Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Centralny punkt logowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Podstawy filozofii polityki

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2751-PL-S1-3-PFP Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0312) Politologia i wiedza o społeczeństwie
Nazwa przedmiotu: Podstawy filozofii polityki
Jednostka: Wydział Nauk o Polityce i Bezpieczeństwie
Grupy: Politologia I stopnia - 3 rok - studia stacjonarne - sem. zimowy
Punkty ECTS i inne: 2.00
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

brak

Efekty uczenia się - wiedza:

Student zna główne teorie prawa naturalnego.

Efekty uczenia się - umiejętności:

Student umie prowadzić analizę filozoficzno-polityczną i stosować podstawowe metody badań.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne:

Student umie partycypować w dyskusjach i pracować w grupie.

Metody dydaktyczne:

wykład, prezentacja, dyskusja

Metody dydaktyczne podające:

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące:

- ćwiczeniowa

Metody dydaktyczne w kształceniu online:

- metody odnoszące się do autentycznych lub fikcyjnych sytuacji
- metody rozwijające refleksyjne myślenie
- metody służące prezentacji treści
- metody wymiany i dyskusji

Skrócony opis:

Pojęcie i koncepcje prawa naturalnego. Od obiektywnego prawa naturalnego do subiektywnych praw człowieka.

Streszczenie: ateoretyczny zalążek myślenia prawnonaturalnego w mitologii i poezji greckiej; Arystoteles: rozróżnienie prawa naturalnego od pozytywnego; stoicy: trójpodział: lex aeterna – lex naturalis – lex humana; prymat prawa naturalnego i akcent na jego powszechność (Cyceronn); św. Augustyn: prawo naturalne jako przejaw woli Bożej; św. Tomasz z Akwinu: prawo naturalne jako uczestnictwo prawa wiecznego w rozumnej naturze człowieka; zdolność rozpoznania prawa naturalnego przez rozum i sumienie; treść prawa naturalnego; sekularyzacja prawa naturalnego począwszy od Grocjusza; zmiana znaczenia pojęcia „stanu natury” u Hobbesa; przesuwanie akcentu z przedmiotowych nakazów prawa naturalnego na podmiotowe uprawnienia jednostek; doktryna praw człowieka w różnych ujęciach (i jej krytyka (Burke); nowa teoria prawa naturalnego (Finnis) a ujęcie klasyczne (Krąpiec, Possenti).

Pełny opis:

1. Greckie początki refleksji nad prawem naturalnym

Teksty:

- Mieczysław Albert Krąpiec, Dzieła. Człowiek a prawo naturalne, Lublin 1993, podrozdział «Kosmologiczno-teologiczne ujęcie prawa naturalnego», ss. 51-57.

- Roman Tokarczyk, Historia filozofii prawa w retrospektywie prawa natury, Białystok 1999, r. II Pionierzy, ss. 32-40 (dostępne on-line: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/7681/1/R_Tokarczyk_Historia_filozofii_prawa_w_retrospektywie_prawa_natury.pdf).

- Zbigniew Stawrowski, podrozdział «Prawo wobec tego, co niezgodne z naturą – problem homoseksualizmu», w: tenże, Prawo naturalne a ład polityczny, Kraków – Warszawa 2006, ss. 84-91.

2. Arystoteles

Teksty:

- Arystoteles, Etyka Nikomachejska, przeł. D. Gromska, PWN Warszawa 2008, ks. V, r. VII O sprawiedliwości naturalnej i stanowionej, ss. 182-183 (1134b – 1135a), ks. V, r. X O prawości i o tym, co prawe, 189-190 (1137a – 1138a) [przedruk w: Władza wolność prawo. Wybór tekstów z historii doktryn politycznych dla studiujących prawo, nauki polityczne i filozofię, red. B. Szlachta, Kraków 1994, s. 60-62].

- Arystoteles, Polityka, przeł. L. Piotrowicz, Warszawa 2003, ks. I, r. I Definicja państwa. Człowiek jest z natury stworzony do życia w państwie, ss. 3-6 (1253a) (dostępne on-line: http://biblioteka.kijowski.pl/arystoteles/polityka.pdf).

