Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowania
Strona główna

Ustalanie daty śmierci metodą entomologiczną

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2600-UDSSA-3-S1
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0511) Biologia Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Ustalanie daty śmierci metodą entomologiczną
Jednostka: Wydział Nauk Biologicznych i Weterynaryjnych
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

brak wstępnych wymagań

Rodzaj przedmiotu:

przedmiot obowiązkowy

Całkowity nakład pracy studenta:

udział w wykładach - 18 godz.

udział w laboratorium - 20 godz.

przygotowanie do zajęć laboratoryjnych - 10 godz.

praca nad opracowaniem sprawozdań - 10 godz.

udział w konsultacjach - 2 godz.

przygotowanie do zaliczenia - 15 godz.

3 ECTS

Efekty uczenia się - wiedza:

- definiuje: gatunek, kazus, taksonomia, nekrofag, stadium preimaginalne, cykl rozwojowy, reguła sumy ciepła, sukcesja ekologiczna, ekosystem efemeryczny, model sukcesji owadów na zwłokach;

- wymienia: rzędy, rodziny i wybrane gatunki owadów związane z rozkładem ludzkich zwłok, metody identyfikacji gatunkowej owadów, wczesne i późne zmiany pośmiertne, metody szacowania daty zgonu na podstawie materiału entomologicznego, czynniki modyfikujące tempo rozwoju owadów;

-wyjaśnia: funkcję owadów w rozkładzie zwłok kręgowców (w tym człowieka), zmienność tempa rozwoju osobniczego owadów w zależności od temperatury środowiska, różnice pomiędzy metodą rozwojową i sukcesyjną szacowania daty zgonu


-porównuje: struktury morfologiczne różnych stadiów rozwojowych owadów, morfologiczne i molekularne metody identyfikacji gatunkowej owadów, cykle rozwojowe owadów nekrofagicznych, warianty metody entomologicznej szacowania daty zgonu;


- wskazuje adekwatne do okoliczności metody szacowania daty zgonu z zastosowaniem dowodów entomologicznych




Efekty uczenia się - umiejętności:

- potrafi: pobierać materiał entomologiczny do ekspertyz medyczno-sądowych, posługiwać się sprzętem optycznym (mikroskop, stereomikroskop), korzystać z kluczy do oznaczania owadów, wykonywać szacowanie daty zgonu metodą rozwojową i sukcesyjną;

- wykazuje umiejętność czytania ze zrozumieniem literatury fachowej w języku ojczystym i angielskim;

- korzysta z informacji źródłowych w języku polskim i angielskim, wykonuje analizę, syntezę, podsumowuje i dokonuje krytycznej oceny, co umożliwia poprawne wnioskowanie;

-wykorzystuje metody jakościowe i ilościowe do oceny materiału entomologicznego;

- stawia poprawne hipotezy naukowe oparte na logicznym rozumowaniu oraz interpretuje dane a na ich podstawie wyciąga poprawne wnioski.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

rozumie konieczność stałego śledzenia ukazujących się publikacji naukowych z dziedziny entomologii sądowej wynikającą z dynamiki procesu kumulacji wiedzy naukowej

Metody dydaktyczne:

wykład informacyjny, ćwiczenia laboratoryjne

Metody dydaktyczne podające:

- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa
- laboratoryjna

Skrócony opis:

Wykład i zajęcia laboratoryjne umożliwiają studentom zapoznanie się z możliwościami wykorzystania owadów dla celów medyczno-sądowych. Omówione zostaną podstawowe grupy owadów nekrofagicznych (muchówek i chrząszczy) rozwijających się na ludzkich zwłokach. Uczestnicy zajęć poznają metody poboru, zabezpieczania i preparowania materiału entomologicznego pod kątem wykorzystania w ekspertyzach medyczno-sądowych. Omówione i przećwiczone zostaną metody identyfikacji gatunkowej najważniejszych grup owadów. Uczestnicy zajęć będą dysponować dostępem do zbioru porównawczego zawierającego wszystkie europejskie gatunki owadów wykorzystywane dla potrzeb dowodowych wymiaru sprawiedliwości. Studenci zostaną zapoznani z metodyką szacowania daty śmierci (post-mortem interval, PMI) i będą wykonywać próbne ekspertyzy w tym zakresie.

Pełny opis:

Treści merytoryczne (wykład):

1. Historia i teraźniejszość entomologii sądowej. Śmierć i zmiany pośmiertne. Metodyka pracy entomologa na miejscu ujawnienia zwłok i w laboratorium: zbieranie, zabezpieczanie i hodowla materiału entomologicznego dla celów medyczno-sądowych. Dokumentacja przyrodnicza miejsca ujawnienia zwłok.

