Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Biologia człowieka

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2600-BCSA-2-S1 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0511) Biologia
Nazwa przedmiotu: Biologia człowieka
Jednostka: Wydział Nauk Biologicznych i Weterynaryjnych
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.00 LUB 4.00 (zmienne w czasie)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Brak

Rodzaj przedmiotu:

przedmiot obowiązkowy

Metody dydaktyczne podające:

- opis
- opowiadanie
- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa
- laboratoryjna
- obserwacji

Skrócony opis:

Zajęcia mają na celu ukazanie człowieka, jako jednostki biologicznej. Przedstawione zostaną treści z zakresu teorii rozwoju osobniczego człowieka (ontogentycznego), w tym auksologii i gerontologii. Omówione zostaną czynniki i uwarunkowania ontogenezy, jak również przebieg, tempo i prawidłowości tego procesu od okresu noworodkowego do okresu starości. Poruszona zostanie problematyka genetyki człowieka, wieku biologicznego, determinacji płci oraz przejawów dymorfizmu płciowego oraz ekologii człowieka (autekologii i synekologii).

Pełny opis:

Wykład:

Omówione zostaną zagadnienia z szeroko pojętej biologii człowieka, zarówno na poziomie funkcjonowania osobnika, jak również na szczeblu organizacji ponadosobniczej (populacyjnej). Zajęcia mają na celu ukazanie człowieka, jako jednostki biologicznej. Zakłada się, że uczestniczący w zajęciach przyswoją sobie wiadomości z zakresu teorii rozwoju ontogenetycznego. Opisany zostanie dymorfizm płciowy i jego przejawy, determinacja płci u człowieka oraz kryteria płci (biologiczne i kulturowe). Przedstawione zostaną prawidłowości i uwarunkowania rozwoju ontogentycznego, w tym wpływ czynników endogennych i egzogennych. Omówiona zostanie periodyzacja życia człowieka (od okresu noworodkowego do starości) w kontekście zmian cech fenotypowych z wiekiem ze szczególnym uwzględnieniem przejawów osiągania dojrzałości biologicznej. Realizowane będą tematy związane z szeroko pojętą ekologią człowieka (autekologią i synekologią). Całość zostanie zaprezentowana na tle zróżnicowanego środowiska przyrodniczego i kulturowego. Pozyskane wiadomości pozwolą na holistyczne postrzeganie człowieka jako jednostki biologicznej ze wszystkimi tego konsekwencjami oraz implikacjami w zakresie wykorzystania tej wiedzy w naukach sądowo-medycznych.

Szczegółowe tematy:

1. Przedmiot badań współczesnej biologii człowieka oraz podział antropologii biologicznej. Antropologia filogenetyczna, antropologia populacyjna, antropologia ontogenetyczna, tzw. antropologia stosowana.

2. Mikroewolucja w populacjach ludzkich – procesy rasogenetyczne. Zróżnicowanie biologiczne współczesnego człowieka. Koncepcje rasy w antropologii. Adaptacyjny charakter procesów rasogenezy. Metody opisu zróżnicowania wewnątrzpopulacyjnego i międzypopulacyjnego człowieka.

5. Procesy o charakterze adjustacyjnym, adaptabilnym i adaptacyjnym w populacjach ludzkich. Wybrane przykłady.

6. Genetyka człowieka. Kariotyp. Dziedziczenie cech fenotypowych. Najczęściej spotykane zaburzenia genetyczne u człowieka i ich przejawy morfologiczne.

7. Biologia płci. Pojęcie płci u człowieka. Determinacja płci u człowieka. Zagadnienia dymorfizmu płciowego i jego przejawy. Społeczna rola płci. Zachowania seksualne człowieka – uwarunkowania biologiczne i kulturowe. Zaburzenia w zakresie kształtowania się płci biologicznej.

8. Od poczęcia do śmierci - rozwój osobniczy człowieka – antropologia ontogenetyczna. Podział ontogenezy na okresy - periodyzacja życia człowieka. Wiek kalendarzowy, a wiek biologiczny. Sposoby oceny. Zagadnienia związane z okresem dojrzewania (pokwitania) człowieka. Dojrzałość biologiczna, psychiczna i społeczna. Ontogeneza stabilna i okres starzenia się. Przejawy fenotypowe i zmienność cech z wiekiem.

9. Czynniki rozwoju osobniczego (auksologia) – czynniki endogenne genetyczne (determinanty rozwoju), czynniki endogenne paragenetyczne (stymulatory rozwoju), czynniki egzogenne (modyfikatory rozwoju – biogeograficzne i społeczno-kulturowe). Trendy sekularne. Zjawiska retardacji i akceleracji rozwoju biologicznego. Znaczenie gradientów społeczno-ekonomicznych. Wpływ czynników na fenotyp człowieka.

10. Wstęp do ekologii człowieka – autekologia i synekologia człowieka (zarys problematyki, podstawowe pojęcia).

11. Opis ilościowy grup ludzkich – elementy biodemografii. Podstawowe pojęcia. Metody ilościowego opisu populacji ludzkich. Struktura według wieku i płci. Tablice wymieralności. Podstawowe wskaźniki demograficzne. Średnia długość trwania życia.