Opracowania:

- Mieczysław Albert Krąpiec, Dzieła. Człowiek a prawo naturalne, Lublin 1993, podrozdział «Ujęcie Arystotelesa», ss. 57-59.

- Roman Tokarczyk, Historia filozofii prawa w retrospektywie prawa natury, Białystok 1999, r. IV Arystoteles, ss. 59-79.

3. Stoicy i Cyceron

Teksty:

- Cyceron, O państwie, w: tenże, O państwie. O prawach, przeł. I. Żółtowska, Kęty 1999, ss. 71-72; O prawach, w: tamże, ss. 103-111, 114-118.

Opracowania:

- Mieczysław Albert Krąpiec, Dzieła. Człowiek a prawo naturalne, Lublin 1993, podrozdział «Tradycja stoicko-rzymska», ss. 59-63.

- Roman Tokarczyk, Historia filozofii prawa w retrospektywie prawa natury, Białystok 1999, r. V Stoicy, ss. 80-114.

4. Św. Augustyn

Teksty:

- Św. Augustyn, O Państwie Bożym przeciw poganom ksiąg XXII, przeł. W. Kornatowski, Warszawa 1977, t. 2, ks. XIX, r. XII-XIV, ss. 414-421 [przedruk w: Władza wolność prawo. Wybór tekstów z historii doktryn politycznych dla studiujących prawo, nauki polityczne i filozofię, red. B. Szlachta, Kraków 1994, ss. 262-268].

Opracowania:

- Mieczysław Albert Krąpiec, Dzieła. Człowiek a prawo naturalne, Lublin 1993, podrozdział «Psychologiczno-teologiczna koncepcja prawa naturalnego», ss. 63-67.

- Roman Tokarczyk, Historia filozofii prawa w retrospektywie prawa natury, Białystok 1999, r. VII Augustyn, ss. 123-135.

5. Św. Tomasz z Akwinu

Teksty:

- Św. Tomasz z Akwinu, Suma teologiczna, przeł. o. P. Bełch OP, t. 13 (Prawo), Londyn 1985, zagadnienie 91, artykuł 2 Czy istnieje w nas jakieś prawo naturalne?, ss. 10-11; zagadnienie 94 Prawo naturalne, ss. 29-37 [dostępne on-line: https://zwola-old.karmelicibosi.pl/p/z/formacja/summa/summa_13.pdf; fragmenty w: Władza wolność prawo..., ss. 62-68].

Opracowania:

- Roman Tokarczyk, Historia filozofii prawa w retrospektywie prawa natury, Białystok 1999, r. VIII Tomasz z Akwinu, ss. 136-154.

- Zbigniew Stawrowski, rozdział Klasyczne stanowisko prawno naturalne – św. Tomasz z Akwinu /fragm./, w: tenże, Prawo naturalne a ład polityczny, Kraków – Warszawa 2006, ss. 97-118.

- François Daguet, podrozdział «Prawo naturalne» w: tenże, Myśl polityczna św. Tomasza z Akwinu, Warszawa 2012, ss.397-405.

6. Grocjusz (Hugo Grotius)

Teksty:

- Hugo Grotius, O prawie wojny i pokoju, przeł. R. Bierzanek, PWN, Warszawa 1957, t. 1, s. 47-60, 87-96 [przedruk w: Władza wolność prawo. Wybór tekstów z historii doktryn politycznych dla studiujących prawo, nauki polityczne i filozofię, red. B. Szlachta, Kraków 1994, ss. 68-76, 95-97].

Opracowania:

- Mieczysław Albert Krąpiec, Dzieła. Człowiek a prawo naturalne, Lublin 1993, podrozdział «Hugo Grotius», ss. 70-71.

- Roman Tokarczyk, Historia filozofii prawa w retrospektywie prawa natury, Białystok 1999, r. XI Grocjusz, ss. 179-195.

7. Thomas Hobbes

Teksty:

- Thomas Hobbes, Lewiatan, czyli materia, forma i władza państwa kościelnego i świeckiego, przeł. Cz. Znamierowski, Warszawa 2005, cz. I, r. XIV, ss. 210-215, r. XV, ss. 226-227 i 234-243, cz. II, r. XXVI, ss. 353-354 i 375-376 [przedruk w: Władza wolność prawo. Wybór tekstów z historii doktryn politycznych dla studiujących prawo, nauki polityczne i filozofię, red. B. Szlachta, Kraków 1994, s. 76-83 /tu skrócone o omówienie szczegółowych praw natury/].

