Geozagrożenia

Podstawowe informacje na temat środowiska przyrodniczego wyniesione z lekcji przyrody i geografii

przedmiot fakultatywny

Godziny realizowane z udziałem nauczycieli (godz.):

- udział w wykładach - 15

- udział w ćwiczeniach – 15

- konsultacje z nauczycielem akademickim- 4

Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta (godz.):

- pisanie prac, projektów, przygotowanie do ćwiczeń - 10

- przygotowanie do kolokwium- 10

Łącznie: 54 godz. (2 ECTS)

W1: rozumie złożone zjawiska i procesy zachodzące w przestrzeni geograficznej i środowisku przyrodniczym - K_W01

W2: konsekwentnie stosuje i upowszechnia zasadę ścisłego, opartego na danych empirycznych (m.in. klimatologicznych, hydrologicznych, geologicznych), interpretowania zjawisk i procesów geograficznych w pracy badawczej i działaniach praktycznych - K_W02

W3: zna zaawansowane metody statystyczne analizy i prognozowania zjawisk (m.in. klimatologicznych, hydrologicznych, geologicznych) oraz procesów zachodzących w przestrzeni geograficznej, a także narzędzia informatyczne do identyfikowania rządzących nimi - K_W07

W1: rozumie złożone zjawiska i procesy zachodzące w przestrzeni geograficznej i środowisku przyrodniczym - K_W01

W2: konsekwentnie stosuje i upowszechnia zasadę ścisłego, opartego na danych empirycznych (m.in. klimatologicznych, hydrologicznych, geologicznych), interpretowania zjawisk i procesów geograficznych w pracy badawczej i działaniach praktycznych - K_W02

W3: zna zaawansowane metody statystyczne analizy i prognozowania zjawisk (m.in. klimatologicznych, hydrologicznych, geologicznych) oraz procesów zachodzących w przestrzeni geograficznej, a także narzędzia informatyczne do identyfikowania rządzących nimi - K_W07

K1: rozumie potrzebę stałej aktualizacji wiedzy dotyczącej zmian środowiska przyrodniczego i zna jej praktyczne zastosowania, potrafi inspirować i organizować proces uczenia się innych osób - K_K01

K2: rozumie potrzebę systematycznego studiowania literatury fachowej i popularnonaukowej w celu poszerzania i pogłębiania wiedzy związanej ze zmianami środowiska przyrodniczego - K_K05

K3: ma świadomość znaczenia gospodarki opartej na wiedzy i innowacyjności w rozwoju społeczno-gospodarczym Polski z zachowaniem zasady zrównoważonego rozwoju, potrafi myśleć i działać w sposób przedsiębiorczy – K_K07

K4: ma świadomość znaczenia nowoczesnych technologii i technik badawczych w rozwoju cywilizacyjnym– K_K08

Wykład:

Metoda dydaktyczna podająca: wykład informacyjny (konwencjonalny), wykład problemowy

Ćwiczenia:

Metoda: ćwiczeniowa, laboratoryjna, obserwacyjna, panelowa.

- opis
- opowiadanie
- pogadanka
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

- ćwiczeniowa
- doświadczeń
- obserwacji
- referatu
- seminaryjna

Geozagrożenia – to naturalne katastrofy będące wynikiem procesów zachodzących w środowisku przyrodniczym.

Zagrożeniami naturalnymi stają się wtedy, gdy są niebezpieczne dla zdrowia, życia i działalności człowieka. Szczególnie niebezpieczne są dla życie i mienia osób zamieszkujących lub czasowo przebywających w obszarach sejsmicznych, wulkanicznych, wybrzeżach oceanicznych i morskich oraz na terenach objętych zapadliskami i powierzchniowymi ruchami masowymi w połączeniu z ekstremalnymi zjawiskami hydro-klimatycznymi.

Podstawowa wiedza na temat zagrożeń mieszkańców i turystów na obszarach sejsmicznych, w tym fal tsunami, wulkanicznych (w tym również fal tsunami), zapadlisk krasowych i dawnych obszarów górniczych. Umiejętności rozpoznawania i oceny zagrożeń lawinowych, w tym lawin błotnych i osuwisk, obrywów, tąpnięć, przerwania tam i wałów przeciwpowodziowych.

