Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Socjologia ogólna

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2751-BW-S1-1-SO Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Socjologia ogólna
Jednostka: Wydział Nauk o Polityce i Bezpieczeństwie
Grupy: Bezpieczeństwo wewnętrzne - I stopna - 1 rok - studia stacjonarne - sem. zim
Punkty ECTS i inne: 3.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Skrócony opis:

Przedmiot "Socjologia ogólna" zmierza do wprowadzenia studentów w podstawy socjologicznego spojrzenia na świat społeczny oraz wyposażenia ich w podstawowy zasób wiedzy z tej dziedziny.

Pełny opis:

Program przedmiotu obejmuje następujące zagadnienia:

1. Zajęcia organizacyjne

2. Socjologiczne spojrzenie na świat społeczny. Socjologia jako nauka.

a. Myślenie potoczne a refleksja naukowa

b. Istota socjologicznego spojrzenia na świat społeczny

c. Specyfika poznania zjawisk społecznych. Status poznawczy socjologii

d. Przedmiot socjologii i metody poznania socjologicznego

e. Subdyscypliny socjologii i kierunki ich zainteresowań. Socjologia ogólna i socjologie szczegółowe

f. Socjologia pośród innych nauk społecznych

g. Specyficzny charakter nauk społecznych i poznania zjawisk społecznych. Podstawowe dylematy ontologiczne i epistemologiczne socjologii

3. Historia myśli społecznej i socjologicznej

a. Przedsocjologiczna refleksja nad życiem społecznym i społeczeństwem – od starożytności do epoki nowożytnej

b. Początki socjologii jako nauki. Przesłanki powstania socjologii

c. Klasyczne koncepcje socjologiczne (Comte, Spencer i inni klasycy XIX-wieczni, triada: Marks, Weber, Durkheim)

d. Zwroty i kierunki badań w XX i XXI wieku

4. Najważniejsze współczesne teorie socjologiczne i paradygmaty w socjologii

a. Status teorii w naukach społecznych i socjologii w szczególności. Rodzaje teorii socjologicznych (perspektywa makro/mikro, teorie synchroniczne i diachroniczne, teorie formalne, normatywne, empiryczne, krytyczne)

b. Marksizm i neomarksizm oraz inne teorie konfliktu społecznego

c. Funkcjonalizm, strukturalizm, neofunkcjonalizm, teoria systemów autopojetycznych N. Luhmanna, instytucjonalizm i neoinstytucjonalizm, teoria strukturacji

d. Kierunki socjologii humanistycznej (symboliczny interakcjonizm, fenomenologia, perspektywa dramaturgiczna, kulturalizm, etnometodologia)

e. Socjobiologia

f. Teoria wymiany i teorie racjonalnego wyboru (socjologia matematyczna)

g. Teorie krytyczne i postmodernistyczne

5. Problematyka grup społecznych

a. Definicja grupy społecznej. Grupa społeczna a pojęcia bliskoznaczne. Typy grup społecznych.

b. Czynniki i procesy grupotwórcze.

c. Struktura grupy, normy grupowe i procesy grupowe.

d. Przywództwo w grupie i grupowe podejmowanie decyzji.

e. Grupy odniesienia.

6. Kulturowe podstawy funkcjonowania człowieka i społeczeństwa

a. Potoczne i naukowe rozumienie kultury – kultura w sensie szerokim i wąskim.

b. Podobieństwa i różnice między kulturą i naturą. Funkcje kultury.

c. Relacje między kulturą i naturą. Reprodukcja kulturowa.

d. Uniwersalia kulturowe.

e. Etnocentryzm i relatywizm kulturowy.

f. Język symboliczny jako szczególny element kultury.

7. Socjalizacja – proces stawania się człowiekiem i przystosowania do życia w społeczeństwie

a. Pojęcie socjalizacji. Socjalizacja a wychowanie.

b. Znaczenie socjalizacji dla reprodukcji porządku społecznego.

c. Rodzaje socjalizacji: socjalizacja pierwotna i wtórna, jawna i ukryta. Resocjalizacja. Paradoks socjalizacji.

d. Zasady socjalizacji (J.H. Turner).

e. Etapy socjalizacji.

f. Agendy socjalizacyjne i ich charakterystyka. Przemiany współczesnych agend socjalizacyjnych i ich konsekwencje.