Opracowania:

- Mieczysław Albert Krąpiec, Dzieła. Człowiek a prawo naturalne, Lublin 1993, podrozdział «T. Hobbes», ss. 71-72.

- Roman Tokarczyk, Historia filozofii prawa w retrospektywie prawa natury, Białystok 1999, r. XII Hobbes, ss. 196-208.

- Zbigniew Stawrowski, rozdział Naturalne pragnienie mocy – Thomas Hobbes /fragm./, w: tenże, Prawo naturalne a ład polityczny, Kraków – Warszawa 2006, ss. 145-179.

- Piotr Świercz, Znaczenie pojęcia „natura” w doktrynie politycznej Thomasa Hobbesa na tle koncepcji zoon politikon, „Horyzonty Polityki”, 1(1)/2010, ss. 111-130.

8. John Locke

Teksty:

- John Locke, Dwa traktaty o rządzie, przeł. Z. Rau, Warszawa 1992: Drugi traktat o rządzie, r. II, §§ 4-5, ss. 165, r. VII, § 87, ss. 222-223, r. XVI, § 190, s. 300 [przedruk w: Władza wolność prawo. Wybór tekstów z historii doktryn politycznych dla studiujących prawo, nauki polityczne i filozofię, red. B. Szlachta, Kraków 1994, s. 98-99].

Opracowania:

- Roman Tokarczyk, Historia filozofii prawa w retrospektywie prawa natury, Białystok 1999, r. XIII Locke, ss. 209-220.

9. Immanuel Kant

Tekst:

- Immanuel Kant, O obecności złego pierwiastka obok dobrego, czyli zło radykalne w naturze ludzkiej, przeł. B. Wolniewicz, „Res Publica” 1991, nr 2 (40), ss. 148-158.

Opracowania:

- Mieczysław Albert Krąpiec, Dzieła. Człowiek a prawo naturalne, Lublin 1993, podrozdział «I. Kant», ss. 78-80.

- Roman Tokarczyk, Historia filozofii prawa w retrospektywie prawa natury, Białystok 1999, r. XIX Kant, ss. 275-288.

- Zbigniew Stawrowski, rozdział Naturalne prawo autonomii – Immanuel Kant /fragm./, w: tenże, Prawo naturalne a ład polityczny, Kraków – Warszawa 2006, ss. 204-241.

10. Edmund Burke contra Thomas Paine

Teksty:

- Edmund Burke, Refleksje o Rewolucji Francuskiej, przeł. S. Magala, w: Władza wolność prawo. Wybór tekstów z historii doktryn politycznych dla studiujących prawo, nauki polityczne i filozofię, red. B. Szlachta, Kraków 1994, ss. 99-107.

- Thomas Paine, Prawa człowieka, przeł. B. Szlachta, w: Władza wolność prawo. Wybór tekstów z historii doktryn politycznych dla studiujących prawo, nauki polityczne i filozofię, red. B. Szlachta, Kraków 1994, ss. 107-115.

Opracowania:

- Christopher Hitchens, Thomas Paine. Prawa Człowieka. Biografia, przeł. J. Dzierzgowski, Warszawa 2008, r. 3 i 4, ss. 74-123.

- Bogdan Szlachta, Edmund Burke wobec koncepcji prawa naturalnego, w: tenże, Szkice o konserwatyzmie, Kraków 2008, ss. 41-69.

11. John M. Finnis

Teksty:

- John Mitchell Finnis, Prawo naturalne i uprawnienia naturalne, przeł. K. Lossman, Warszawa 2001, ss. 71-76, 171-174, 242-253 [przedruk w: Współczesna filozofia polityki. Wybór tekstów źródłowych, red. D. Pietrzyk-Reeves i B. Szlachta, Kraków 2003, s. 237-249].

Opracowania:

- Łukasz Dominiak, Podstawowe założenia teorii prawa naturalnego Johna M. Finnisa, „Arcana”, nr 5(95)/2010, ss. 64-75.

