja komiksowa i backlash kulturowy

Tomasz Majewski, Powrót mimesis: komiks, animacja i tożsamość etniczna, w: tegoż, Dialektyczne feerie. Szkoła Frankfurcka i kultura popularna, Officyna, 2011.

Sean Howe, Niezwykła historia Marvel Comics, tłum. B. Czartoryski, SQN, 2013, s. 41-48.

13.-14. Reprezentacja medialna i cenzura w mediach

The Celluloid Closet (1995)

Aldona Kobus, Podtekst zamiast reprezentacji. Queerbaiting jako strategia sprzedaży, w: Seriale w kontekście kulturowym. Dyskurs, konwencja, reprezentacja, Olsztyn 2017.

15. Podsumowanie zajęć i omówienie prac zaliczeniowych.

Uwagi:

Kryteria oceniania:

1) aktywność na zajęciach (30% oceny końcowej) - aktywny udział w dyskusji na zajęciach lub 15-minutowy referat na wybrany temat

2) praca zaliczeniowa stanowi 70% oceny końcowej.

Oceniane będą:

poprawność językowa (w tym cytowania i przypisy) - 3 p.

struktura pracy (proporcje, jasność wywodu) - 3 p.

metodologia (zastosowane pojęcia, przebieg analizy i postawione tezy) - 3 p.

Skala oceny pracy:

0-4 ndst

5-6 dst

7 db

8-9 bdb

Wytyczne edytorskie:

Czcionka Times New Roman, 12, interlinia 1,5, tekst wyjustowany

Temat pracy: analiza wybranego aspektu społecznego oddziaływania mediów na przestrzeni historii (przypadek nie omawiany na zajęciach).

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2024/25" (zakończony)

Okres: 2024-10-01 - 2025-02-23
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Jakub Kłeczek, Joanna Walewska-Choptiany, Marzenna Wiśniewska
Prowadzący grup: Jakub Kłeczek, Joanna Walewska-Choptiany
Strona przedmiotu: https://moodle.umk.pl/WHUM/course/view.php?id=1684
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Pełny opis:

1. Zajęcia organizacyjne.

2. Rewolucja pisma

Derrick de Kerckhove, Słuch oralny a słuch piśmienny [w:] Powłoka kultury. Odkrywanie nowej elektronicznej rzeczywistości, przeł. W. Sikorski, P. Nowakowski, Warszawa 1996.

Etienne Gilson, Słowo mówione i słowo pisane [w:] Antropologia słowa. Zagadnienia i wybór tekstów, red. G. Godlewski, A. Mencwel, R. Sulima, Wydawnictwo UW, Warszawa 2003.

Ted Chiang, Prawda faktów, prawda uczuć, w: tegoż, Wydech, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Warszawa 2019.

3. Rewolucja druku

James Burke, Drukarskie prasy, czyli o maszynach do porządkowania myśli [w:] tegoż, Osiem stopni wtajemniczenia, czyli jak zmieniliśmy świat, Puls, 1995.

4. Panika moralna: powieść

Ana Vogrinčič, The Novel-Reading Panic in 18thCentury in England: An Outline of an Early Moral Media Panic [w:] Medijska istraživanja, Vol.14 No.2 Prosinac (2008).

5. Od kodeksu do ebooka

Anthony Grafton, Kodeks w kryzysie, w: „Wielogłos”, nr 3 (13), s. 229-264.

6. Rewolucje medialne w XIX wieku i współcześnie

Asa Briggs, Peter Burke, Technologie i rewolucje [w:] tychże, Społeczna historia mediów, PWN, Warszawa 2010.

• Tempo i skala przemian kulturowych spowodowanych technologiami medialnymi

7. Magia medium. Usłyszeć i zobaczyć ducha

Alicja Urbanik, Czy da się zadzwonić do ducha, czyli jak wynaleziono spirytyzm [w:] Wynalazek w XIX wieku. Praktyka, utopia, metafora, red. Małgorzata Litnowicz-Droździel, UW, Warszawa 2018.

