Podstawy dydaktyki [2600-N-PDBIOL-2-S1] Semestr letni 2024/25
Wykład, grupa nr 1

Literatura podstawowa:

Siemieniecka D., Karwasz G., (2023). (Eds.), Dydaktyka i pedagogika kognitywistyczna. Zasady ogólne i implementacje w fizyce. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Anders R. J.(1994). Uczymy się nauczać. Warszawa: WSiP.

Bereźnicki F. (2001). Dydaktyka kształcenia ogólnego. Kraków: Impuls. Davis R., Alexander L., Yelon S. (1983). Konstruowanie systemu kształcenia. Warszawa: PWN.

Boraczyńska, M., Dzierzgowska I., Pasich L. (2012). Uczeń zdolny-metody pracy. Wydawnictwo: Raabe.

Brophy, J.(2004). Motywowanie uczniów do nauki. Warszawa: PWN.

Cywińska M. Rozwijanie motywacji uczniów do nauki, https://repozytorium.amu.edu.pl/jspui/bitstream/10593/6568/1/se_20_2012_cywinska.pdf

Denek, K. (2005). Ocenianie szkolne w kontekście efektywności i kształcenia zorientowanego na jakość, Biuletyn Badawczy CKE, 5/2005.

Ebu J., Smutny J. (1998). Jak kształcić uzdolnienia dzieci i młodzież. Warszawa: WSiP.

Gagn’e R., Briggs L., Wager W. (1992). Zasady projektowania dydaktycznego. Warszawa: WSiP.

Kruszewski K. (1993). 45 minut. Prawie cała historia lekcji. Warszawa: PWN.

Kruszewski, K. (1987). Zmiana i wiadomość. Perspektywa dydaktyki ogólnej. Warszawa: PWN.

Kruszewski, K., Konarzewski K. (1991). Sztuka nauczania. Warszawa: PWN.

Kupisiewicz, Cz. (1994). Podstawy dydaktyki ogólnej. Warszawa: „BGW”.

Limont W.(2010). Uczeń zdolny. Gdańsk: GWP.

Nalaskowski, S. (2000). Metody nauczania. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Nęcka, E. (1998). Trening twórczości podręcznik dla psychologów, pedagogów i nauczycieli. Kraków: Impuls.

Niemierko, B. (1998). Między oceną szkolną a dydaktyką. Bliżej dydaktyki. Warszawa: WSiP.

Niemierko, B. (2002). Ocenianie szkolne. Podręcznik skutecznej dydaktyki. Warszawa.

Niemierko, B. (2007). Kształcenie szkolne. Podręcznik skutecznej dydaktyki. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Siemieniecka, D., Siemieniecki B. (2019). Teorie kształcenia w świecie cyfrowym. Kraków: Impuls.

Literatura uzupełniająca:

Siemieniecka D., Skibińska M, Majewska K. (2020). Cyberagresja – zjawisko, skutki, zapobieganie.Toruń: UMK.

Siemieniecki B., Wiśniewska L., Kwiatkowska W. (2020). Agresja- zjawisko, skutki, zapobieganie. Perspektywa pedagogiki kognitywistycznej, psychoprofilaktyki oraz edukacji moralnej, UMK, Toruń 2020

Treści programowe przedmiotu:

Blok 1. Podstawy dydaktyki – pojęcia i charakterystyka procesu uczenia się

W trakcie wykładów studenci zapoznają się z pojęciem, źródłami oraz przedstawicielami polskiej dydaktyki. Poznają jej przedmiot, zadania i funkcje. Omawiane są również podstawowe informacje dotyczące procesu uczenia się, w tym style uczenia się, rodzaje inteligencji oraz wybrane zagadnienia z neuronauk odnoszące się do aspektów kognitywnych nauczania.

Pojęcie, źródła dydaktyki i przedstawiciele polskiej dydaktyki XX wieku (C.W1; C.W3).

Systemy dydaktyczne – dydaktyka tradycyjna, progresywistyczna, współczesne systemy dydaktyczne, konektywizm (C.W1; C.W3).

Podstawowe informacje o uczeniu się – mechanizmy, style, inteligencje wielorakie (C.W1).

Blok 2. Projektowanie lekcji

Blok obejmuje zagadnienia związane z planowaniem i projektowaniem procesu dydaktycznego, w tym formułowanie celów, dobór metod, zasad, form i środków dydaktycznych oraz przygotowanie do ewaluacji.

Cele kształcenia – wartości i ich rola w życiu człowieka i społeczeństwa; cele kształcenia ogólnego i zawodowego; cele zadaniowe (operacyjne); taksonomia celów operacyjnych; związek celów kształcenia z celami wychowania (C.W3).