12. Mieczysław A. Krąpiec

Tekst:

- Mieczysław Albert Krąpiec, Teoria prawa naturalnego, w: tenże: Człowiek i prawo naturalne, Lublin 1993, s. 177-241.

13. Vittorio Possenti

Tekst:

- Vittorio Possenti, Pojęcie prawa naturalnego, w: tenże, Zarys filozofii polityki. Społeczeństwa liberalne na rozdrożu, przeł. A. Fligel, Lublin 2012, s. 65-87.

Literatura:

Literatura podstawowa:

1. Mieczysław Albert Krąpiec, Dzieła. Człowiek a prawo naturalne, Lublin 1993.

2. Roman Tokarczyk, Historia filozofii prawa w retrospektywie prawa natury, Białystok 1999.

3. Zbigniew Stawrowski, Prawo naturalne a ład polityczny, Kraków – Warszawa 2006.

Hasła encyklopedyczne:

1. Bogdan Szlachta, Prawo naturalne, w: Encyklopedia polityczna, t. 1 Myśl polityczna: główne pojęcia, doktryny i formy ustroju, Radom 2007, s. 333-337.

2. Piotr Jaroszyński, Prawo naturalne, w: Encyklopedia „Białych Plam”, t. XV, Radom 2005, s. 50-54.

Metody i kryteria oceniania:

Forma zaliczenia ćwiczeń: aktywność (pisemna lub ustna) na zajęciach oraz pisemna praca zaliczeniowa z wybranej teorii prawa naturalnego.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/21" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-02-21
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Łukasz Dominiak
Prowadzący grup: Łukasz Dominiak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Filozofia polityki stosuje narzędzia poznania rozumowego takie jak metody analizy logicznej do badania problemów tej gałęzi etyki, która związana jest ze stosowaniem przymusu, zwłaszcza zinstytucjonalizowanego, a więc takich zagadnień, jak sprawiedliwość dystrybutywna czy retrybutywna, prawo i uprawnienia, w tym prawa własności prywatnej, obowiązki, zobowiązania, wolności i przywileje, instytucje polityczne, w tym przede wszystkim państwo, oraz instytucje społeczne takie jak różnego rodzaju wspólnoty etc. Niniejszy kurs stanowi wprowadzenie do filozofii polityki i jej głównych teorii oraz problemów – wprowadzenie oparte na lekturze i analizie wybranych, najważniejszych dzieł i traktatów źródłowych współczesnej filozofii polityki takich jak Teoria sprawiedliwości Johna Rawlsa, Dziedzictwo cnoty Alasdaira MacIntyre’a, Anarchia, państwo i utopia Roberta Nozicka etc.

Pełny opis:

Filozofia polityki stosuje narzędzia poznania rozumowego takie jak metody analizy logicznej do badania problemów tej gałęzi etyki, która związana jest ze stosowaniem przymusu, zwłaszcza zinstytucjonalizowanego, a więc takich zagadnień, jak sprawiedliwość dystrybutywna czy retrybutywna, prawo i uprawnienia, w tym prawa własności prywatnej, obowiązki, zobowiązania, wolności i przywileje, instytucje polityczne, w tym przede wszystkim państwo, oraz instytucje społeczne takie jak różnego rodzaju wspólnoty etc. Niniejszy kurs stanowi wprowadzenie do filozofii polityki i jej głównych teorii oraz problemów – wprowadzenie oparte na lekturze i analizie wybranych, najważniejszych dzieł i traktatów źródłowych współczesnej filozofii polityki takich jak Teoria sprawiedliwości Johna Rawlsa, Dziedzictwo cnoty Alasdaira MacIntyre’a, Anarchia, państwo i utopia Roberta Nozicka etc. Kurs kończy się kolokwium w formie testu jednokrotnego wyboru. Ocenie podlega też aktywność studentów na ćwiczeniach. Podstawą dla kursu i kolokwium są te główne dzieła filozoficzno-polityczne, które analizowane są na zajęciach i które studenci zobowiązani są czytać w całości.

Literatura:

Literatura obowiązkowa: Poniższe książki czytamy w całości. Wszystkie pozycje są również dostępne online w języku angielskim.