8. Role społeczne

a. Istota roli społecznej. Elementy roli społecznej.

b. Perspektywy teoretyczne w analizie ról społecznych.

c. Wchodzenie w rolę społeczną.

d. Konflikty ról społecznych.

9. System aksjonormatywny i kontrola społeczna

a. Wartości i normy jako regulatory ludzkich zachowań. Podsystemy systemu aksjonormatywnego.

b. Konformizm i dewiacja.

c. Istota i środki kontroli społecznej. Relacje między kontrolą społeczną a strukturą społeczną. Podwójna relatywizacja.

10. Struktura społeczna, zróżnicowanie społeczne, stratyfikacja

a. Nierówności społeczne – stratyfikacja – struktura społeczna.

b. Schematy analizy struktury społecznej (S. Ossowski). Ujęcia funkcjonalne i konfliktowe w analizie struktury społecznej. Zróżnicowanie klasowe, warstwowe, stanowe.

c. Czynniki nierówności społecznych – stare i nowe. Spójność i niespójność hierarchii stratyfikacyjnych.

d. Ruchliwość społeczna.

e. Klasa średnia.

11. Współczesne przemiany cywilizacyjne: postindustrializm, postmodernizm, społeczeństwo informacyjne i sieciowe, globalizacja

a. Cechy charakterystyczne społeczeństwa ponowoczesnego.

b. Koncepcja Trzeciej Fali (A. Toffler). Megatrendy cywilizacyjne (J. Naisbitt).

c. Wiedza jako czynnik produkcji.

d. Globalizacja.

12. Dylematy społeczne, zaufanie społeczne, kapitał społeczny

a. Dylematy społeczne i pułapki społeczne.

b. Dylemat więźnia i tragedia wspólnego pastwiska.

c. Możliwe rozwiązania dylematów społecznych i ich wady (E. Hankiss).

d. Kapitał społeczny – jego rodzaje i znaczenie. Analizy R. Putnama.

13. Instytucje totalne

a. Przykłady instytucji totalnych i logika ich działania.

b. Świat personelu w instytucji totalnej.

c. Świat podwładnych w instytucji totalnej.

Literatura:

P. Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Wydawnictwo Znak, Kraków 2002.

B. Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2008.

A. Giddens, Socjologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.

J. Szacki, Historia myśli socjologicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.

S. Bruce, Socjologia. Bardzo krótkie wprowadzenie, Prószyński i S-ka, Warszawa 2000.

Socjologia. Lektury, pod red. P. Sztompki i M. Kuci, Wydawnictwo Znak, Kraków 2006.

Współczesne teorie socjologiczne, Tom I i II, wyb. A. Jasińska-Kania, L. Nijakowski, J. Szacki i M. Ziółkowski, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2006.

J.H. Turner, Struktura teorii socjologicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.

J. Turowski, Socjologia. Wielkie struktury społeczne, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1999.

J. Turowski, Socjologia. Małe struktury społeczne, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2001.

Elementy teorii socjologicznych, wyb. W. Derczyński, A. Jasińska-Kania i J. Szacki, PWN, Warszawa 1975.

Metody i kryteria oceniania:

- egzamin pisemny

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2017/18" (zakończony)

Okres: 2017-10-01 - 2018-02-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Wiktor Szewczak
Prowadzący grup: Wiktor Szewczak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-02-24
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Wiktor Szewczak
Prowadzący grup: Wiktor Szewczak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-02-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Wiktor Szewczak
Prowadzący grup: Wiktor Szewczak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/21" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-02-21
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Wiktor Szewczak
Prowadzący grup: Wiktor Szewczak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2021/22" (w trakcie)

Okres: 2021-10-01 - 2022-02-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Wiktor Szewczak
Prowadzący grup: Wiktor Szewczak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.