8. Rewolucja fotografii

Anna Jarmuszkiewicz, (R)ewolucja postrzegania. Wynalazek czy odkrycie fotografii? [w:] Wynalazek w XIX wieku. Praktyka, utopia, metafora, red. Małgorzata Litnowicz-Droździel, UW, Warszawa 2018.

9. Kultura reprodukcji

Umberto Eco, Innowacja i powtórzenie. Pomiędzy modernistyczną i postmodernistyczną estetyką, w: „Przekazy i opinie”, nr 1-2, 1990.

Walter Benjamin, Dzieło sztuki w dobie reprodukcji mechanicznej, w: tegoż, Twórca jako wytwórca, tłum. J. Sikorski, Poznań 1975, s. 66-105.

10. Świat w zasięgu ręki. Od kolei do smartfona

Wolfgang Schivelbusch, Railroad Space and Railroad Time, w: “New German Critique”, no. 17, 1978, No. 14, pp. 31-40

11. Technofobia i technofilia

Neil Postman, Sąd Tamuza, w: tegoż, Technopol. Triumf techniki nad kulturą, A. Tanakalska-Dulęba, Warszawa 1995.

12. Rewolucja komiksowa i backlash kulturowy

Tomasz Majewski, Powrót mimesis: komiks, animacja i tożsamość etniczna, w: tegoż, Dialektyczne feerie. Szkoła Frankfurcka i kultura popularna, Officyna, 2011.

Sean Howe, Niezwykła historia Marvel Comics, tłum. B. Czartoryski, SQN, 2013, s. 41-48.

13.-14. Reprezentacja medialna i cenzura w mediach

The Celluloid Closet (1995)

Aldona Kobus, Podtekst zamiast reprezentacji. Queerbaiting jako strategia sprzedaży, w: Seriale w kontekście kulturowym. Dyskurs, konwencja, reprezentacja, Olsztyn 2017.

15. Podsumowanie zajęć i omówienie prac zaliczeniowych.

Uwagi:

Kryteria oceniania:

1) aktywność na zajęciach (30% oceny końcowej) - aktywny udział w dyskusji na zajęciach lub 15-minutowy referat na wybrany temat

2) praca zaliczeniowa stanowi 70% oceny końcowej.

Oceniane będą:

poprawność językowa (w tym cytowania i przypisy) - 3 p.

struktura pracy (proporcje, jasność wywodu) - 3 p.

metodologia (zastosowane pojęcia, przebieg analizy i postawione tezy) - 3 p.

Skala oceny pracy:

0-4 ndst

5-6 dst

7 db

8-9 bdb

Wytyczne edytorskie:

Czcionka Times New Roman, 12, interlinia 1,5, tekst wyjustowany

Temat pracy: analiza wybranego aspektu społecznego oddziaływania mediów na przestrzeni historii (przypadek nie omawiany na zajęciach).

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2025/26" (w trakcie)

Okres: 2025-10-01 - 2026-02-22
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Artur Duda, Jakub Kłeczek
Prowadzący grup: Jakub Kłeczek
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Przedmiot przedstawia historię mediów jako dzieje społecznych form komunikacji, władzy i zmysłowości, a nie linearny postęp technologiczny. Obejmuje analizę mediów od druku i prasy po smartfony, ukazując, jak zmieniały one relacje między jednostką, wspólnotą i światem. Zamiast narracji o „rewolucjach medialnych” kurs proponuje spojrzenie na media jako infrastruktury życia codziennego, narzędzia dyscypliny i pola oporu.

Omawiane zagadnienia obejmują m.in.: prasę i druku jako mechanizmy społecznej edukacji i kontroli; fotograficznego „dowodu” i kolonialnych zastosowań obrazu; latarni magicznej i panoramy jako wczesnych form kultury atrakcji; gramofonu, kina i maszyny do pisania w kontekście kittlerowskich analiz zapisu; radia i telewizji jako technologii wspólnoty, propagandy i intymności; komputerów i sieci jako mediów obliczalności, nadzoru i ekonomii danych.