1. John Rawls, Teoria sprawiedliwości, PWN, Warszawa 2020.

2. Michael Sandel, Liberalizm i granice sprawiedliwości, WAiP, Warszawa 2009.

3. Robert Nozick, Anarchia, państwo i utopia, Aletheia, Warszawa 2010.

4. Alasdair MacIntyre, Dziedzictwo cnoty, PWN, Warszawa 1996.

5. John Finnis, Prawo naturalne i uprawnienia naturalne, ABC, Warszawa 2001.

6. Murray Rothbard, Etyka wolności, Fijor Publishing, Warszawa 2016.

7. Judith Jarvis Thomson, The Realm of Rights, Oxford University Press 1990.

Literatura uzupełniająca:

W. Kymlicka, Współczesna filozofia polityki, Aletheia, Warszawa 2009.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2021/22" (w trakcie)

Okres: 2021-10-01 - 2022-02-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Jacek Bartyzel
Prowadzący grup: Jacek Bartyzel
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Filozofia polityki stosuje narzędzia poznania rozumowego takie jak metody analizy logicznej do badania problemów tej gałęzi etyki, która związana jest ze stosowaniem przymusu, zwłaszcza zinstytucjonalizowanego, a więc takich zagadnień, jak sprawiedliwość dystrybutywna czy retrybutywna, prawo i uprawnienia, w tym prawa własności prywatnej, obowiązki, zobowiązania, wolności i przywileje, instytucje polityczne, w tym przede wszystkim państwo, oraz instytucje społeczne takie jak różnego rodzaju wspólnoty etc. Niniejszy kurs stanowi wprowadzenie do filozofii polityki i jej głównych teorii oraz problemów – wprowadzenie oparte na lekturze i analizie wybranych, najważniejszych dzieł i traktatów źródłowych współczesnej filozofii polityki takich jak Teoria sprawiedliwości Johna Rawlsa, Dziedzictwo cnoty Alasdaira MacIntyre’a, Anarchia, państwo i utopia Roberta Nozicka etc.

Pełny opis:

Filozofia polityki stosuje narzędzia poznania rozumowego takie jak metody analizy logicznej do badania problemów tej gałęzi etyki, która związana jest ze stosowaniem przymusu, zwłaszcza zinstytucjonalizowanego, a więc takich zagadnień, jak sprawiedliwość dystrybutywna czy retrybutywna, prawo i uprawnienia, w tym prawa własności prywatnej, obowiązki, zobowiązania, wolności i przywileje, instytucje polityczne, w tym przede wszystkim państwo, oraz instytucje społeczne takie jak różnego rodzaju wspólnoty etc. Niniejszy kurs stanowi wprowadzenie do filozofii polityki i jej głównych teorii oraz problemów – wprowadzenie oparte na lekturze i analizie wybranych, najważniejszych dzieł i traktatów źródłowych współczesnej filozofii polityki takich jak Teoria sprawiedliwości Johna Rawlsa, Dziedzictwo cnoty Alasdaira MacIntyre’a, Anarchia, państwo i utopia Roberta Nozicka etc. Kurs kończy się kolokwium w formie testu jednokrotnego wyboru. Ocenie podlega też aktywność studentów na ćwiczeniach. Podstawą dla kursu i kolokwium są te główne dzieła filozoficzno-polityczne, które analizowane są na zajęciach i które studenci zobowiązani są czytać w całości.

Literatura:

Literatura obowiązkowa: Poniższe książki czytamy w całości. Wszystkie pozycje są również dostępne online w języku angielskim.

1. John Rawls, Teoria sprawiedliwości, PWN, Warszawa 2020.

2. Michael Sandel, Liberalizm i granice sprawiedliwości, WAiP, Warszawa 2009.

3. Robert Nozick, Anarchia, państwo i utopia, Aletheia, Warszawa 2010.

4. Alasdair MacIntyre, Dziedzictwo cnoty, PWN, Warszawa 1996.

5. John Finnis, Prawo naturalne i uprawnienia naturalne, ABC, Warszawa 2001.

6. Murray Rothbard, Etyka wolności, Fijor Publishing, Warszawa 2016.

7. Judith Jarvis Thomson, The Realm of Rights, Oxford University Press 1990.

Literatura uzupełniająca:

W. Kymlicka, Współczesna filozofia polityki, Aletheia, Warszawa 2009.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.