Hydrologia i kriologia

Podstawowe informacje z zakresu nauk o Ziemi

przedmiot fakultatywny

Godziny realizowane z udziałem nauczycieli (15 godz.):

- udział w ćwiczeniach i wykładach - 30

Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta (30 godz.):

- studiowanie literatury i innych źródeł

- przygotowanie do kolokwium - 5

Łącznie: 80 godz. (1 ECTS)

W1: Rozumie zjawiska i procesy przyrodnicze oraz problematykę badań związanych z hydrologia i kriologia. Posiada wiedzę z zakresu nauk ścisłych i przyrodniczych niezbędną do ich objaśniania. K_W01, K_W02, K_W03, K_W04, KW_07, K_W09

W2: Rozumie rolę procesów kształtujących hydrologię obszarów polarnych. K_W01, K_W02, K_W03

W3: Rozumie podstawowe zagadnienia z zakresu nauk o śniegu i lodowcach, lodu morskiego, wieloletniej zmarzliny. K_W01, K_W02, K_W03, K_W07, K_W08

W5: Zna współczesne problemy związane ze zmianami regionów zlodowaconych związane z globalnym ocieplaniem się klimatu. K_W01, K_W02, K_W03

U1: Potrafi wskazać i opisać poszczególne komponenty współcześnie zlodowaconych regionów Ziemi i określić zachodzące między nimi relacje, ze szczególnym uwzględnieniem procesów hydrologicznych. - K_U01, K_U02

U2: Potrafi interpretować w sposób kompleksowy procesy i przyczyny zmian kriosfery zachodzące na obszarach współcześnie zlodowaconych. - K_U01, K_U07,

U3: Potrafi wskazać praktyczne zastosowania dla wyników badań zjawisk lodowych zachodzących w różnych regionach świata.- K_U01, K_U02, K_U06

U4: Potrafi wskazać regiony kuli ziemskiej, gdzie występują odpowiednie warunki do występowania zjawisk lodowych i form współczesnego zlodowacenia. - K_U01, K_U02, K_U06, K_U07

K1: Docenia wartość krajobrazu oraz rolę zjawisk lodowych we współczesnym świecie. K_K01

K2: Rozumie problemy związane ze współczesnymi zmianami zachodzącymi w hydrosferze i kriosferze. K_K01, K_K02

K3: Potrafi współdziałać w grupie, przyjmując w niej różne role. K_K02, K_K05, K_K06

Wykład informacyjny i problemowy z prezentacjami multimedialnymi.

- pokaz

- opis
- opowiadanie
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład problemowy

- doświadczeń
- klasyczna metoda problemowa
- obserwacji

- metody oparte na współpracy
- metody rozwijające refleksyjne myślenie
- metody służące prezentacji treści

Przedmiot jest częścią Bloku Kompetencyjnego: Zmiany klimatu – człowiek i środowisko

Najważniejsze procesy hydrologiczne, ściśle powiązane ze zjawiskami lodowymi współcześnie występującymi na kuli ziemskiej. Poznanie form lodu występujących współcześnie na Ziemi oraz procesów kształtujących rzeźbę Ziemi związanych z występowaniem zjawisk lodowych w przyrodzie: od sezonowo przemarzających gruntów po wieloletnią zmarzlinę; od pokrywy śnieżnej i lawin po lodowce i lądolody: od pokrywy lodowej na jeziorach i rzekach po wieloletni lód morski. Współczesne zmiany kriosfery.

Najważniejsze procesy hydrologiczne, ściśle powiązane ze zjawiskami lodowymi współcześnie występującymi na kuli ziemskiej. Wybrane zagadnienia z zakresu glacjologii. Kriosfera i zjawiska z nią związane. Rola lodu, wieloletniej zmarzliny i sezonowego przemarzania gruntów w środowisku geograficznym. Udział lodu w zasobach wody słodkiej na Ziemi. Wprowadzenie w problematykę wieloletniej zmarzliny. Granice wieloletniej zmarzliny ("podziemne zlodowacenie"). Zmarzlina jako środowisko życia człowieka. Śnieg: jego właściwości i rola w środowisku. Opady śniegu i jego rodzaje. Wybrane cechy fizyczno-chemiczne śniegu. Kształtowanie się pokrywy śnieżnej na Ziemi. Formy powierzchniowe pokrywy śnieżnej. Granica wieloletniego śniegu. Lawiny. Sezonowy i wieloletni lód naturalnych zbiorników wodnych. Zlodzenie rzek i jezior. Wieloletni lód morski i zmiany zasięgu jego występowania. Zagrożenia "lodowe" i zapobieganie nim. Powstawanie lodowców. Strefy glacjalne. Ruch i termika lodowców. Typologia lodowców. Zmiany masy, zasięgów i oscylacje lodowców. Retencja śnieżna i lodowcowa. Nalodzia. Zmiany powierzchni i objętości lodowców i lądolodów w świetle współczesnych zmian klimatu. Charakterystyka wybranych regionów zlodowaconych świata.

Bajkiewicz-Grabowska E., Mikulski Z., 2017, Hydrologia ogólna, PWN, Warszawa.

Bajkiewicz-Grabowska E., Magnuszewski Z., 2002, Przewodnik do

ćwiczeń z hydrologii ogólnej, PWN, Warszawa.

Benn D.I., Evans D.J.A. 2010. Glaciers & Glaciation, Oxford University.

Jania J. 1993. Glacjologia, PWN, Warszawa.

Jahn A. 1971. Lód i zlodowacenia, Warszawa.

Kosiba A. 1978. Śniegi, lodowce – lądolody, Wydawnictwo SiP, Warszawa.

Sobota I. (ed.), 2021. Atlas of changes in the glaciers of Kaffiøyra (Svalbard, the Arctic). Wydawnictwo Naukowe UMK. Toruń. 216 pp.

Bennett M., Glasser N. 2009. Glacial Geology, Ice sheet and Landfroms, Willey-Blackwell.

Menzies J. (ed.), 2002. Modern and pasta glacial environments. Oxford.

Hambrey M., Alean J. 2007. Glaciers, Cambridge, 2007.

Sobota I., Współczesne zmiany kriosfery północno-zachodniego Spitsbergenu na przykładzie regionu Kaffiøyry. Wydawnictwo Naukowe UMK. 450 pp.

Metody oceniania:

Zaliczenie - K_W01, K_W02, K_W03, K_W04, K_W07, K_W08, K_W09, K_U01, K_U02, K_U06, K_U07, K_K01, K_K02, K_K05, K_K06.

Kryteria oceniania:

ndst – 0-5 pkt (50%)

dst- 6 (51-60%)

dst plus- 7 pkt (61-70%)

db- 8 pkt (71-80%)

db plus- 9 pkt (81-90%)

bdb- 10 pkt (91-100%)

Nie dotyczy