Zajęcia mają charakter konwersatoryjno-dyskusyjny i ćwiczeniowy. Studenci analizują zarówno historyczne przykłady, jak i współczesne media (np. remediacje dawnych technik w kulturze (post)cyfrowej). Celem kursu jest rozwinięcie krytycznej świadomości medialnej: zrozumienie, że każda technologia komunikacji jest także systemem społecznym – kształtuje sposoby widzenia, słyszenia i myślenia.

Uczestnicy zdobywają umiejętność identyfikacji logik medialnych w kontekście historycznym, kulturowym i politycznym, a także samodzielnego formułowania interpretacji procesów komunikacyjnych.

Pełny opis:

Szczegółowy opis tematów i zagadnień:

1. Zajęcia organizacyjne

2. Wprowadzenie do społecznej historii mediów

Zagadnienia: linearna i nielinearna historia mediów; małe i wielkie narracje; obiegi i materialne trwania kultury mediów; muzea technologii i nauki a historie komunikacji; perspektywy społeczne i jednostkowe na historię mediów; polityki dziedzictwa.

3. Druk i prasa – dystrybucja, rezonans społeczny oraz władza nad „człowiekiem druku”

Zagadnienia: druk i prasa jako infrastruktura społeczna i polityczna; kto i kiedy nauczył nas czytać druk? – między przymusem edukacji a emancypacją odbiorcy; „rewolucja Gutenberga” w kontekstach krytycznych – między mitem postępu a historią kontroli; prasa i rytualizacja bycia „na bieżąco”; tabloidyzacja jako logika mediów masowych; mit „dobrej” i „złej” prasy – moralne narracje wokół mediów drukowanych.

4. Fotografia – wariantywność i długie trwanie obrazu fotograficznego

Zagadnienia: fotografia wobec innych mediów XIX wieku; dagerotypia jako medialny skandal i mit narodzin fotografii; fotografia jako „dowód” nauki, administracji i kolonializmu; wątki genderowe – kobiety jako twórczynie, retuszerki i odbiorczynie; materialność i temporalność obrazu fotograficznego; retromania i powroty fotografii analogowej.

5. Latarnia magiczna – projekcja i spektakl kultury wizualnej

Zagadnienia: latarnia magiczna jako medium projekcji, iluzji i spektaklu; technologie światła i mechanika obrazu; projekcja między nauką, propagandą a rozrywką; relacje z karykaturą, fotografią i ruchomym obrazem; genealogie i remediacje projekcji wizualnej.

6. Panorama – obraz panoramiczny i jego kulturowe rejestry

Zagadnienia: panorama jako medium masowe; kultura widzenia w XIX wieku; panoramy ruchome i ich wpływ na kulturę wizualną; panoramy jako wczesne media immersyjne; relacje z edukacją, propagandą i rozrywką; kino i VR w perspektywie archeologii mediów.

7. Zabawki optyczne – zakres, znaczenia i kultura materialna percepcji

Zagadnienia: zabawki optyczne w kontinuum ruchomych obrazów; mechanizmy działania (zoetrop, praksinoskop, taumatrop, flipbook); edukacyjne i rozrywkowe funkcje zabawek; związki z kulturą dziecięcą i nauką o percepcji; wrażliwość wizualna XIX i XX wieku.

8. Gramofon, kino i maszyna do pisania – analogowe logiki kultury

Zagadnienia: głos bez ciała, obraz bez widza, pismo bez autora; media zapisu wobec reprezentacji; technologiczna epistemologia percepcji; Kittler i logika medium jako formy wiedzy; mediatyzacja głosu i pamięci.