Treści kształcenia – założenia, zasady, znaczenie terminu, kryteria i zasady doboru treści kształcenia, uwarunkowania społeczne, naukowe i dydaktyczne (C.W3; C.U3).

Zasady kształcenia – pojęcie, geneza i klasyfikacja zasad dydaktycznych (C.W3).

Metody aktywizujące w nauczaniu – metody problemowe, sytuacyjne, projekty edukacyjne (C.U3).

Proces projektowania lekcji – budowa, modele i typy lekcji, style i techniki pracy z uczniami (C.W4).

Współczesne środki dydaktyczne i rola wizualizacji w nauczaniu – zasady projektowania materiałów dydaktycznych, multimedia, percepcja i uwaga, dydaktyka interaktywna, wykorzystanie nowych technologii edukacyjnych (C.W4).

Mapy myśli i techniki skutecznego uczenia się (C.W4).

Materiały dydaktyczne wspomagające kształcenie – prezentacje multimedialne, tutoriale, infografiki, visual storytelling; wykorzystanie technologii informacyjnych i AI w edukacji (C.W4).

Formy organizacyjne kształcenia – pojęcie, kryteria podziału, system klasowo-lekcyjny, struktura i typy lekcji, lekcje w klasach łączonych, formy organizacji pracy uczniów (C.U4).

Na podstawie przykładów studenci opracowują scenariusz i konspekt lekcji, uwzględniając elementy struktury dydaktycznej, dobór metod kształcenia oraz planowanie procesu ewaluacji w formie oceny kształtującej (C.U4).

Blok 3. Organizacja procesu kształcenia i budowa środowiska uczenia się

Blok obejmuje zagadnienia dotyczące funkcjonowania klasy szkolnej, pracy nauczyciela z uczniem o różnych potrzebach edukacyjnych, integracji zespołu klasowego oraz metod oceniania osiągnięć uczniów.

Zbieranie i wykorzystanie informacji o uczniu i klasie – cele i sposoby poznawania uczniów, analiza środowiska klasowego i pozaszkolnego, refleksja nad własną pracą nauczyciela (C.U1).

Komunikacja i integracja klasy – procesy społeczne w grupie, sposoby budowania relacji i współpracy w klasie (C.U1; C.U2).

Proces kształcenia i samokształcenia – związek nauczania i uczenia się, ogniwa procesu dydaktycznego, kształcenie wielostronne, rozwijanie umiejętności samokształcenia (C.W5).

Praca z uczniem zdolnym – definicje, diagnozowanie uzdolnień, formy pracy szkolnej i pozaszkolnej, współpraca z rodzicami (C.W5; C.U5).

Motywacja do uczenia się – czynniki wpływające na motywację, metody jej wzmacniania (C.U5).

Metody badania i rozwijania zdolności twórczych – zdolności myślenia, trening twórczości, zdolności kierunkowe (C.W5; C.U1).

W trakcie dyskusji studenci analizują metody pracy z uczniami zdolnymi, opracowują przykładowe plany pracy, omawiają działania nauczyciela i szkoły (C.W5; C.U1; C.U5).

Indywidualizacja nauczania – dostosowanie procesu edukacyjnego do możliwości psychofizycznych uczniów, tempa uczenia się, wyrównywanie szans edukacyjnych (C.W5; C.U5; C.K1).

Studenci analizują indywidualne przypadki uczniów i projektują działania edukacyjne z wykorzystaniem literatury fachowej i kryteriów omówionych na zajęciach (C.W5; C.U1; C.K1).

Sposoby oceniania osiągnięć uczniów – system oceniania, egzaminy, sprawdziany, ocena kształtująca i jej rola w procesie dydaktycznym (C.W6; C.U6).

opis

wykład informacyjny

wykład problemowy

wykład konwersatoryjny

klasyczna metoda problemowa

projektu

metody odnoszące się do autentycznych lub fikcyjnych sytuacji ,

metody oparte na współpracy

metody służące prezentacji

dyskusja

Egzamin pisemny (trzy otwarte pytania) – podstawowa forma zaliczenia przedmiotu:

Termin "0" .Test bez dostępu do podręczników oraz pytanie otwarte

Kryteria oceniania:

niedostateczny – <50

dostateczny – 50%

dostateczny plus – 60%

dobry – 70%

dobry plus – 80%

bardzo dobry – 90–100%

Aktywność na zajęciach – dodatkowo uwzględniana w ocenie końcowej:

biologia (spec. nauczycielska), studia stacjonarne I stopnia, 2 rok, wykład