Problemy formy wizualnej

Ćwiczenia stanowią kontynuację zajęć z psychologicznych uwarunkowań odbioru informacji wizualnej. Ich celem jest wprowadzenie do problematyki analizy dzieła sztuki ze szczególnym uwzględnieniem formy będącej elementem wynikowym procesów zachodzących w kulturze.

Cykl zajęć podzielony jest na trzy etapy:

I. Wprowadzenie do specyfiki zajęć i przybliżenie problematyki kultury ludzkiej oraz jej wpływu na formy wizualne w sztuce.

II. Analiza wybranych problemów związanych z funkcjonowaniem obrazu w kulturze zachodniej, m.in.:

- zmienność pojęcia dzieła sztuki z perspektywy historycznej;

- wpływ zmian społecznych, politycznych, technologicznych na humanistykę i sztukę na przykładzie sztuki pierwszej i drugiej połowy XX wieku (modernizm–postmodernizm, awangarda–neoawangarda);

- wpływ kultury popularnej na nowe formy w sztuce;

III. Powtórzenie zagadnień z zakresu wiedzy o formie plastycznej i organizacji obrazu w kontekście analizy dzieła sztuki oraz wprowadzenie do podstawowych metodologii badawczych.

III. Konsultacje zadanych ćwiczeń semestralnych oraz zaliczenie.

Arnheim R. (2011), Myślenie wzrokowe. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.

Arnheim R.(2004), Sztuka i percepcja wzrokowa. Psychologia twórczego oka. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.

Belting H. (2015), Antropologia obrazu. Szkice do nauki o obrazie, Kraków: UNIVERSITAS.

Mitchell W.J.T. (2013), Czego chcą obrazy. Warszawa:Narodowe Centrum Kultury.

Panofsky E., "Ikonografia i ikonologia" w Białostocki J. (red.), Studia z historii sztuki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1971, s. 11–32.

Tatarkiewicz W. (2012), Dzieje sześciu pojęć. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wiesing L. (2008), Widzialność obrazu. Historia i perspektywy estetyki formalnej,.Warszawa: PWN

Wölfflin H. (2006), Podstawowe pojęcia historii sztuki. Problem rozwoju stylu w sztuce nowożytnej. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.

Wójtowicz E. (2016), Sztuka w kulturze postmedialnej. Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe KATEDRA.

Ćwiczenia stanowią kontynuację zajęć z psychologicznych uwarunkowań odbioru informacji wizualnej. Ich celem jest wprowadzenie do problematyki analizy dzieła sztuki ze szczególnym uwzględnieniem formy będącej elementem wynikowym procesów zachodzących w kulturze.

Cykl zajęć podzielony jest na trzy etapy:

I. Wprowadzenie do specyfiki zajęć i przybliżenie problematyki kultury ludzkiej oraz jej wpływu na formy wizualne w sztuce.

II. Analiza wybranych problemów związanych z funkcjonowaniem obrazu w kulturze zachodniej, m.in.:

- zmienność pojęcia dzieła sztuki z perspektywy historycznej;

- wpływ zmian społecznych, politycznych, technologicznych na humanistykę i sztukę na przykładzie sztuki pierwszej i drugiej połowy XX wieku (modernizm–postmodernizm, awangarda–neoawangarda);

- wpływ kultury popularnej na nowe formy w sztuce;

III. Powtórzenie zagadnień z zakresu wiedzy o formie plastycznej i organizacji obrazu w kontekście analizy dzieła sztuki oraz wprowadzenie do podstawowych metodologii badawczych.

III. Konsultacje zadanych ćwiczeń semestralnych oraz zaliczenie.

Arnheim R. (2011), Myślenie wzrokowe. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.

Arnheim R.(2004), Sztuka i percepcja wzrokowa. Psychologia twórczego oka. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.

Belting H. (2015), Antropologia obrazu. Szkice do nauki o obrazie, Kraków: UNIVERSITAS.

Mitchell W.J.T. (2013), Czego chcą obrazy. Warszawa:Narodowe Centrum Kultury.

Panofsky E., "Ikonografia i ikonologia" w Białostocki J. (red.), Studia z historii sztuki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1971, s. 11–32.

Tatarkiewicz W. (2012), Dzieje sześciu pojęć. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wiesing L. (2008), Widzialność obrazu. Historia i perspektywy estetyki formalnej,.Warszawa: PWN

Wölfflin H. (2006), Podstawowe pojęcia historii sztuki. Problem rozwoju stylu w sztuce nowożytnej. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.