9. Radio i kultura audialna – zasięg, sygnał, obecność dźwięku w mediach

Zagadnienia: synergia fal i dźwięków jako przestrzeń wspólnoty; radio jako medium rezonansu społecznego; wspólnoty słuchania i audiosfera XX wieku; akustyczna sfera publiczna; telefon Hirmondo i usługi audialne; „zasięg” jako kategoria techniczna i polityczna; wojny informacyjne i propaganda dźwięku.

10. Telewizja – jej generacje i transformacje

Zagadnienia: telewizja i władza spojrzenia – między „oknem na świat” a systemem nadzoru; ekran publiczny i domowy – intymność oglądania, wspólnota widzów, ramówka; generacje telewizji: czarno-biała, satelitarna, kablowa, sieciowa, streamingowa; propaganda, spektakl, reality show; „na żywo” i autentyczność; telewizja po telewizji – platformy streamingowe i pamięć formatów.

11. Mikrokomputery – sprzęt, wspólnota, estetyka ograniczeń

Zagadnienia: mikrokomputer jako metamedium; kultura taniej inżynierii i hobbystyczne wspólnoty; kluby komputerowe, piractwo, giełdy; dostęp, naprawa, manipulacja sprzętem jako mikropolityki technologii; języki i biblioteki jako „dary dla świata”; demoscena i platform studies.

12. Komputacja systemu kultury? Kod, HCI, UX jako warstwy praktyk medialnych

Zagadnienia: obliczalność i jej wpływ na czas, ciało i tożsamość; protokół jako forma władzy (Galloway); techniki zapisu i materiał sygnału (Kittler); człowiek komputerowy (Bolter); interfejs i jego warstwy – co ukrywają UI i UX; profilowanie i transfer danych; ekonomia sensu; obliczalność życia – rytmy, zegary, rekomendacje.

13. Internet i kapitalizm na przełomie XX i XXI wieku

Zagadnienia: internet totalny i jego infrastruktury; ubiquitous computing – sieć rozproszona i niedostrzegalna; postinternet jako stan kultury; logika 24/7 (Crary); praca, sen, uwaga; sieć jako fabryka podmiotowości; widzialność jako waluta; kapitał afektywny i ekonomie danych; pamięć sieciowa i scrollowanie; opór w epoce nieprzerwanej łączności.

14. Smartfony i media mobilne – wszędzie, wszystko, zawsze

Zagadnienia: mobilność jako idea kulturowa przed smartfonami (Huhtamo); tryby uczestnictwa – urządzenia, które przenosimy, i środowiska, które nas otaczają (Richardson); wszechobecność i tło codziennych praktyk w kulturze mediów.

15. „Narzędziownik” (społecznej) historii mediów – platformy, archiwa, pamięć mediów

Zagadnienia: źródła i metody badań historii mediów; archiwa cyfrowe i analogowe; praktyczne sposoby pozyskiwania, analizy i dokumentacji materiałów medialnych; krytyka źródeł i problem pamięci medialnej.

16. Prezentacje studentów

Zagadnienia: omówienie prac zaliczeniowych; analiza przypadków z historii mediów; dyskusja podsumowująca.

Literatura:

A. Briggs, P. Burke, Społeczna historia mediów. Od Gutenberga do internetu, tłum. J. Jedliński, Warszawa 2010.

M. A. Bak, Playful Visions: Optical Toys and the Emergence of Children's Media Culture, Cambridge 2020.

J. Bolter, Człowiek Turinga. Kultura Zachodu w epoce komputerów, tłum. T. Goban-Klas, Warszawa 1990.

P. E. Ceruzzi, A History of Modern Computing, Cambridge 2003.

J. Crary, 24/7. Późny kapitalizm i celowość snu, tłum. D. Żukowski, Warszawa 2022.

M. DeForge, Znam cię, Warszawa 2025.

A. R. Galloway, „Język chce, by go nie dostrzegać”, Kultura Popularna 2008, nr 4.

E. Huhtamo, Illusions in Motion: Media Archaeology of the Moving Panorama and Related Spectacles, Cambridge 2013.

E. Huhtamo, „Magic Spectacles and Portable Boxes: Notes Toward a Media Archaeology of Mobile Media”, w: The Routledge Companion to Mobile Media Art, red. L. Hjorth, A. de Souza e Silva, K. Lanson, London–New York 2020.