2. Systematyka, filogeneza i różnorodność owadów w aspekcie gatunków nekrofagicznych. Biologia i ekologia owadów istotnych dla celów medyczno-sądowych.

3. Metody identyfikacji owadów nekrofagicznych oparte na cechach morfologicznych.

4. Zwłoki kręgowców jako ekosystem podlegający zmianom sukcesyjnym: tempo i fazy rozkładu zwłok, entomocenoza zwłok.

5. Szacowanie daty zgony metodą rozwojową: reguła sumy ciepła, wykresy izomorfeniczne i izomegaliczne.

6. Szacowanie daty zgony metodą sukcesyjną. Modele sukcesji owadów towarzyszących rozkładowi zwłok.

7. Czynniki ograniczające zastosowanie metod entomologicznych w szacowaniu daty zgonu.

8. Entomotoksykologia.

9. Omówienie praktycznych przypadków zastosowania metod szacowania daty zgonu w oparciu o materiał entomologiczny.

10. Omówienie praktycznych przypadków zastosowania metod szacowania daty zgonu w oparciu o materiał entomologiczny, kontynuacja.

Zadania praktyczne (zajęcia laboratoryjne):

1.Metody poboru, preparacji i przechowywania materiału entomologicznego dla celów medyczno-sądowych. Rozpoznawanie rzędów owadów związanych z entomologią sądową.

2.Identyfikacja i znaczenie dla celów medyczno-sądowych poszczególnych rodzin muchówek (Diptera) i chrząszczy (Coleoptera) związanych z rozkładem zwłok.

3. Identyfikacja gatunkowa postaci dorosłych i larw owadów nekrofagicznych. Muchówki (rodziny Calliphoridae, Sarcophagidae, Muscidae, Fanniidae, Piophilidae, Dryomyzidae).

4. Identyfikacja gatunkowa postaci dorosłych i larw owadów nekrofagicznych. Chrząszcza (rodziny Silphidae, Staphylinidae, Histeridae, Geotrupidae).

5. Szacowanie daty śmierci metodą rozwojową.

6. Szacowanie daty śmierci metodą sukcesyjną.

7. Realizacja zadań grupowych i indywidualnych dotyczących szacowania daty śmierci metodą entomologiczną.

Literatura:

Benbow M.E., Tomberlin J.K., Tarone A.M. Carrion ecology, evolution, and their application. CRC Press, Taylor & Francis Group, Boca Raton-London-New York, 577 ss.

Byrd J.H., Castner J.L. 2010. Forensic entomology. The utility of Arthropods in legal investigation. CRC Press, Boca Raton-London-New York-Washington D.C., II ed., 418 ss.

Gennard D. 2012. Forensic Entomology, an introduction. Wiley-Blackwell, Chichester, II ed., 249 ss.

Kaczorowska E, Draber-Mońko A. 2009. Wprowadzenie do entomologii sądowej. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 230 ss.

Matuszewski S 2010. Katalog owadów przydatnych do ustalania czasu śmierci w lasach Polski. Część 1: Wprowadzenie. Problemy Kryminalistyki, 267:5-17.

Matuszewski S 2017. Ekspertyza entomologiczna. [w:] Kała M, Wilk D, Wójcikiewicz J, Ekspertyza sądowa. Zagadnienia wybrane. Wolters Kluwer, Warszawa, 260-275 ss.

Smith K.G.V. 1986. A manual of forensic entomology. The trustees of the British Museum (Natural History), London, 205 ss.

Metody i kryteria oceniania:

zaliczenie ćwiczeń laboratoryjnych: śródsemestralne pisemne kolokwia kontrolne, obejmujące określoną tematykę zajęć realizowanych na zajęciach, ocena opracowań przygotowanych przez studentów na podstawie przeprowadzonych eksperymentów,

wykłady: kolokwium końcowe

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (zakończony)

Okres: 2022-02-21 - 2022-09-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Laboratorium, 20 godzin więcej informacji
Wykład, 18 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Krzysztof Szpila
Prowadzący grup: Krzysztof Szpila
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2022/23" (zakończony)

Okres: 2023-02-20 - 2023-09-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Laboratorium, 20 godzin więcej informacji
Wykład, 18 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Krzysztof Szpila
Prowadzący grup: Krzysztof Szpila
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2023/24" (w trakcie)

Okres: 2024-02-20 - 2024-09-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Laboratorium, 20 godzin więcej informacji
Wykład, 18 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Krzysztof Szpila
Prowadzący grup: Krzysztof Szpila
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
ul. Jurija Gagarina 11, 87-100 Toruń tel: +48 56 611-40-10 https://usosweb.umk.pl/ kontakt deklaracja dostępności USOSweb 7.0.3.0-1 (2024-04-02)