Wójtowicz E. (2016), Sztuka w kulturze postmedialnej. Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe KATEDRA.

Ćwiczenia stanowią kontynuację zajęć z psychologicznych uwarunkowań odbioru informacji wizualnej. Ich celem jest wprowadzenie do problematyki analizy dzieła sztuki ze szczególnym uwzględnieniem formy będącej elementem wynikowym procesów zachodzących w kulturze.

Cykl zajęć podzielony jest na dwa bloki tematyczne:

I. Blok tematyczny: powtórzenie zagadnień z zakresu wiedzy o formie plastycznej i organizacji obrazu w kontekście analizy dzieła sztuki oraz wprowadzenie do podstawowych metodologii badawczych.Stąd w Muzeum Okręgowym w Toruniu, aranżowane będą sytuacje umożliwiające formułowanie pytań, analizę własnych obserwacji. Stawiane będą zadania sprzyjające myśleniu przez patrzenie na sztukę. W oparciu o metodę myślenia pytajnego wzmacnianie i praktykowane będzie myślenie otwarte oparte na twórczym i krytycznym oglądzie dzieł.

II. Blok tematyczny: odwołanie się do zmienności pojęcia dzieła sztuki z perspektywy historycznej, wpływu i konsekwencji zmian społecznych, politycznych i technologicznych poł. XVIII i XIX wieku na powstające wówczas i później idee w sztuce oraz rodzące się systemy państwowe, przybliżenie wybranych tendencji twórczych pierwszej i drugiej połowy XX wieku, a także zapoznanie ze współczesnymi formami sztuki wraz z towarzyszącymi im analizami.

Arnheim R. (2011), Myślenie wzrokowe. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.

Arnheim R.(2004), Sztuka i percepcja wzrokowa. Psychologia twórczego oka. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.

Belting H. (2015), Antropologia obrazu. Szkice do nauki o obrazie, Kraków: UNIVERSITAS.

Didkowska B. (2022), Wykorzystanie teorii Heinricha Wölfflina we współczesnym kształceniu wizualnym [w:] M. Jaworski, J. Cieślikowska,

Świat z perspektywy sztuki, sztuka w perspektywie świata, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, t. IV, s. 222- 237.

Mitchell W.J.T. (2013), Czego chcą obrazy. Warszawa:Narodowe Centrum Kultury.

Nochlin L. (2023), Dlaczego nie było wielkich artystek?, tłum. Nowak-Młynikowska A., Sopot: Smak Słowa, s. 27–52.

Odyjas E. (2014), Teoria i praktyka formy otwartej Oskara Hansena, [w:] Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, seria: Architektura, z. 54, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, s. 127–136.

Panofsky E., "Ikonografia i ikonologia" w Białostocki J. (red.), Studia z historii sztuki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1971, s. 11–32.

Skalska A. (1995), „Dziewczynka z chryzantemami” Olgi Boznańskiej –Osaczona. Uwagi o spojrzeniu, [w:] Artium Quaestiones, t. 7, s. 141–152,

https://repozytorium.amu.edu.pl/server/api/core/bitstreams/2bd29503-11f3-4a85-993a-1e541f3b1bd6/content, dostęp: 17.08.2025.

Szmidt K., Płóciennik E. (2020), Myślenie pytajne. Teoria i kształcenie, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Tatarkiewicz W. (2012), Dzieje sześciu pojęć. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Walter B. (2011), Dzieło sztuki w epoce jego reprodukowalności technicznej, [w:] Twórca jako wytwórca. Eseje i rozprawy, tłum. Reszke R., Warszawa: Wydawnictwo KR, s. 23–51.

Wiesing L. (2008), Widzialność obrazu. Historia i perspektywy estetyki formalnej,.Warszawa: PWN

Wobec Formy Otwartej Oskara Hansena. Idea – utopia – reinterpretacja, red. Lachowski M., Linkowska M., Sobczuk Z. (2009), Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, Lubelskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, s. 11–19.

Wölfflin H. (2006), Podstawowe pojęcia historii sztuki. Problem rozwoju stylu w sztuce nowożytnej. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.

Wójtowicz E. (2016), Sztuka w kulturze postmedialnej. Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe KATEDRA.