F. A. Kittler, Gramofon, film, maszyna do pisania, tłum. A. Gwóźdź, Kultura Popularna 2010, nr 3–4.

S. Krämer, „Kulturowe techniki manipulacji osią czasu. O koncepcji mediów Friedricha Kittlera”, Kultura Popularna 2010, nr 3–4.

N. Leonardi, S. Natale (red.), Photography and Other Media in the Nineteenth Century, Pennsylvania 2018.

P. Marecki, Yerzmyey, R. „Hellboj” Straka, Demoscena ZX Spectrum, Kraków 2019.

N. Montfort, I. Bogost, Racing the Beam: The Atari Video Computer System, Cambridge 2009.

T. Mullaney, B. Peters, M. Hicks, K. Philip (red.), Your Computer Is on Fire, Cambridge 2021.

I. Richardson, „Ambient Play and Background Gaming: Reflecting on Quotidian Creative Practices”, w: The Routledge Companion to Mobile Media Art, red. L. Hjorth, A. de Souza e Silva, K. Lanson, London–New York 2020.

M. Jolly, E. deCourcy (red.), The Magic Lantern at Work: Witnessing, Persuading, Experiencing and Connecting, New York–London 2020.

Uwagi:

Konwersatorium, kończące się zaliczeniem na ocenę.

Wymagana obecność (maks. 3 nieobecności dopuszczalne); każda kolejna – do odrobienia na konsultacjach poprzez odpowiedz na 2-3 pytania związane z zagadnieniami dot. opuszczonego tematu).

Premiowany aktywny udział w dyskusjach (komentarze, pytania, odniesienia do lektur).

Możliwość wygłoszenia 10-15-minutowego referatu wprowadzającego do tematu zajęć. Referat będzie dodatkowo podwyższał ocenę końcową.

Główną podstawą zaliczenia z oceną jest praca zaliczeniowa lub prezentacja.

Praca/prezentacja ma stanowić opracowanie wybranego przypadku z historii mediów, pokazującego społeczne funkcje danego środka przekazu w kontekście technologicznym, kulturowym i/lub politycznym.

Dopuszczalne formy:

– tekst/artykuł, ok. 5 stron znormalizowanego tekstu;

– prezentacja na jednych z ostatnich zajęć, 20 minut wystąpienia i ok. 10 minut przewidzianych na dyskusję.

Wymagania formalne wobec tekstu/prezentacji:

– odniesienie do minimum 2 źródeł naukowych (książki lub artykuły);

– oraz 1 źródła pierwotnego (np. materiał z epoki, archiwum, prasa, katalog, zapis audycji itp.).

Dodatkowe informacje dot. pracy/prezentacji:

– prowadzący poleca skonsultowanie z nim tematu przed przystąpieniem do jego opracowywania;

– w pracy/prezentacji powinno pojawić się jasno postawione pytanie badawcze/problem/cel ujęty możliwie szczegółowo;

– zarówno praca jak i prezentacja oceniane będą z perspektywy analitycznej (trafność pytania w kontekście problematyki kursu; krytyczna lektura opracowań ; precyzyjne określenie właściwości/funkcji medium oraz praktyk kulturowych z nim związanych).

– oceniana będzie również umiejętność syntezy (zebranie argumentów, internalizacja wiedzy i operowanie nią w kontekście zagadnień historii mediów); a także sprawna komunikacja (logika wypowiedzi, prezentacja zagadnienia/problemu w inspirujący do dyskusji i merytoryczny sposób).

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
ul. Jurija Gagarina 11, 87-100 Toruń tel: +48 56 611-40-10 https://usosweb.umk.pl/ kontakt deklaracja dostępności mapa serwisu USOSweb 7.2.0.0-8 (2025-10-29)