Ćwiczenia (prowadzone w formie laboratoryjnej):

Podczas ćwiczeń szczególny nacisk kładziony będzie na aspekty praktyczne i metodyczne (zdobycie konkretnych umiejętności). Studenci zapoznają się i opanują wybrane metody i techniki badawcze biologii człowieka, w tym posługiwanie się skalami oraz sprzętem antropometrycznym i aparaturą pomiarową (np. antropometry, cyrkle kabłąkowe i liniowe, cyrkle koordynacyjne, taśmy pomiarowe, waga lekarska, fałdomierze, skale cech opisowych, analizator składu ciała, dynamometry). Na zajęciach przedstawiona zostanie konstrukcja kart opisu cech morfologicznych o charakterze ilościowym i jakościowym oraz wybrane przykłady tzw. siatek centylowych (ocena wieku biologicznego oraz zaawansowania rozwoju i tempa przebiegu ontogenezy). Wczesne fazy rozwoju ontogenetycznego zostaną zilustrowane na odpowiednich modelach i preparatach anatomicznych. Uczestniczący w zajęciach będą wykonywać pomiary, wyliczać odpowiednie wskaźniki, opracowywać dane i samodzielnie interpretować ich wyniki.

Literatura:

Literatura podstawowa:

Antropologia, 1989 (praca zbiorowa po redakcją A. Malinowskiego i J. Strzałko). Wydawnictwo PWN. Poznań - Warszawa.

Biologiczne i medyczne podstawy rozwoju i wychowania, 2001 (praca zbiorowa pod redakcją A. Jaczewskiego). Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa.

Choroby wieku rozwojowego, 1994 (praca zbiorowa pod redakcją A. Papierkowskiego). Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.

Czynniki rozwoju człowieka, 1987 (praca zbiorowa pod redakcją N. Wolańskiego). Wydawnictwo PWN. Warszawa.

Malinowski A., 1999, Wstęp do antropologii i ekologii człowieka. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. Łódź.

Malinowski A, 2009, Auksologia. Rozwój osobniczy człowieka w ujęciu biomedycznym. Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra.

Malinowski A., 2013, Biomedyczne podstawy rozwoju. Wyższa Szkoła Pedagogiki i Administracji im. Mieszka I w Poznaniu, Poznań.

Tanner J., M., 1963, Rozwój w okresie pokwitania z uwzględnieniem wpływu czynników dziedzicznych i środowiskowych na wzrastanie i dojrzewanie od urodzenia do dojrzałości. PZWL, Warszawa.

Wolański M., 2006, Ekologia człowieka. Tom 1 i 2, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Cieślik J., Kaczmarek M., Kaliszewska-Drozdowska D., M., 1994, Dziecko Poznańskie ’90. Wydawnictwo Naukowe Bogucki. Poznań.

Malinowski A., Wolański N., 1988, Metody badań w biologii człowieka. Wybór metod antropologicznych. Wydawnictwo PWN. Warszawa.

Malinowski A., Bożiłow W., 1997, Podstawy antropometrii. Metody, techniki, normy. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa.

Wykład:

Nabycie umiejętności świadomego i krytycznego korzystania z opracowań i źródeł dotyczących zagadnień z zakresu biologii człowieka i antropologii. Dodatkowo zapoznanie się i przyswojenie przez słuchaczy aparatu pojęciowego oraz terminologii współczesnej biologii człowieka i antropologii fizycznej.

Ćwiczenia (realizowane jako laboratorium):

Metody i kryteria oceniania:

Wykład: zaliczenie na ocenę

Laboratorium: zaliczenie na ocenę

Kolokwium końcowe z wykładów i ćwiczeń. Na ocenę dostateczną student musi poprawnie zrealizować 60-70% zadań, na ocenę dostateczny plus - 71-80%, na ocenę dobry - 81-87%, na ocenę dobry plus - 88-94%, na ocenę bardzo dobry - powyżej 94%.

W zakresie umiejętności: zaliczenie praktyczne w postaci oceny zadań zrealizowanych na ćwiczeniach

W zakresie kompetencji społecznych: oceniana jest aktywność studenta na zajęciach i jego zaangażowanie oraz praca zespołowa. Ocena w skali 2-5.

Ocena ostateczna z ćwiczeń laboratoryjnych: średnia z uśrednionych ocen uzyskanych na zajęciach i oceny z końcowego kolokwium.

Praktyki zawodowe:

Brak

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2017/18" (zakończony)

Okres: 2018-02-26 - 2018-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Laboratorium, 14 godzin więcej informacji
Wykład, 10 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Tomasz Kozłowski
Prowadzący grup: Alicja Drozd-Lipińska, Tomasz Kozłowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2018/19" (zakończony)

Okres: 2019-02-25 - 2019-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Laboratorium, 14 godzin więcej informacji
Wykład, 10 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: (brak danych)
Prowadzący grup: Ewa Rogowska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (zakończony)

Okres: 2020-02-29 - 2020-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Laboratorium, 14 godzin więcej informacji
Wykład, 10 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Brożyna
Prowadzący grup: Ewa Rogowska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/21" (w trakcie)

Okres: 2021-02-22 - 2021-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Laboratorium, 14 godzin więcej informacji
Wykład, 10 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Ewa Rogowska
Prowadzący grup: Alicja Drozd-Lipińska, Kinga Linowiecka, Ewa Rogowska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2022-02-28 - 2022-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Laboratorium, 14 godzin więcej informacji
Wykład, 10 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Ewa Rogowska
Prowadzący grup: Kinga Linowiecka, Ewa Rogowska, Justyna Szpotan
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.