Omówione zostaną: Procesy endogeniczne i miejsca ich koncentracji, które są szczególnie niebezpiecznymi zjawiskami. Trzęsienia ziemi i ich geneza, skąd biorą się naprężenia w skorupie ziemskiej, stany graniczne naprężeń, geneza i rodzaje fal sejsmicznych, zasada działania sejsmografów, energia wstrząsów sejsmicznych, skala MCS i Richtera. Jakie są skutki trzęsień Ziemi i największe jakie były katastrofy w historii cywilizacji. Związek procesów magmowych z wędrówką kontynentów, prądy konwekcyjne i ewolucja magmy. Zjawiska wulkanizmu i ich skutki. Omówiony zostanie skład chemiczny i mineralny magmy, typy magmy i lawy rodzaje wulkanów i erupcji wulkanicznych, popioły wulkaniczne, gazy wulkaniczne i strumienie piroklastyczne, powstawanie tefry i laharów, oraz skala VEI. Wskazane zostaną największe katastrofy wulkaniczne i ich wpływ na zmiany lokalne, globalne i straty zasobu ludzkiego bezpośrednie i pośrednie.

Teoria dryfu kontynentów i wiekowe zmiany poziomu wód wszechoceanu, zmiany ukształtowania linii brzegowych i rzędnych terenu, strefy spredingu i strefy subdukcji, ryft kontynentalny,

Lodowce, lądolody i konsekwencję ich funkcjonowania i zaniku. Wieloletnia zmarzlina, zróżnicowanie jej miąższości, emanacje metanu, strefa aktywna, rozwój i dynamika zlodowaceń podziemnych.

Zjawiska, formy i procesy krasowe, cykle rozwoju krasu, podatność skał na krasowienie, zagrożenia dla obiektów inżynierskich, trwałość form krasowych i zmiany ukształtowania powierzchni terenu.

Ekstremalne zjawiska hydrologiczne - powodzie i podtopienia terenu, rodzaje powodzi i ich geneza, miejsca najbardziej zagrożone powodziami, zmiany klimatyczne i generowane przez nie zjawiska hydrologiczne.

Powierzchniowe ruchy masowe - osuwiska, obrywy, spełzywanie zwietrzelin i spływy błotne, grunty pęczniejące i zapadliskowe.

Lawiny śnieżne, ich powstawanie, miejsca zagrożone i rodzaje zagrożeń. Bierne i czynne przeciwdziałanie zagrożeniom.

Susze, ich rodzaje i przyczyny, miejsca występowania, zmiany klimatu i ewolucja obszarów pustynnych. Zagrożenia suszą, straty gospodarcze i prawdopodobieństwo wystąpienia. Przesuszanie obszarów wodno-błotnych i ich konsekwencje

Geozagrożenia powodowane działalnością człowieka, tąpnięcia i zapadliska wyrobisk górniczych, zmiany ukształtowania powierzchni terenu - niecki z osiadania, emanacje gazów, zmiany sieci hydrograficznej, szkody górnicze i obszary zagrożeń. Obciążenia i podcinanie skarp w trakcie robót budowlanych i drogowych.

Mizerski W., Graniczny M., 2017. Geozagrożenia. PWN Warszawa

Żuber M., (red), 2012. Katastrofy naturalne i cywilizacyjne: współczesne problemy bezpieczeństwa. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych imienia generała Tadeusza Kościuszki

Graniczny M., Mizerski W., 2009. Katastrofy przyrodnicze. PWN Warszawa

Latocha A., 2012. Jedna godzina wystarczy, by świat przestał istnieć: reportaż z Ladakhu (północno-zachodnie Indie), dotkniętego w sierpniu 2010 roku katastrofalną powodzią i spływami błotnymi. Colloquia Anthropologica et Communicativa; vol. 5 Acta Universitatis Wratislaviensis, ISSN 0239-6661; nr 3382, 375-387

Stanley S.M., 2005. Historia Ziemi, PWN Warszawa (rozdział 8 i 9)

Mizerski W., 2018. Geologia dynamiczna. PWN Warszawa

Metody oceniania:

kolokwiom pisemne - K_W01, K_W02, K_U06, K_K01.

przygotowywanie opracowań pisemnych - K_W07, K_U06, K_U08, K_U10, K_K01, K_K05, K_K07, K_K08.

Kryteria oceniania:

Wykład: kolokwium pisemne w formie pytań otwartych

ndst - (do 49%)

dst - (50-59%)

dst plus - (60 -69%)

db - (70-79%)

db plus - (80-89%)

bdb - (od 90%)

Ćwiczenia: np. zaliczenie na ocenę na podstawie wykonanych ćwiczeń, projektów, aktywności

nie dotyczy